We have 174 guests and no members online

دارا خونچە

حیزب تەنێ یەک خێڵی مۆدێرنە و هیچی دیکە!

ئێستا وازهینان لە حیزب و حیزبایەتیی وەک کاردانەوەیەکی وەهێز لە دژی بیرتەسکیی دەستەگەریی و بیرۆکراسییەت و گەندەڵیی و ستەمکاریی حیزبەکان خەریکە دەبتە دیاردەیەکی فرە زەقی سەر گۆڕەپانی سیاسیی لەسەر ئاستی تێکڕای جیهان، لەو ماوانەی دواییدا رێژەیەکی بەرچاو لە کەسانی هۆشیاری بەرەی گەل لە نێو کۆمەڵی کوردستانی باشووریش - ئەوانەی گفتار و رەفتاریان وەک یەکە وە تایبەتییش کەسانی ئازادییخواز و یەکسانییخواز - دەستبەرداری حیزب و حیزبایەتیی بوونە، (رێژەی کەمیی بەشداریی خەڵک لە هەڵبژادنەکان ئەوە پشتڕاست دەکاتەوە).

 

کاتی ئەوەیە حیزب و حیزبایەتیی لە خۆمان دابتەکێنین!

 

ئەمن خۆم پێش بیست و سێ ساڵ لەوەوبەر پاش ئەوەی لە چەند حیزب و رێکخراوەیەکی سەردەمی بەر لە راپەڕین - ئەوانەی لە نێو جەماوەر وە باش و شۆڕشگێڕ ناویان دەرکردبوو - وەک خەباتەکی پێویستی ئەو کات بەشدارییم کرد. . لە پاش تەواوبوونی راپەڕین وە یەکجاریی وازم لە حیزب و حیزبایەتیی هینا، ئەوەش لەبەرئەوە نا کە وە ئەزموون لۆم وەدەرکەت ئەو حیزب و رێکخراوانە خراپن و زۆر وە کەمیی پەیوەستی ویست و ئامانجەکانی گەلن و دەکرێ حیزب و رێکخراوی باش و باشتر چێبکرێن و سەر وە گەل بن، بەڵکە لەبەئەوەی هەر لە بنەڕەتەوە لە رووی هزریی و رامیارییەوە گەیشتمە ئەو باوەڕەی کە ''حیزب بێجگە لەوەی یەک خێڵی مۆدێرنە هیچی دیکە نییە!'' و ئیدی ئەو سەردەمە وەسەرچووە کە مرۆڤ تا ئەو رادەیە گێل بی خۆدوژمنیانە هەڵسوکەوت بکا و وە دەستی خۆی دیکتاتۆریەت چێبکا و وەکی کۆیلەیەکی زۆر ملکەچ خۆی بخاتە ژێر فەرمانەکانی بیرۆکراسیەتی حیزب کە پێکدێ لە (سەرۆکەکی پاشائاسا و نووسینگەیەکی هەلپەرست و ئەنجوومەنەکی گەندەڵکار) لە هەمووشی عەنتیکەتر ئەوەیە وەهای بخاتە بەرچاوان کە لە پێناو گەل و سەرلەبەری مرۆڤەکانی جیهان لێبڕاوانە لە خەبات و تێکۆشان دایە!

 

رێکخرابوون وەک تەکنیکی تێکۆشان زۆر جۆری هەیە، حیزب جۆرە هەر خراپەکەیەتی!

 

هەڵبەتە من مەبەستم ئەوە نییە کە ''رێکخراوبوون'' وەکی میکانیزمی تێکۆشان پێویست نییە، چونکە کە مرۆڤ بوونەوەرەکی کۆمەڵایەتییە هەرگیز ناتوانی بێ رێکخراوبوونی کۆمەڵایەتیی گۆڕان و وەرگۆڕانە گەورەکان ئەنجام بدا، لێ وە رێکخراوبوونی حیزبیی نا. . چونکە رێکخراوبوونی حیزبیی کاتەکی زۆری لە مرۆڤەکان وەفیڕۆ دا و وەک هێلکەیەکی پیس هیچی هەڵنەهێنا، ئێستا لە چارچیوەی ئەو پێشڤەچوونە هەمەلایەنە خێرایانەی کە لە جیهان روودەدەن ئیدی خەڵک بای ئەوەندە هۆشیارییان هەیە پێویستیان بەو رێکخراوبوونە دیکتاتۆریەتەی حیزب نەمینێ کە ئازادییەکان و دەستپێشخەرییەکانی مرۆڤەکان سەرکوت دەکا و دەیانکاتە فەقێی سیپارەخوون، بەڵکە خۆیان - ژنان و پیاوانی یەکسانییخواز و ئازادییخواز - دەتوانن بێجگە لە تێکۆشانی کەسیی هەر تاکەک رێکخراوگەلی ناحیزبییانە و سەر وە خۆیان وەک (ئەنجوومەنی گەڕەکەکان و گوندەکان، کۆمەڵە و یەکێتییەکانی نێو کارگە و فەرمانگەکان، یەکێتیی و رێکخراوە پیشەیی و رۆشنبیرییەکان و. . . هتد) لە نێو خۆیان چێبکەن و هەر خۆشیان لە یەکگرتنەکی گشتییدا سەرپەرشتیی خۆیان بکەن و وە پێی سیستەمی خوازیاری خۆیان لە هەر سێ کایەی (کار و ئەرک، ئامانج و ماف، جۆر و شێوازی ژیان و گوزەران) یاساگەلەک دابنێن و جێبەجێی بکەن و ئیدی پێویستیان وە حیزب و دیکتاتۆریەت و بیرۆکراسیەتەکەی نەمینێ کە کۆمەلە کەسەکی کارنەکەر و مشەخۆر و چەقەچەقکەر وە کرێ دەگرن و وە ناوی پەرلەمان (فەرمانبەری حیزبەکان) و حکومەت (سەرۆک و وەزیرەکان - سیخوڕگەلە مشەخۆرەکانی حیزب -) و دەسەڵاتە دادوەرییە پڕ نادادەکەیان دایاندەمەزرێنن کە پێکدێ لە هێندەک ئەکادیمیستی رۆبۆتی دەستووریی دەسەڵاتداران و دەیانکەنە بارەکی زۆر قورس وەسەر شانی میللەتەوە تا وەک زێروو خوونی یەک وە یەکی تاکەکانی کۆمەڵ وە تایبەتییش ئی خەڵکە بێ لایەن و هەژارەکە بمژن!

 

ئێستا ئەگەر هەر سەرپێیی تەماشایەکی حیزب و حیزبایەتیی لە کوردستان بکەین دەبینین حیزب:

 

● لە رێی پارچەپارچەکردنی میللەت و دوژمنانیەتیی نانەوە لە نێو تاکەکانی کۆمەڵ تەنێ لە پێناو پاراستنی دەسەڵات و بەرژەوەندییە مادییەکانی (سەرمایەداران و بازرگانان و چەک وەدەستان) وە تایبەتییش سەرکردە و سەرپەرشتیارەکانیان و وە تایبەتییتریش تاوانکارەکانیان کار دەکا و چین و توێژە هەژار و کرێکارییەکانیش کە چێکردنی ژیان و گەشەسەندنی لەسەر ئەرک و ماندییبوون و قوربانییدانی ئەوان راوەستایە لە ژێر پێی خۆی دەنێ!

● لە داگیرکەرانی کوردستان و دوژمنە نیشتیمانیی و نەتەوەییەکانی خەڵکی کوردستان پتر خەریکی لەیەک دوورترخستنەوەی پارچەکانی کوردستان و پەرتەوازەکردنی میللەتە، هەمیشە تۆی چەندبەرەکیی لە نێوان خودی یەک پارچە و ناوچەکان و زاراوەکان و دینەکان و جوایەزیی رەگەزیی و دابونەریتە جوایەزەکانی نێوی دەچینی، خۆ وەکەم دیتن و لاوازکردنی هەستی رزگاریی نەتەوەیی و نیشتیمانیی پەرە پێدەدا، دوژمنی سەرسەختی سەربەخۆیی کوردستان و نیشتیمانەکی ئازاد و یەکسانە.

● بەرجەستەترکردنی پیاوسالاریی و نێرسالاریی وە گشتیی ئاکار و خەسڵەتی هەرە دیار و ئاشکرایەتی، یاسا و رێسا و دەستوور و نەریتە پیاوانەییەکەی و رێکارە یاساییەکان و هەڵسوکەوتە کۆمەڵایەتییەکانی رەنگدانەوەی ژنکوژیی و توندوتیژییەکانی دژ وە ژنان و پێشێلکردنی تێکڕای ماف و ئازادییەکانی ژنانە، وەکاربردنی دینەکان - کە خۆیان لەبارن لۆ وەکاربردن - و وەکاربردنی دابونەریتی داڕزا و پاشادمایی و فەرهەنگی جۆتیاریی و خێڵەکیی سەرەتاییترین بەرنامەکاریەتی دژ وە ژنان.
● ئیدی و. . . ئیدی. . .

 

سەرەڕای هەموو ئەوانەش حیزب وە پێچەوانەی (کەسی شیاو لە جێی شیاو) کار دەکا و بەو شێوەیە رۆڵەکان دابەش دەکا:

 

خێڵ لە جێی دامەزراوە و دامودەزگە کار دەکا، سەرۆک و سەرکردە و سەرپەرشتیاران میراتگر و بێ تواناترین و نەزانترین کەسی نێو کۆمەڵن، ئاسایش و پاراستنی نێوخۆ لەبەردەستی سیخوڕان و تاوانکارانن، سەرۆک و بەرپرسانی مافەکانی مرۆڤ لە کەسانی تیرۆریستی ئیسلامیی و کەسە توندوتیژەکانی نێو کۆمەڵن، سەرۆک و دەستەی دەستپاکیی لە گەندەڵکاران و بازارگانانن، سەرۆک و سەرپەرشتیارانی رێکخراوەکانی ژنان لەو ژنانەن کە لە لایەن پیاوسالارانەوە ئاراستە دەکرێن یان هەر خۆیان وەک پیاوانی حیزب و دەسەڵات و پیاوە دینییەکان هەلسوکەوت دەکەن، داد و دادوەر و دادگە و دادوەرە گشتییەکان و پارێزەران لە هەموو کەسەکی دیکەی نێو کۆمەڵ پتر ملکەچی بێ یاسایی و بەرنامەکاری سیاسەتبازانن و فڕیان وەسەر داد و دادگەرییەوە نییە، نووسەر و هونەرمەند ئەفسەری خانەنشینن، چەکداری خۆفرۆش و بەعسی شەهیدن یان پێشمەرگەی خانەنشین یان سەرکردەی سەربازیین، رۆژنامەنووس دەربار و بەردەستی سیاسەتبازانن، سەرکردەی تاوانکاری سەربازیی خاوەنی کۆمپانیای نەفتە، قاچاغچی بەرپرسی فڕۆکەخانەیە، قاچاغچیی داودەرمان سەرۆکی خەستەخانەیە، و. . . هتد!

 

وە کورتییەکەی ئێستا حیزب لە کوردستان ئەو پەتایە هەرە پیسەیە کە سەرتاپای هزر و جەستەی کۆمەڵی تەنییە، وەک ئەوەی کە هەمیشە دەستپێشخەرییە ئەرێنییە گرنگ و پڕ بایەخەکانی نێو کۆمەڵ لە لایەن کەسە ئازادییخواز و یەکسانییخوازەکان وە تایبەتییش چەپڕەوەکانیان ئەنجام درانە. . ئێستاش لابردنی حیزب وەک مۆتەیەک لەسەر سینگی میللەت ئەرکی هەر قورسی ئەو قۆناغەی هەنووکەی ئەوانە.


daraxunce@yahoo. com


 

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

 

 

 

 لە ماوەی نێوان ساڵانی ١٩٨٠ - ١٩٨٦ لە رێزی ''رێکخراوی کۆمەڵەی رەنجدەرانی کوردستان'' و سەر وە هێڵی ''شەهید ئارام و ئالای شۆڕش'' بووم، لەوان دەمان کۆمەڵە ململانێ و ناکۆکییەکی زۆر توندی هزریی و سیاسیی تێدا هەبوو و ئەو هێڵەش بایەخ و گرنگییەکی زۆری خۆی هەبوو، وە دەیان سەرکردە و کادیری وە توانا هەبوون بێ ئەوەی وەدوو نێوبانگ و خۆدەرخستنەوە بن زۆر لێبڕاوانە کاریان لەسەر دەستگرتن وە رێبازی چەپڕەوانەی کۆمەڵە و درێژەپێدانی دەکرد کە سەرەنجام ''ئاڵای شۆڕش''ی لێ وەبەرهەم هات! لەو نێوەداشدا ''مەلا بەختیار'' کە زۆر حەزی لە نێوبانگ و خۆدەرخستن بوو لە رێگەی دەمەوەرییەکەی خۆی لە کۆنفرانسی سێیەمی کۆمەڵە (١٩٨٤) خۆی کردە بنیشتە خۆشکەی بن ددانان. . ئیدی لەو کاتەوە تا ئێستا هەر ئەوە پیشەیەتی و هەر رۆژەو وە جۆر و شێوەیەک خۆی لەسەر گۆڕەپانەکە وەدەردەخا، ئێستاش لە دواجاردا دەیەوێ لە رێی ''یاسای سۆسیال''وە خۆی بکاتەوە بنیشتە خۆشکەی بن ددانان.

 

جا ئێستا ئەوەی مەلا بەختیار دەیبژێ:

''پەسەندکردنی یاسای سۆسیال، یەکێکە لە ئەرکە مێژووییەکانمان وەکو حیزبێکی سۆسیال دیموکرات. دەشزانین هەنگاوی باش بۆ بەدیهێنانی ئەم ئامانجە، نراوە. بەڵام گرنگ پەسەندکردنیەتی لە پەرلەمانی کوردستان و گرنگتریش لەوە، جێبەجێکردنیەتی لە ناو خەڵکدا. هەتا هەموو تاکێک و هەموو خێزانێک، دڵنیا بێ لە ژیانی خۆیو ماڵ و منداڵی. کار بکات، یان نەکات. ئەم یاسای سۆسیالەش، دەستەبەری راستەقینەیە لە سەراپای مێژوودا، نەک هەنگاوی پچڕ پچڕی سلفە و کۆمەک و پشتیوانی کاتیی. ''*

وە جودا لەوەی ئەو شانازیی وە سۆسیال دیموکراتەوە دەکا. . لێ ئێستا سۆسیال دیموکراتەکان خۆیان و ئایدیۆلۆژیایەکەیان زۆر پەڕپووت بوونە تەنانەت کۆنەپەرسترین و چەوسێنەرترین حیزبەکانی رۆژاوا سۆسیال دیموکراتن کەچی هێشتا یەکێتیی وەک حیزب بەو ئاستەی ئەوان نەگەیشتیە و هەر ناشگا. . لێرەدا جێی خۆیەتی وەک نوکتەیەکی سیاسیی حیزبەکەی وی وە ''سۆسیال عەشایەر'' یان ''سۆسیال تەڕەماش'' پێناسە بکەین! هەروا وە جودا لەوەی تاکە ئامانجی ''مەلا بەختیار و یەکێتیی'' لە (پەسندکردنی ''یاسای سۆسیال'' لە پەرلەمان و جێبەجێکردنی لە نێو خەڵک)** تەنێ ئەوەیە کە جارەکی دیکە بازاڕی ململانێیە سیاسییە پاوانخوازییەکەی یەکێتیی لە نێو جەماوەر گەرم بکەنەوە تا بتوانن هێندەک لە قورسایی ئەو شکستانەیان کەم بکەنەوە کە لە بەرانبەر حیزبە خێڵەکییەکی بارزانییەکان و وە هۆی دووکەرتبوون و جودابوونەوەی ''گۆڕانە'' عەنتیکەکەی نەوشێروان وەسەریان هاتیە، دیارە هەروەک هەموومان دەیزانین مام ریوی نێو دارستانەکە دەگەڵ ئەوەی ئەویش وەک شێر و گورگ دڕندەیەکی گۆشتخۆرە لێ جاروباریش لە پێناو ئەوەی نێچیرەکی باشتری دەستبکەوی فێڵ و تەلەکەیەک لە شێر و گورگ دەکا و لەو نێوەشدا کۆمەڵە ئاژەڵەک لەبەردەستیان رزگار دەبن. . ئێستا ئەمن ''مەلا بەختیار''م رێک وەک ئەو ''مام ریوی''یە دێتە بەرچاوان؛ ئەوەتا دەیەوێ لە پێناو بەرژەوندییەکانی خۆی و حیزبەکەی لە رێی ئەو ''یاسای سۆسیال''ە فرتوفێڵەک لە پارتی و گۆڕان بکا تا جەماوەرەکی پتر وە لای خۆیاندا رابکێشی ئەوە وێڕای ئەوەی کە هەمیشە خەسڵەتەکی خۆدەرخەرانەی هەیە دەیەوێ دیسان خۆی بکاتەوە بنیشتە خۆشکەی بن ددانان تا وەها پیشانی خەڵک بدا کە ئەو تەنێ کۆیلەیەکی ملکەچی بنەماڵەی تاڵەبانیی نییە! هەڵبەتە لەو نێوەشدا ئەگەر ئەو یاسایە پەسند بکرێ ئەوە سوود و قازانجەکی زۆری میللەتی تێدا دەبی!

 

لەبەرئەوە سەرەڕای ئەو نیازانەی مەلا بەختیار و یەکێتی کە ئاماژەم پێان دا ئەمن پێشتگیریی تەواویی خۆم لەو ''یاسای سۆسیال''ە دەکەم چونکە ئەو کاتەی ئەو یاسایە جێی خۆی دەگری و سیستەمی دەسەڵات ناچار دەبی وە سوودی میللەت جێیبەجێی بکا ئیدی خەڵکی کوردستانیش وە تایبەتییش ژنان و چینە نەدرارەکانی کۆمەڵ دەتوانن زۆر ئازادانەتر و ئازایانەتر لە بەرانبەر خراپەکارییەکانی حیزبەکان وە دەنگی بەرز ببێژن ''نەخێر'' و ماف و ئازادییەکانی خۆیان پتر و پتر وەدەستبهینن. . ئەو کاتەش دیوەخانی حیزبەکان و مەلا بەختیار و هەموو بەرپرسە گەندەڵکارەکان و تەکیە و مزگەفتی سەید و شێخ و مەلایەکان هێندە چۆل دەبن لە چۆلییان دادەخرێن! ئیدی هیوادارم هەر کەسەک کە گەل و بەرژەوەندییە گشتییەکانی وە لاوە گرنگن و لە پێناویاندا تێدەکۆشی با لەو دەرفەتەی نێوان ململانێیەکانی ئەوان پشتگیریی لەو یاسایە بکا تا وە سەرکەوتن دەگا.

____________________________

* پارچەیەکە لە نووسینەکی ئێستای ''مەلا بەختیار'' بە ناوی (یەکێتیی. . لە بەردەم دووڕیاندا).

** زۆر لەمێژە تێکۆشەرانی نێو بەرەی گەل داخوازی یاسای ''سۆسیال''ن و دەسەڵاتداران ملهوڕانە بەرپەرچیان دەدەنەوە، لێ ئێستا کە ''مەلا بەختیار و یەکێتیی'' داوای دەکەن ئەوە بەڵگەی ئەوەیە کە ئیدی تێکۆشانی بەرەی گەل بای ئەوەندە هێزی هەیە بتوانی لە ئایندەیەکی نێزیک ئەو یاسایە وەسەر دسەڵاتداران بسەپێنی.

 

٨\١٢\٢٠١٤

daraxunce@yahoo. com

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

 

 

 

 

 

 

 هەر کەسەک دژ وە تاریکپەرستەکانی ''دەوڵەتی ئیسلامیی لە عێراق و شام'' خەبات بکا یان راستەوخۆ وە چەک سەنگەریان لە بەرانبەر بگری. . شایستەی ئەوەیە دەستخۆشیی و پیشتیوانیی لێ بکرێ.

 

لێ ئەمن چەندەی دەکەم و ناکەم ناتوانم چەکدارەکانی پارتی و یەکێتیی و ئەوانەی نێردرانە ''کۆبانێ''ش وە ''پێشمەرگە'' ناوزەد بکەم، چونکە پێشمەرگە وەک ئەوەی پێش راپەڕینی بەهاری ١٩٩١ هەبوو بەر لە هەر تشتەک خاوەن بیرباوەڕەکی دیارکراو بوو و بێ ئەوەی هیچ مووچەیەک یان هیچ یارمەتییەکی مادیی هەبی وە یەک دەستە جلوبەرگی کوردی و چەکەکەی شانیەوە و وە زگی برسی و خۆبەخشانە لە نێو رێزی حیزبەک یان لایەنەک تێکۆشانی خۆی ئەنجام دەدا*، کەچی لە پاش راپەڕین وە هەڵەی جەماوەر و وە مەبەستی تەسکی پەیداکردنی هێز و پاوانخوازیی لە لایەن حیزبەکانەوە هەموو ئەو کەسانەی کە دەچوونە رێزی حیزبەکان و چەکیان لە شان دەکرد ناوی ''پێشمەرگە''یان وەسەر دادەبڕین جا پێشینەی ئەو کەسانە چەکداری خۆفرۆشی سەردەمی بەعس، ''ئەمن و ئیستیخبارات''ی بەعس، سەربازی عێراقیی، دز و جەردە و تاوانکار، ژنکوژ، پیاوی خێڵ و هەر چییەک بان لە کن حیزبەکان گرنگ نەبوو بەڵکە گرنگ ئەوە بوو لە پێناو بەرژەوەندییەکانی حیزب هەمیشە لە شەردا بن جا ئەو شەڕانە ئەگەر شەڕی دژ وە نەتەوە و نیشتیمان و ماف و ئازادییەکانی خەلکیش بووبن. . هاوکاتیش پاسەوانییان لە سەرۆک و بەرپرسە نابەرپرسەکان و گەندەلییەکانیان و کار و رەفتارە نابەجێ و نایاسایی و دژە مرۆییەکانیان دەکرد! لە رێزی ئەو چەکدارانەش وە هەزاران چەکداری (بن دیوار)یان دامەزراندن و وە هەزاران کەسیشیان وە ناوی پێشمەرگەی دێرین وە پلەی بەرزی سەربازیی خانەنشین کرد کە زۆربەی هەرە زۆریان بێجگە لە تەقەی خۆشیی فیشەکەکیان بەرانبەر دوژمنان نەتەقاندبوو!

 

هەرچەندە ئەوە ماوەیەکە ئەو چەکدارانە وە ناوی ''هێزی پێشمەرگەی کوردستان'' لە بەرانبەر داعشییە تاریکپەرستەکان لە سەنگەر ئاخندرانە. . جێێ خۆیەتی لێرە دەستخۆشیی و پشتوانییان لێ بکرێ و وەک چەکدارگەلەک هەموو ماف و پێداویستییەکانیان دابین بکرێن. . لێ زۆر نابەجێ و ناڕەوایە ئەوانە وە پێشمەرگە و ''هێزی پێشمەرگەی کوردستان'' ناوزەد بکرێن. . ئاخەر ئەوانە چەکداری مووچەخۆری دوو میلیشیای دوو حیزبن و لە نێوخۆی کوردستاندا پاسەوانیی لە ستەم و گەندەڵییەکانیان دەکەن، سەرکوتی خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییەکانی خەڵک وە تایبەتییش خەڵکی هەژار و بێ لایەن و ئازادییخوازەکان دەکەن و دژ وە ماف و ئازاییەکانی ژنان دەوەستن و ژنکوژن، بەرگریی لە سیستەمی خێڵەکیی و نادامەزراوەیی و نایاسایی و پاشدامایی دینیی و ستەمگەریی دەکەن و دەتوانن دەگەڵ هێزە تاریکپەرستە ئیسلامییەکانی وەک (یەکگرتوو و کۆمەڵ و بزووتنەوە)کە گەرای ''داعش''ن لە کوردستان هەڵبکەن!

 

دیارە ئێستا لە تێکڕای جیهان دەسەڵاتداران لە چوارچێوەی ئەو سیستەمانەی کە باون و لە ژێر سەرپەرشتیی سەرمایە و نێوەندە ئابوورییەکان بەڕێوە دەچن چەکداری لەو بابەتەنەیان هەیە و وە زەبری توانستی مادیی و سەربازیی دایاندەمەزرێنن و پاسەوانیی خۆیان و قەوارەکانیان پێ دەکەن لێ هەرگیز پێیان نابێژن ''پێشمەرگە'' و هەر حیزبەو ناتوانی لە جێی خۆیەوە میلیشیایەکی سەر وە خۆی دروست بکا بەڵکە هەموویان لە چارچیوەی یەک سوپا رێکدەخرێن. . لە زۆرەک لە وڵاتەکان سوپا وە یاساگەلەک جلەوگیر دەکرێ و رێکدەخرێ کە بێجگە لەوەی تێیاندا مافەکانی سەربازەکان دەپارێزرێن حیزب و سەرۆک و سەرکردەکان بێ رەزامەندیی پەرلەمان و حکومەت و وەزارەتی بەرگریی و دامودەزگە پەیوەنددارەکان ناتوانن وە ئارەزووی خۆیان سوپا بجوولێنن و وەکاریببەن تەنانەت لە هێندەک وڵاتدا سوپا ناتوانی دەست بخاتە نێو ململانێیەکانی نێوخۆی وڵات یان سەرکوتی شۆڕش و ناڕەزایەتییەکانی هاونیشتیمانییان بکا بەڵکە تەنێ دەسەڵاتی ئەوەی هەیە شەڕی دەرکیی بکا واتە شەڕی ئەو هێزانە بکا کە دەسەڵاتدارانی وڵاتانی دیکە هێرش دەکەنە سەر وڵاتەکەیان ئەویش رای گشتیی رۆڵی خۆی تێدا دەگێڕی لەوەی کە سوپا لە چ شەڕەک بەشداریی بکا یان بەشداریی نەکا.

 

ئیدی پێویستە لە کوردستانیش وە لایەنی کەم خەڵک لە میلیشیای چەکداریی و ئەو بێ سەروبەرییە چەکدارییە کە هەر سەرۆک حیزب و سەرۆک خێڵەک بڕیاردەرە تێیدا رزگار بکرێ و ئەو چەکدارانە وە پێ یاساگەلەک و وە شێوەیەکی کردەیی لە چارچیوەی یەک سوپا رێکبخرێن و نەتوانن دەست بخەنە نێو کاروباری خەڵک و سەرکوتکردنی جەماوەری ناڕازیی و تەنێ بەرگرتن لە هێرش و پەلاماری دەرەکییان پێ بسپێردرێ نەک ناوی ''پێشمەرگە - کە بەر لە ڕاپەڕین ناوەکی شیرین و جێی رێز و خۆشەویستیی بوو لە کن خەڵکی کوردستان -'' بەو چەکدارانە بزڕێنن و وەک میلیشیاگەلەک پاسەوانیی حیزب و سەرۆک و مەرۆکەکان و کارە گەندەڵ و دزێوەکانیان پێ ئەنجام بدەن. . هەروا چیدی دەسەڵاتدارانی وڵاتان نەتوانن ئەو چەکدارانە وە هاوکاریی سەرۆک خێڵ و حیزبەکانی کوردستان و وە پێ نەخشەی بەرژەوەندییە جیۆسیاسییەکانی خۆیان وەکارببەن وەک ئەوەی کە ئێستا لە چارچیوەی نەخشەیەکی بەرژەوەندخوازانە و میلیتاریستانەی سیاسەتی نێودەوڵەتیی لە نێوان (ئەمەریکا و تورکیا و پارتی و یەکێتیی) کۆمەڵە چەکدارەکی دوو میلیشیای پارتی و یەکێتی وە ناوی (هێزی پێشمەرگەی کوردستان'' وە ئارەزووی خۆیان دەجوولێنن!

 

باوەڕ ناکەم هیچ کەسەکی ئازادییخواز و سەربەخۆخواز و مرۆڤدۆستی خەڵکی کوردستان وە ناردنی ئەو چەکدارانە بەرەو رۆژاوا - کۆبانێ - شادمان نەبی وە تایبەتییش کە دژ وە ''داعش''ە. . لێ ئەوەی راستە و پێویستە ئەوەیە کە ئەو هێزەی باشوور:

 

١- لە ژێر بڕیاری رای گشتیی خەڵکی باشوور رەوانەی ''کۆبانێ'' بکرابان نەک وە بڕیاری (ئەمەریکا و تورکیا و یەکێتیی و پارتیی) و نەخشە پاوانخوازیی و شەڕانگێزیی و دژەمرۆییەکانیان.

٢- ئەو هێزە سوپای خەڵکی کوردستان بان نەک چەکداری پاسەوانی یەکێتیی و پارتی و وە ناوی ''پێشمەرگە'' کە مەترسیی ئەوەی لێدەکرێ حکومەتی داگیرکەری تورکیا و پارتی لە ژێرەوە رێککەوتبن لە رێگەی بردنی چەکدارانی حیزبەکەی نێو مێوانخانەکانی هەولێر - پارتی دیموکراتی کوردستان لە سوریا - و چەکدارانی وە ناو (سوپای ئازادی سوریا) گرفت و گێرەشێوێنیی لە بەرانبەر (پەیەدە - یەپەگە و یەپەژە) و لە نێو (تەڤدەم) و دەسەڵاتی (کانتۆنی کۆبانێ و هەردوو کانتۆنەکەی دیکە) دروست بکەن.

٣- ئەگەر پارتی و دەسەڵاتدارانی باشوور ئامانجیان لە ناردنی ئەو هێزە پاڵپشتیی نەتەوەیی و نیشتیمانییە لە شەرڤانانی ''یەپەگە و یەپەژە'' و نەکەتنی ''کۆبانێ'' ئەوە دەیانتوانی بێ ئەوەی پێویستیان وە بڕیاری ئەمەریکا و تورکیا هەبی رێ لەبەردەم خەڵکی خۆبەخشی باشوور نەگرن و هەر خۆیان وە هاوکاریی ئەو هێزە چەکدارە هێزەکی گەورە پێکبهێنن و بچنە (قامیشلۆ) و لەوێشەوە لە نێوان ''قامیشلۆ'' و '' کۆبانێ'' بەرانگژی چەتەکانی ''داعش'' ببنەوە و پێشڕەویی بکەن و بگەنە ''کۆبانێ''.

 

لە کۆتایی دەبێژم بژی شەڕڤانانی (یەپەگە و یەپەژە) و گەریلایەکانی (پەکەکە)ش. . لێ با ئەوە لە نێوان خۆمان بی و کەس پێی نەزانی. . ئەوانیش کە دەگەنە دەسەڵات رەنگە تەنێ هەر یەک قیچ لەو چەکدارانە چاکتر بن کە دەیانبێژنێ ''پێشمەرگە''!

______________________________

* ئەمن خۆم ئەزموونی پێشمەرگایەتییم هەیە لە پێش راپەڕینی بەهاری ١٩٩١ی باشوور، دەزانم کە پێشمەرگە چەند ئازا و چاونەترس بوون و لە بارودۆخەکی ئەوها ترسناک و قورسی پێش راپەڕین چ نەبەردییەکیان ئەنجام دەدا لە بەرانبەر سوپای دڕندەی بەعسییەکان کە پێنجەم سوپای بەهێز بوو لەسەر ئاستی جیهان، ئەوە راستە کە ئەو دەمیش حیزب و حیزبایەتیی زیانی زۆریان وە خەبات و تێکۆشانی خەڵکی کوردستان گەیاند و تەنانەت ماوە ماوە شەڕی نێوخۆشیان هەڵدەگیرساند. . لێ ''پێشمەرگە'' وە شێوەیەکی گشتیی چەکداری بیروباوەڕ و خواست و ئامانجەکانی گەل بوون.

 

٣٠\١٠\٢٠١٤

daraxunce@yahoo. com

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

 

 

 

 با واز لە مێژووی تێپەڕ بهینین کە وە چاوانی خۆمان نەماندیتیە و دەشزانین یەک پارچە لە درۆ و چەواشەکاریی و لەخشتەبردنە. . ئەگەر جاروبارەکیش لێرە و لەوێ کەسانەکی سەرڕاست و مرۆڤپەروەر هەبووبن مێژوویان وەکی خۆی تۆمار کردبی ئەوە دەگەڵ ئەوەی گەلەک کەم بوونە هاوکاتیش وە هۆی هێرشە جۆراوجۆرەکانی سیستەمی ستەمگەر و گەندەڵکار لە لایەک و مێژوونووسە دەربار و پەڕپووتەکان لە لایەکی دیکەوە سەرکوت و بێ کاریگەر کرانە لە نێو کۆمەڵ.

 

ئێستا ئەگەر تەماشایەکی تەنێ ئەو مێژووە بکەین کە خۆمان تێیدا ژیاینە. . دەبینین هەر دەمەک خەڵکی کوردستان لە هەر مژارەکدا لە یەکەک لە ئامارنجەکانی نێزیک بووبیتەوە - جا سەربەخۆیی نیشتیمانیی بووبی یان هەر دەستکەوتەکی کۆمەڵایەتیی - ئەوە دەمودەست لە لایەن یەکەک لەو سێ بەرەیەی کە دەیانبێژنێ (نەتەوەیی، چەپ، ئیسلامیی) ئاژاوە و ئاریشە لە بەرانبەری چێکرایە و سەرەنجام لەباربردرایە. . هێندەک جار دوو بەرەیان یان هەر سێ بەرەکەیان پێکەوە هاوڕا و هاوکاری یەک بوونە و لە ماوەیەکی فرە کەم ئارمانجەکەیان بەرەواژ کردیتەوە! زۆر جاریش هەر خودی یەک بەرە دابەشی دوو یان سێ بووە و لە ئەنجامی ناکۆکیی و هەڤڕکییە ناجۆر و ناڕەوایەکانیان هەر تشتەک سوودی میللەتی تێدا بووبی لە کەلەنی پەنجانیان بەربوویتەوە!

بەرەی نەتەوەیی و بەرەی چەپ دوو ناوی فرە دوورن لە نێوەرۆکەکانیان، ئەوەی یەکەمیان وە هۆی ئەوەی لە لایەکدا هێشتا هەر خێڵ تێیدا باڵادەستە و وە ڤایرۆسی دین ئاڵوودەیە لە لایەکی دیکەش بێجگە لەوەی جێبەجێکەرەکی ملکەچی سیاسەتە ملهوڕییەکانی دەسەڵاتە داگیرکەرەکانی کوردستان و وڵاتە پاشدامایەکانی ناوچەکەیە و وەکی کۆیلەیەکی فرە سووک و چرووکییش خۆی وە ملی ئایدیۆلۆژیای دژە مرۆییانەی لیبرالیزم شۆڕ کردیتەوە و لەبەر پێی سیستەمی سەرمایەداریی رۆژاوا چۆکی دادایە و سەرەنجام هێز و دەسەڵاتەکی پەیدا کردیە. . لە هەردوو بەرەکەی دیکە پتر گەمە وە چارەنووسی گەل دەکا.

 

ئەو بەرەیە وەسەر چەند پارتەک (گەورە گەورە لە رووی ژمارە و گچکە گچکە لە رووی ئابڕووی مرۆییانە) دابەش بووە، یەکەک لە نوکتە بێزەوەرە هەمیشەییەکەی نێو ئەو بەرەیە ئەوەیە کە ئەگەر (پارتی یەک) سەربەخۆیی کردە دروشمی خۆی ئەوە (پارتی دوو) لە دژی وی ئۆتۆنۆمی یان فیدرالیی دەکاتە دروشمی خۆی. . لێ ئەگەر (پارتی یەک) دروشمەکەی گۆڕی و کردییە ئۆتۆنۆمی یان فیدرالیی ئەوە (پارتی دوو) وە پێچەوانەوە و هەر وە هەمان نیازی دژایەتییکردن دروشمەکەی دەکاتە سەربەخۆیی. . هەڵبەتە ئەوە پێچەوانەکەشی هەر راستە - پارتی و پەکەکە وەکی نموونە - هەروا پارتەکانی دیکەش هەر هەمان رەفتاریان هەیە تەنانەت هێندەک جار یەکەک لە پارتەکان لە کاتی هەڤڕکیی توندی نێوان دوو پارت کتومت وەکی گێدرێژی نێو جۆگەکە لە هەردوو لایان دەخوا!

 

بەرەی چەپ هەردەم ئاوێتەیەک بووە لە نێوان هزری یەکسانییخوازیی و هەستی نەتەوەیی و نیشتمانیی، هەرچەندە لە رووی تیۆرییەوە لە هەردوو بەرەکەی دیکە زیرەکتر بووە و ئەگەر هۆشیاربوونەوەیەک لە نێو خەڵک جێی خۆی گرتبی یان ئامانجەک وەدەستهاتبی ئەوە جێپەنجەی وی وە پلەی یەکەم دیار و ئاشکرا بووە و بەرەی نەتەوەییش وە پلەی دووم و ئیسلامییەکانیش وە پلەی یەکەم دژ بوونە، لێ لەبەرئەوەی فرە لە نێوەرۆکەکەی خۆی دوور بووە و لە دەستپێکی دامەزران و گەشەکردنی لە لایەن دەستەبژێری ئەوانەی دەیانبێژنێ رۆشنبیران بەڕێوەچووە هووردە هووردە لە ئاسۆ و ئامانجەکانی چین و توێژی کرێکاریی و نەدارەکان و پرسەکانی ژنان و ماف و ئازادییەکانی گەل وە شێوەیەکی گشتیی دوور و دوورتر کەتیتەوە تا سەرەنجام لە دەستپێکی نۆهەتەکانی سەتەی رابردیی لە ژێر باندۆری داڕووخانی ئەو دەسەڵاتە ملهوڕەی کە لەسەر تەرمی سیستەمی یەکسانییخوازانەی شۆڕشی ئۆکتۆبەری سۆڤیەتیی چێ ببوو دووچاری ئەو پەرتبوون و پەڕپووتییە بوو کە تا ئێستاکەش هەر تێیدا دەژی!

 

بەرەی ئیسلامیی لە هەر بەرەیەکی دیکە لە نێوەرۆکی خۆی نێزیکترە یان دەکارین ببێژین کتومت وەکی نێوەرۆکەکەی خۆیەتی. . هەرچەندە وە هۆی ئەوەی زۆرینەی خەڵکی کوردستان وە ئیسلام ئاڵوودە بوونە زەمینەیەکی فرە لەبارتری هەبووە لە هەر بەرەیەکی دیکە و خۆشی لە هەمووان سیاسەتبازتر بووە. . لێ لەبەرئەوەی نێوەرۆکەکەی لەسەر بنچینەکانی (هزری نازانستیی، ئەفسانە و ئەندێشەبازیی، نێرسالاریی و پیاومەزنیی، مەژیی بەستن و پاشدامایی، جەور و ستەمکاریی) دامەزرایە هەردەم دژ وە مافە نەتەوەیی و نیشتمانیی و مرۆییەکان و رەوتە چەپگەرییەکانی خەڵکی کوردستان راوەستایە و بوویتە داردەستی دەسەڵاتە داگیرکەرەکانی کوردستان و خولیای رەگەزپەرستیی (عارەبگەرایی) و رێڕەوە تاریکپەرستییەکەی (برایە ئیسلامییەکان)ی میسریی و جیهانیی. . نەیتوانیە ببتە هێزەکی ئەوتۆ تا جلەوی دەسەڵات بگری کە بێ گومان لە ئایندەشدا هەر ناتوانی، ئیدی ئێستا لەو بارە نەخوازرایەیدا باشترین کاری ئەوەیە تا رادەیەک نەرمیی بنوێنی و ملکەچی بەرەی نەتەوەیی ببی تا بتوانی چەندەی دەلوێ بەرانگژی هەر ماف و ئازادییەکی میللەت وە تایبەتییش یەکسانیی نێوان ژنان و پیاوان و ویست و خواستە ژیاندۆستییەکان ببتەوە و لە بنەوەشدا وەکی مۆرانە لە جەستەی میللەت بدا و لەسەر بەرنامە تاریکپەرستییەکەی پتر لە ١٤٠٠ ساڵی لەمەوبەر چەتە و ئاخوندان لۆ (دەوڵەتی ئیسلامیی لە عێراق و شام) و دەستە و کۆمەڵە ژنکوژ و تیرۆریستەکانی دیکە پەروەردە بکا و هەر دەمەکیش توانایەک پەیدا بکا ئەوە لە داعش داعشتر ببی و دەوڵەتی ئیسلامیی خۆی لە کوردستان رابگەیەنی - هەر دوونێ پێرێ بوو لە نۆهەتەکانی سەدەی رابردیی وە چاوانی خۆمان دیتمان لە نێو بارودۆخی نائارامیی و بێ سەروبەریی ئەوان دەمی کوردستان بەو هێزە کەمەیەوە وە چ جۆر و شێوەیەک خەڵکی کوشتوبڕ دەکرد و ئاڵایە رەشەکەی وەسەر سەرلەبەری ژیاندا هەڵکێشابوو و زۆر پێش داعش دەوڵەتۆکەیەکی ئیسلامیی لە هەڵەبجە و خورماڵ راگەیاند - ئەگەر بەراوردەک لە نێوان گرتە تۆمارکرایەکانی رەفتارە ناڕەوایەکانی ئەو دەمی وی و گرتە تۆمارکرایەکانی رەفتارە ناڕەوایەکانی ئێستای داعش بکەین ئەوە جوایەزییەکی ئەوتۆ هەست پێ ناکەین!

 

هەڵبەتە بەرە و دەستەبەندیی دیکەش لە دەرێ و خولوخڕی ئەو سێ بەرەیەدا هەن. . لێ لەبەرئەوەی گچکە گچکەن و هێزەکی ئەوتۆیان نییە تا ئەوانیش بتوانن گەمە وە چارەنووسی میللەت بکەن. . سەرنجی خەڵک راناکێشن. . وە داخەوە هێشتا لە نێو میللەتی مەدا ئەگەر ئەو هێزە گەمەکەرەت نەبوو هەرچەندەی هێزی تیۆرییت - جا ئەرێنی بی یان نەرێنیی - زۆر و زیندیی بی ئەوە هەر لە رێزی نەبووانت دادەنێن!

 

کورتەی مەبەست لێرەدا ئەوەیە؛ ئیدی پێویستە دەستبەردای ئەو مێژووە تێپەڕە ببین کە خۆمان تێیدا نەبووین و هیچ گومانەکیشی تێدا نییە کە ساختەبێژە، با ئیدی تەنێ لەسەر ئەو مێژووە کاربکەین کە وە چاوانی خۆمان دیتیتمان و هیچ کەس و لایەنەک ناتوانن هەڵیبگێڕنەوە و وە شێوەیەکی دیکە دەرخواردمان بدەن و پێیەوە خەڵک لەخشتە ببەن، واتە پێویستە وە پشتبەستن بەو گوتەیەی کە دەبێژی ''نان ئەو نانە ئەوڕۆ لە خوانە'' بهزرین و رەفتار بکەین، وەکی ئەوەی دەشیبینین هەر میللەتەک بەو شێوەیە بزاوتی کردبی و شۆڕشی دژ وە فەرهەنگی رابردیی خۆی - پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان و دین و دەسەڵات و دابونەریت و تێکڕای مێژووەکەی - بەرپا کردبی ئەوە دەستکەوتی گەلەک نایاب و مەزنی وەدەستهینایە، دیارە ئەوەش پێش هەر تشتەک لەو رێیەوە ئەنجام دەدرێ کە پارت و پارتایەتیی لە خۆمان داببڕین تا بتوانین سەربەخۆ بین و ئازادانە بیربکەینەوە و نەهێلین چیدی تاکەکانی کۆمەڵ لە ژێر پاڵەپەستۆ و هەژموونی پارتایەتیی و مێژوو - یان درۆی وە باڕەباڕ -ی پارتەکان بەرببنە گیانی یەکدی و توانستەکانیان وەفیڕۆ بچن.

 

 

٤\١٢\٢٠١٤ - لەندەن

daraxunce@yahoo. com

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

ناونانی هەر تشتەک وە پێی ناوەرۆکی خۆی زۆر بایەخدار و پێویستە و کاریگەریی ئەرێنیی لەسەر بوون و گەشەکردنی تشتەکە دادەنێ، لێ ئەوەی دەیبینین لە تێکڕای جیهان زۆر ناو هەن پڕ وە پیستی خۆیان نین یان هەر ناتوانن گوزارشت لە ناوەرۆک بکەن، لە نێو کوردانیش هەر وە هەمان شێوەیە، ئەو دیاردەیە تا ئێرە تا رادەیەک ئاساییە. . لێ هیچ ئاسایی نییە کاتەک دوو ناو لە یەک تشت دەنێن و ئیدی دوو لایەن یان چەند لایەنەک چەندین ساڵ ململانێی لەسەر دەکەن و هەر پارت و لایەنەکی سیاسیی وە پێی بەرژەوەندییە تەسکەکانی خۆی سوودی نەرێنیی لێ وەردەگری، لە بەرانبەریشدا بێجگە لەوەی زۆر زیان بە خودی تشتەکە دەگەیەنن توانستەکانی میللەتیش وەفیڕۆ دەدەن و دووبەرەکیی لە نێویان چێ دەکەن وە تایبەتییش کاتەک دوژمنان خۆیان دەخزێنتە نێوی ئەوە زیانی فرە فرە پتر دەبی. . دیارە ئەو ململانێیە پووچە دەستی ئەنقەستیشی لە پشتە و وە جۆرەک کاتی خەڵک دەکوژی و خەریکیان دەکا کە نەتوانن بپەڕژێنە سەر چارەسەرکردنی ئەو گرفتانەی کە گرفتی رۆژن و پێویستە وە خێرایی چارەسەر بکرێن! ناونانی هەردوو ناوی (ژن و ئافرەت) لە رەگەزی مێ یەک لەو نموونە ناجۆر و ناشیرینانەیە کە سیاسەتبازان لە نێو کورداندا ئافەریدەیان کرد!

 

(باشووری کوردستان و کوردستانی باشوور) ئەو دوو ناوەن کە نووکە ئەمن لێیان دەدوێم و دووەمیشیان وە راستتر و شیاوتر دەزانم، هەرچەندە هێشتا هێندەک کەس هەن - وە تایبەتییش لە نێو حیزبە سیاسەتبازەکانی کوردستان - ناوی (کوردستانی عێراق) وەکاردەبەن و وەک کۆیلە ملکەچی بەرژەوەندییەکانی داگیرکەرانی کوردستانن. . لێ ئەوانە هەرگیز ناتوانن ببنە گرفتەکی ئەوتۆ و شایەنی گرنگییپێدان نین چونکە زۆربەی زۆری میللەت پابەستیان نین. . هەر کە ترووسکەی سەربەخۆییش کڵپە دەکا ئیدی ئەوان دیسان وەدوو بەرژەوەندییە خۆپەرستییەکانی خۆیان دەکەون و وە ئاسانیی دەستبەرداری ئەو ناوە ساختەیە دەبن. گومانم نییە کە رامان و راگۆڕینەوە لەسەر ئەو دوو ناوەی سەرێ هیچ مەترسیی ئەوەی لێ رەچاو ناکرێ کە پارتەکان یان لایەنە هێزدارەکانی نێو کۆمەڵ بتوانن وە پێی بەرژەوەندییە تەسک و نەرێنییەکانیان بیقۆزنەوە و ململانێی لەسەر بکەن لەبەرئەوە ترسی ئەوەشی لێ رەچاو ناکرێ کە دوژمنان بتوانن خۆیان بخزێننە نێوی، هەڵبەتە ئەو دوو ناونانە چونکە هیچ نیازی نەرێنییان لە پشتەوە نییە نە کاتی میللەت وەفیڕۆ دەدەن نە خەرکیکیشیان دەکەن تا دەرفەتی چارەسەرکردنی گرفتەکانی دیکەیان بەرتەسک ببنەوە.

 

بێجگە لە پارچەکانی نێو ئەرمێنیا و ئازەربایجان و خوراسانی باکووری ئێران (کوردستانی مەزن)مان هەیە کە پێکدێ لە چار پارچە، لە ناونانی هەر یەک لەو چار پارچەیە؛ چ باری جوگرافیی وە پێش ناوی کوردستان بخەین چ وە پێچەوانەوە هیچ جوایەزییەکی نییە لەوەی کە لە هەردووکیان دان بەو سنوورە دەستکردانە دەنێین کە داگیرکەران لە نێو نیشتیمانەکەمان چێیان کردییە، وەک نموونە ئەگەر ئەو پارچەیەی کە باشووری دەبێژنێ وەربگرین و ببێژین (باشووری کوردستان) ئەوە تەنیا داننانەکی راشکاوانەیە بەو سنوورەی کە دەوڵەتی داگیرکەری عێراق ئەو پارچەیەی پێ لە پارچەکانی دیکە دابڕیە و تۆبزکارییانە وە عێراقەوەی نووساندیە نەک ئەوەی کە کوردستانی مەزن و خەڵکەکەی وە هۆی هێندەک جوایەزیی سروشتیی و باری جوگرافیی یان جوایەزیی رێکارە پێویستە کارگێڕییەکان یان جوایەزیی زاراوە و فەرهەنگ و باری کۆمەڵایەتیی یان جوایەزیی جیۆسیاسیی نەتەوەیی و نیشتیمانییانەی کوردستانیی و. . . هتد وە پێویستیان زانییە و بڕیاریان دایە ئەو سنوورە بکێشن و ئەو پارچەیە بەو شێوەیە جودا بکەنەوە چونکە بەرژەوەندییە گشتییەکان ئەوە دەخوازن! هەڵبەتە لە وەکاربردنی ناوی (کوردستانی باشوور)یش هەر وە هەمان دەرەنجام دەگەین و لەوەشیان دیسان هەر کوتەکی داگیرکاریی عێراق هۆکارە و هیچ جوایەزییەکی نییە دەگەڵ وەکاربردنی ناوی یەکەم.

 

ئەگەر وە پێی پێویستیی ئەو جوایەزییانە بووایە کە لەسەرێ ئاماژەم پێ دان دەبووایە کوردستانی مەزن بەو شێوەیەی خوارێ لە سێ هەرێم پێکبێ:

هەرێمی باکوور: لە هێڵی تەنگەی ئەسکەندەروونە و عفرین و قامیشلۆ و نەینەوا و دهۆک و هەکاری و شکاکەوە بەرەو سەرێ تا دەگاتە قارس و ئەرزەڕووم و ئەرزنینجان و سێواس.

هەرێمی نێوەڕاست: بازنەی هەولێر و ورمێ و مەهاباد و سنە و سلێمانی و کەرکووک.

هەرێمی باشوور: خەنەقین و مەندەلی و کرماشان و ئیلام و لورستان و. . . تا دەگاتە سەر دەریای کەنداوی فارسی و عەرەبی.

 

وەک نموونەیەک؛ ئەگەر (دهۆک و خانەقین) وەربگرین. . ئەوە دەبینین ئاستی جوایەزییەکانیان زۆر زۆر پترە لە ئاستی ئەو جوایەزییانەی کە لە نێوان (خانەقین و کرماشان)دا هەن یان ئەو جوایەزییانەی کە لە نێوان (دهۆک و هەکاری و شکاک)دا هەن، کەچی وەک دەیبینین کوتەکی داگیرکاریی (دهۆک و خانەقین) کە زۆرترین ئاستی جوایەزییان هەیە هەردووکیان لە چارچیوەی یەک پارچە گرتییە کە دەیبێژنێ باشوور! هەروا (خانەقین و کرماشان) کە کەمترین ئاستی جوایەزییان هەیە هەر یەکەیانیان لە چارچیوەی یەک پارچە گرتییە کە دەیانبێژنێ باشوور و رۆژەڵات! هەروا (دهۆک و هەکاری و شکاک) کە کەمترین ئاستی جوایەزییان هەیە هەر یەکەیانیان لە چارچیوەی یەک پارچە گرتییە کە دەیانبێژنێ باشوور و باکوور و رۆژەڵات! هەروا (شکاک و کرماشان) کە زۆرترین جوایەزییان هەیە لە چارچیوەی یەک پارچەیان گرتییە کە دەیبێژنێ رۆژەلات! لە راستییدا دەبووایە (خانەقین و کرماشان) لە پارچەیەکدا بووایەن و (دهۆک و هەکاری و شکاک)یش لە پارچەیەکدا.

 

هەڵکەوتەی نەخشەی کوردستان بەو پێیەی ئێستا کە وەسەر (باکوور و باشوور و رۆژەڵات و رۆژاوا) دابەش کرایە زۆر ناتەواوە چونکە ئەگەر دوو هێڵی ئاسۆیی و ئەستوونیی لە نێوەندی نەخشەکەدا بکێشین تەنانەت ئەگەر دوا خاڵی باشووری کوردستانی مەزن (مەندەلی) بی نەک ئەوەی کە لە راستییدا تا سەر دەریای کەنداوی فارسی و عەرەبی شۆڕ دەبیتەوە ئەوە هێشتا (دهۆک) ناکەویتە باشوور و هەر لە باکوورە. . . ئیدی زۆر شار و ناوچەی دیکەش هەر بەو جۆرە رەمەکییە و لە بن گوشاری کوتەکی داگیرکاریی وە سەر پارچەکان دابەش کرانە.

 

لە وەکاربردنی (باشووری کوردستان) یان (کوردستانی باشوور) هیچ سوودەک ناگەیەنین وە بەهێزکردنی ستراتیژیی نیشتیمانییمان - کە سەربەخۆیی سەرلەبەری کوردستانە جا چ لە چارچیوەی یەک دەوڵەتی سەربەخۆ و یەک پارچەی کوردستانی مەزندا بی چ لە چارچیوەی چار دەوڵەتی سەربەخۆی کوردستاندا بی لە نێو فیدرالیزمی کوردستانی مەزن لە شێوەی (وڵاتە یەکگرتییەکانی کوردستان) - چونکە هەردووکیان هەر داننانە بەو سنوورانەی کە داگیرکەران دایانسەپاندیە، ئەوە راستە کە داگیرکەران هەر یەکەیان پارچەیەکیان دابڕییە و وە ناوی وڵاتەکانی خۆیان ناویان دەبەن و ئێمە وەک ئەوەی ئەوان دەیخوازن ناوی وڵاتەکانی ئەوانمان لێ قرتاندیە لێ سەرەنجام هەر وە پێی سنوورە داگیرکارییەکانی ئەوان کوردستانمان دابەش کردیتەوە نەک ئەوەی کە کوردستان پێویستیەتی.

 

لە رووی واتای سیاسییەوە (کوردستانی باشوور) یان (باشووری کوردستان) هەر یەک واتا دەبەخشن، چونکە کە لە هەبوونی قەوارەی سیاسیی سەربەخۆیی کوردستانی مەزن ئامانجە (پاش و پێش)کردنی (باشوور) لەسەر ناوی کوردستان تەنێ ناوەکی بێ ناوەرۆکی لێ دەردەچی و هەردووکی هەر دابەشکردنی کوردستانە و دوژمنانی پێ لەخشتە نابردرێ! ئەوە راستە کە لە هەردوو گۆتنەکە سەرزەمینەکی گەورەتر وە ناوی کوردستانی مەزن دەسەلمێنن لێ هەردووکیان قەوارەیەکی سیاسیی جوداش دەسەلمێنن کە جودایە لە قەوارەکانی دیکەی سەر سەرزەمینە گەورەکە و رەنگە پەیوەندییەکانی هەموو قەوارەکانیش پێکەوە هەر وەک پەیوەندییەکانی نێوان وڵاتگەلەکی نێو یەک کیشوەر بن، (باشووری کوردستان) قەوارەیەکی سیاسییە وە پێی ئەنجامی دابڕکاریی داگیرکەر جێگیر بووە نەک ئەوەی وەک وڵاتەکی سەربەخۆ کە خەڵکەکەی وە باشووری وڵاتەکەی خۆیان دەبێژن (باشووری نیشتیمان)، دیارە (کوردستانی باشوور)یش هەر قەوارەیەکی سیاسییە وە هەمان شێوەیە لێ واقیعیانەتر ئەوە دەسەلمێنی کە نیشتیمانەکی مەزنتر هەیە و رۆشنتر بەو ستراتیژییە پابەست دەبی کە سەرەنجام دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆی کوردستانی مەزنە.

کەواتە ئەو دوو گۆتنە هەر هەمان واتا دەبەخشن لێ تەنێ یەک جیاوازییان هەیە. . ئەویش ئەوەیە کە (کوردستانی باشوور) لە رووی زمانەوە راستترە لە (باشووری کوردستان) چونکە کوردستانی باشوور (وابەستە)یە بە جێیەک ئەویش کوردستانی مەزنە، واتە لە رووی واتای زمانییەوە ناکرێ (کوردستانی باشوور) لە کوردستانی مەزن داببڕێ چونکە باشوورەکەیەتی. . یان وە واتایەکی دیکە کە دەبێژین (کوردستانی باشوور) یەکسەر ئەو پرسیارە لۆژیکییە خۆی دەسەپێنی: (باشووری کێندەر؟). . بەرسڤەکەشی هیچ گومانی تێدا نییە هەر (باشووری کوردستانی مەزن)ە واتە (کوردستانی باشووری کوردستانی مەزن)، لێ کاتەک کە دەبێژین (باشووری کوردستان) ئەوە زۆر ئاساییە وڵاتەکی سەربەخۆ و دابڕا بی لە کوردستانی مەزن و هیچ پەیوەندییەکی دەسەڵاتداریی یان سیاسیی پێیەوە نەبی، ئەوە راستە کە دەبێژین (باشووری کوردستان) واتە چەند کوردستانەکی دیکەش - باکوور و رۆژەڵات و رۆژاوا - هەن. . لێ هیچ مەرجەکی تێدا نییە کە ''باشووری کوردستان'' پابەست بی بە سێ بەشەکەی دیکەی کوردستان. . چونکە ناوی ''باشووری کوردستان'' یەک (چەمکی تەواو) و بێ کەموکوڕییە و پابەستی هیچ نییە و هیچ واتایەکی دیکەی وەدوادا نایێ و دەکرێ وەک قەوارەیەکی سیاسیی چ وەک ناو چ وەک کاراکتەر سەربەخۆ و دابڕا بی لە کوردستانی مەزن و هیچ پەیوەندییەکی پێیەوە نەبی، ئەوە لە کاتەکدا (کوردستانی باشوور) یەک (چەمکی تەواو) و بێ کەموکوڕیی نییە و پابەستی یەک جێیە و واتایەکی دیکەی وەدوادا دێ و ناکرێ وەک قەوارەیەکی سیاسیی چ وەک ناو چ وەک کاراکتەر سەربەخۆ و دابڕا بی لە کوردستانی مەزن و زۆر پەیوەندیی پێیەوە هەیە چونکە کوردستانی باشوورە و باشوورەکەش ئی کوردستانی مەزنە.

ئەو تێروانینەی پێی وەیە لە رێی ناونانی (باشووری کوردستان) و دان نەنانی تەواو وە قەوارەی سیاسیی و سەربەخۆیی پارچەکەی نێزیکتر دەبتەوە لە یەکگرتن و دامەزرانی دەوڵەتی سەربەخۆی کوردستانی مەزن ئەوە تێڕوانینەکی ئەندێشەبازانەی پووچە چونکە دروستکردن و ئاواکردن لەسەر (هەبوون) دادەمەزرێ نەک لەسەر (هیچ)! دامەزرانی کوردستانی مەزن هیچ پێویستی بەوە نییە خاکەکەی وە پێی سنوورەکانی داگیرکەران پارچە پارچە بکرێ و ناو لە پارچەکانی بندرێ و هیچیشیان لەسەر دروست نەکرێ!

کوردستان وڵاتەکی دابەش کرایە، خۆ خۆمان دابەشمان نەکردیە تا وە ئارەزووی خۆمان سنووری دابەشکردنەکە دیار بکەین. . ئەوە یەک واقیعی تاڵە کە داگیرکەران سنوورەکانیان دیار کرد، ئەگەر - دوور لە رامانی داگیرکەران! - وە تەواویی دان وە داگیرکاریی و ئەو دابەشوونەدا بنێین و ببێژین (کوردستانی باشور، کوردستانی باکوور، و. . . ) هەنگێ دەتوانین بیر لەوە بکەینەوە بەرخۆدانی راشکاوانە بکەین لە پێناو رزگارکردنی پارچەکان (یەک یەک یان هەمووی پێکەوە) و سەرەنجام یەکبگرنەوە، لێ ئەگەر دانمان وە داگیرکاریی و دابەشکردنەکە نەنا و هەر وە ئەندێشەی خۆمان وەهای نیشان بدەین کە کوردستان یەک پارچەیە و وەک خەڵکی هەر وڵاتەکی سەربەخۆ کە کێشەی داگیرکارییان نییە و دەبێژن (باشووری نیشتیمان، باکووری نیشتیمان، و. . . ) ببێژین (باشووری کوردستان، باکووری کوردستان، و. . . ) ئەوە هەرگیز ناتوانین بیر لە رزگارکردنی پارچەکان بکەینەوە و وە کردەیی شانی بدەیەنە بەر و سەرەنجام یەکبگرینەوە.

 

ئێستا کاتی ئەوەیە ناوی بێ ناوەرۆکی (باشووری کوردستان) فڕێ بدەین و (کوردستانی باشوور) وەک واتایە زمانییەکەی خۆی کە دەگەڵ نێوەرۆکی سەربەخۆخوازیی پتر دەگونجێ وەکار ببەین و وە کردەوە پەیڕەوی بکەین واتە لەسەر بنچینەی وەدستهینانی سەربەخۆیی تەواوی هەر پارچەیەک یەکگرتن و سەربەخۆیی کوردستانی مەزن وەدەستبهینین.

 

رەنگە خەڵکەکی زۆر لەسەر ئەو دید و رامانەم بەرانگژم ببنەوە و ببێژن؛ جا زۆربەی زۆری کوردان لەسەر (باشووری کوردستان - پارچەکانی دیکەش وە هەمان شێوە) کۆکن و ئەوە گرفتی مە نییە و ئەتوو هەر لە خۆتەوە دەتەوێ ململانێ و ناکۆکییەکی دیکەش بکەیە سەربار! لە بەرسڤی ئەوەدا دەبێژم؛ لێ زۆربەی زۆری کوردان تا نها لەبەرئەوەی دین و خێڵ و بنەماڵە و پێکەوە ژیانی درۆزنانەی میللەتان لەباریەکی هەڵوەشاندینەوە و وە تەواویی دانیان وە داگیرکرایی کوردستان و پارچە پارچە بوونی نەنایە و لە ناو و ناوەرۆکی نیشتیمانەکەیان نەگەیەشتینە ئامادە نەبوونە تێکۆشانی نەتەوەیی و نیشتیمانی ئەنجام بدەن، بەڵگەی پشتڕاستکردنەوەی ئەو قسەیەشم - ئەگەر کاتی کیمیابارانەکان و ئەنفالەکان وەربگرین دەکرێ زۆر رۆشن بێتە بەرچاوان - ئەوەیە کە لە کاتەکدا کوردقڕان بوو خاک سوتماک دەکرا. . ئا لەو کاتەدا چەند هەزار پێشمەرگەیەک وە شاخەکانی کوردستانەوە بووین و لە بەرانبەریشدا چەکداری خۆفرۆشی کورد لە نیو ملیۆن تێپەڕی کردبوو و ئەوانەی دیکەش دەستیان وەخۆیاندا شۆڕکردبۆوە و هێندەک کڕنووشیان دەبرد و هێندەکیشیان هوورد هووردە وەک رانە مەڕ بەرەو بیابانەکان رادەدران!!!

   

ئیدی لەو کۆتاییەدا ئەوەی لە هەمووی وە باشتری دەزانم ئەوەیە کە بببێژم؛ کوردستان بێجگە لەوەی داگیر کرایە پارچە پارچەش کرایە. . جا کەنگێ توانیمان زۆر راشکاوانە دان بەوە دابنێین هەنگێ دەتوانین لەسەر هەردوو تەوەرە داگیرکارییەکەی و پارچە پارچە بوونەکەی وە شێوەیەکی کردەییانە کار بکەین و لەوە تێبگەین کە کوردستان ناوی نیشتیمانە نەک (باشوور و باکوور و رۆژەلات و رۆژئاوا) جا ئەو کوردستانە لە کێندەرە و چ پاشگرەک و چەند پاشگرەکی هەیە گرنگ نییە و راستییەکە ئەوەیە پێشگر دانان لە پێش ناوی کوردستان سەرلێشێوێنەرە و ناتوانی ئامانج و نێوەرۆکەکەی بپێکی.

 

 

daraxunce@yahoo. com

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

Go to top