We have 135 guests and no members online

خدر زوحاک

ڕۆژهه ڵاتی ناوه ڕاست له ڕووی دابه ش بوونی جێۆسیاسی و ئابوری و فکری و که لتوری وفه رهه نگی یه وه، دابه ش بوونێکی ئاڵۆزو نه شازی پێوه دیاره وبه درێژای مێژوو شوێنی ساغ کردنه وه ی ململانێ کان بووه چ ئه و ململانێ یانه ی له ئه نجامی سه رهه ڵدانی ئایدۆلۆژیای ئاینی وه یان مه زهه بی وه یان به ریه ك که وتنی شارستانیه جیاوازه کان به یه کتری له ڕووی فکرو فه رهه نگ و زمان و که لتوره وه .

له هه مان کاتدا به هۆی بوونی زه وی به پیت و له وه رگای باشه وه له مێژووی کۆنی مرۆڤایه تی یه وه شوێنی نیشته جیبوونی مرۆڤ بووه وکۆچ کردن بۆ ئه و ناوچه یه به درێژای مێژووی کۆن به رده وامی هه بووه، له مه ش زیاتر سه رهه ڵدانی ئاینه جیاوازه کان وای کردووه هه وڵدانێك هه بێت بۆ گه شه سه ندنیان و به کارهێنانی ئاین وه ك ئایدۆلۆژیای ده وڵه ت و یاساکانی کۆمه ڵگا، له و کاته ی ئاین به شێکی گرنگی فکری مرۆڤ بووه و له ڕێگه ی ئه م ئاینانه وه کۆمه ڵناسی کۆمه ڵایه تی دامه زرێنراوه و کۆمه ڵگا به پێ ی یاساکانی ئاین ڕێکخراوه .

هه موو ئه و ئاینانه ی که له و ناوچه به پیت و به ره که ته سه ریان هه ڵداوه درێژکراوه ی ئه و میثۆلۆگیایه بووه که به شێك بووه له مێژوو و فه رهه نگ و زمان و که لتورو ئاینی ناوچه که، به تایبه ت ئه و چیرۆکه پڕ سه رسوڕێنه رانه ی له کاتی خۆیداو له سه رده می بابلی یه کۆنه کانه وه گێڕدراونه ته وه و باسیان له داستان و ڕووداوه پڕبه ها ئاینی یه کان کردووه، له گه ڵ ئه و تێکه ڵاوبوونه ی له نێوان شارستانیه ته جیاوازه کان هاتۆته گۆڕێ وای کردووه که واشێوازی بیرکردنه وه و شێوازی ڕێك خستنی کۆمه ڵگا به شێوه یه کی به رچاو به ره و پێش بڕوات وچه مکه کانی ده سه ڵاتی خواوه ندو فه رمان ڕه واکانی له سه ر دابمه زرێت، هه رئه م ده سه ڵاته ئاسمانی و مرۆیانه وایان کردووه ڕێگایه کی تر بدۆزنه وه بۆ باشتر ده ست به سه رداگرتنی کۆمه ڵگا و له ژێر ڕکێفی خۆیدا کۆیان بکاته وه وله پێناوی به رگری کردن له به رامبه ر مه ترسی یه ده ره کی و ناوه کیه کان به کاریان بهێنێت، ئه مه ش هۆکارێکی باش بووه بۆ گه شه سه ندنی فکری له لای مرۆڤ، هه رئه مه شه وای کردووه زیاتر له ئاینێك سه ر هه ڵبدات و ئاین به شێك بێت له ئایدۆلۆژیای سیاسی و ئابوری و کۆمه ڵایه تی .

مانه وه له ده سه ڵاتی خواوه ند له ئاسمانه کان و ده سه ڵاتی مرۆڤ له سه ر زه وی پێویستی به ترس و هه ندێك جاریش تۆقاند وکوشت و کوشتار هه بووه، ئه م کرداره به شێك بووه له فه لسه فه ی سیاسی کۆن، هه ربۆیه له زۆربه ی ڕووداوه مێژووی و جه نگه خوێناوی یه کاندا باس له ئازایه تی وقاره مانی خواوه ندو مرۆڤ کراوه وبه شێك بووه له پیرۆزی کۆمه ڵگایه ك دژ به کۆمه ڵگایه کی تر،

قاره مانیه تی و تووندوتیژی خواوه ندو مرۆڤ له تۆقاندنی مرۆڤ دا خۆی دۆزیوه ته وه به تایبه ت ئه و تۆقاندنه تائه وپه ڕی بێ به زه یانه بووه، له کاتێکدا ناوه ڕۆکی فکری تۆقاندن که به ناوی خواوه نده وه کراوه به شێك بووه له ناخی مرۆڤ و به رژه وه ندی یه سیاسی و ئابوری و کۆمه ڵایه تیه کان، ئه م به رژه وه ندی یه ش له پێناوی مانه وه ی ده سه ڵات وبه رده وام بوونی ده سه ڵات دراوه، هه تائێستاش له گه ڵدابێت ئه وە جۆره کلاسیکی یه کۆنه به رده وامه و هیچ جۆرێك له گۆڕان کاری به سه ردا نه هاتووه .

که واته ئه کرێت بڵێن تیرۆر یان به عه ره بی یه که ی الارهاب وبه کوردی یه که شی تۆقاندن، مێژووی یه کی دورودرێژی هه یه و به شێکه له فکری مرۆڤ خۆی و به کارهاتووه له پێناوی مانه وه له ده سه ڵات داو درێژه پێدان به وفکره سیاسی یه ئابوری یه کۆمه ڵایه تیه ی که له و سات وکاته دا پێویست بووه و به شێك بووه له به رژه وه ندی ده سه ڵات داران،

به هه مان شێوه ش هاتنی ئاینه جیاوازه کان وبه زمانه جیاوازه کان وله نێو که لتورو فه رهه نگه جیاوازه کاندا، وای کردووه جه مسه ری ململانێکان به قازانجی فکره نوێ یه کان بگۆڕدرێت و ببێته بنچینه ی به ڕیوه بردنی کۆمه ڵگا له هه موو ڕووی یه که وه، به ماناساده که شی ده رهێنانی ده سه ڵاتی سیاسی بووه له ژێر ده ستی ده سه ڵات دارانی تر و هه وڵ دان بۆ پێك هێنانی ده سه ڵاتی نێوخۆی و خۆڕزگارکردن له فکری پێشوو، به تایبه ت له و کاته ی که جۆرێك له تیکه ڵاوی له نێو فه رهه نگ و زمان و کلتووره کان بوونیان بووه و فکری نه ته وه ی بوونی نه بووه، که دیاره ئه مه ش به پێ ی قۆناغه کان گۆڕاوه وبه شێك له و ئاین و مه زهه بانه له دواتردا بوونه به شێك له فکری نه ته وه ی و له گه ڵ گه شه ندنی فکری مرۆڤ و به ره و پێش چوونی شارستانیه ت ئه و فه لسه فه سیاسیانه ش که خۆی له ئایندا دۆزیوه ته وه گه شه یان کردووه وبه شێوازی تر گۆڕاون، به شێوازێکی باشتر لێتێگه یشتن له ئامانجه دووره کان کراوه و ئه و لێتێگه یشتنه ش بووه ته بنچینه ی سه رهه ڵدانی فکری نه ته وه ی، ئه مه ش وای کردووه که مینه کانی نیو کۆمه ڵگاکان هێدی هێدی هه وڵی تواندنه وه یان بدرێت وزمان و که لتورو فه رهه نگیان له ڕێگای ئاین و پیرۆزی ئاین و خواوه نده وه بگۆڕدرێت، ئه مه به شێکه له فکری ناسێۆنالیستانه ی ئاین که له ڕێگه ی زمانی کطێبه پیرۆزه کانی ئاین و فه رهه نگ و کلتوره باوه کانی ئاین به شێکی زۆری فه رهه نگی نه ته وه کان له ناو ئه بات و له ناوخۆیدا ئه یان توێنێته وه، هه رچه نده هه وڵ دراوه گشتگیریه ك پێك بهێنرێت به تایبه ت له ئایدۆلۆژیای دینی دا تا بتوانرێت باشتر ئه و هێزه مرۆیه به کاربێت، له هه موو کاته کاندا مرۆڤ به هایه کی ئابوری به هێزه بۆ ده سه ڵاتی سیاسی، به تایبه ت له کاتی جه نگ و ڕووبه ڕووبونه وه ی هێزه کاندا .

دامه زراندنی هه موو ئه وده سه ڵاتانه وهاتنی هه موو ئه و ئاینانه پێویستیان به تۆقاندن هه بووه، ئه گه رچی جیاوازی هه بووه له نێو قۆناغه کاندا وله نێو ئاینه کانیشدا به ڵام ئاین به شێك بووه له سه رهه ڵدانی فکری تۆقاندن، به تایبه ت هاتنی ئاینی ئیسلام له دوای هه ردوو ئاینه که و له و کاته ی چه ندان ئاینی جیاوازیش له ناوچه که دا بوونیان هه بووه، ئیسلام به و ئایدۆلۆژیا تووند ڕه ویانه یه وه وای کردووه که فکری تۆقاندن به شێوازێکی باش گه شه پێبدات و ئه و تۆقاندنه ببێته به شێك له هۆی سه رکه وتن و زوو گه شه سه ندنی وبڵاوبوونه وه ی له نێو کۆمه ڵگاو نه ته وه جیاوازه کانی ڕۆژهه ڵاتی ناوه ڕاست و ئاسیاو جیهانیش دا.

تۆقاندن له ئیسلامدا به شێك بووه له فه رهه نگ و که لتوری عه ره بی و به ر له ئیسلامیش له نێو قه بیله و هۆزه کاندا ئه و تۆقاندنه به کارهاتووه و زۆرجاریش بووه ته هۆی پێداهه ڵدان و باس کردنی به شێوه یه کی قاره مانانه، به تایبه ت له و کاته ی هۆزێك توانیویه تی هۆزه که ی تر له ڕێگه ی هێزو ئازایه تی و ده سه ڵاته وه له نێو ببات وداستانێك بۆ خۆی وه ك مێژوو تۆماربکات و ناوبانگی له نێو هۆزه کانی تردا بڵاو ببێته وه، تابتوانێت زیاتر سنوری جوگرافیای خۆی زیاتر بکات و باشتر داهات و بژێوی ئه ندامانی هۆزه که ی دابین بکات، به تایبه ت ئه و تۆقاندن و کوشتاره چه نده بۆ به هێزنیشاندانی هۆزه که ی بووه ئه وه نده ش بۆ خۆژیان بووه وبه شێك بووه له باری ئابووری هۆزه که، هه رئه مه ش وای کردووه که به درێژای نیمچه دورگه ی عه ره ب و له سه رده می به ر له ئاینی ئیسلام، هیچ جۆره ده سه ڵاتێکی وابه هێزی عه ره بی ده رنه که وتبێت، هه رچه نده به رله ئیسلامیش قوره یشی یه کان که ده سه ڵات داری شاری مه ککه بوون، ڕێك خه ری هه موو مه راسیمه ئاینی یه کان بوون له ناوچه که به حه جکردنی ئه وکاتی که عبه شه وه، که دیاره حه جکردن به شێك بووه له ئاینی قوره یشیه کان وهه موو ساڵێك وه ك ئه وه ی ئێستائه کرێت مه راسیمی بۆ جی به جی کراوه و به هه مان شێوه ش دانیشتوانی مه ککه له سه ر ئه و حه جکردنه ژیانی خۆیانیان مسۆگه رکردووه، به هه مان شێوه ی ئێستا که عبه به شێك بووه له ئابوری قوره یش و دانیشتوانی مه ککه .

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

 

 

 

بزوتنه وه ی شۆڕش گێرانه ی کوردو عیراقچی بوونی ئه م بزووتنه وه یه .

له مێژووی شۆڕشی کورد دا له ووڵاتی نێوان دووشمشێردا که مێژوویه کی خوێناوی و پڕکاره ساته وبه درێژای ئه م مێژووه کورد وه ك که مینه یه ك هه وڵی داوه پارێزگاری له زمان وفه رهه نگ و مێژوو و داب ونه ریت وبه شێك له جیوسیاسی یه که ی بکات که به هۆی بوونی ئابوری و ووزه ی به هێزه وه مه ترسی له ناوچوون و به عه ره ب بوونی له سه ربووه ،به تایبه ت له و ناوچانه ی که کورد له گه ڵ نه ته وه کانی تری وه ك عه ره ب و که مینه کانی وه ك تورکمان و ئاشوروکلدان تێکه ڵ ئه کاته وه ،واتاله سنوری جوگرافیای سیاسی کوردستان دا.

ده مارگیری شۆڤێنیستانه ی عه ره ب و دڕنده ی ئه م نه ته وه یه له به رامبه ر کوردو کوردبوونی نیشتمانی کورددا ،وای کردووه که زمانی لێك تێنه گه یشتن نه بێت و به رده وام داواکاری یه کانی نه ته وه بوونمان و ماڤه نه ته وایه تیه کانمان له ڕیگای چه ك و جه نگه وه بێت ،که ئه گه ر هه رکاتێك عه ره ب ترسی ئه وه ی بۆ هاتبێت به ڕه که ی له ژێر پێ ی ده رئه چێت و ناتوانێت چی تر له داگیرکردنی کوردستاندا درێژه بدات ،ئه وا ناچاربووه گفتووگۆو مێزی، ئه م گفتووگۆیه وه ك تاکتیکێك بۆ راست کردنه وه ی باری نائاسای خۆی به کاربێنێت و له ڕێگه ی گفتووگۆوه کات ده سته به ر بکات و جارێکی تر خۆی ئاماده بکات بۆ په لاماردانێکی تر ،نه ك ئه وه ی که عه ره ب باوه ڕی به نیشتمانی کوردو کوردستان هه بوبێت ،به پێچه وانه وه هه رده م هه وڵی داوه کورد له بۆته ی عه ره ب بوون و عروبه بوونی عیراق دا بتوێنێته وه و وه ك برایه کی موسڵمان بیکاته قوربانی فکری ناسیۆنالیستی عه ره بی و شۆڤێنیستیانه ی خۆی ،ئه گه ر ئه و ده سه ڵاته سیاسی یه عه ره بی یه شیعه بووبێت یان سنه ،وه ك چۆن ووتمان شیعه و سنه له به رامبه ر کوردو کوردستان دا دوودیوی یه ك دراون و یه ك جۆر تێروانینیان هه یه ،له ئێستادا وه ك چۆن فه رمان ڕه وا سونیه کانمان بۆ تاقی کرابۆیه و سه ده یه ك له گه ڵ به ناو علمانی و ئیشتراکی و دیموکراتی یه کانی عه ره ب دا ژیاین ،هه رئاواش سنه و شیعه ی دوای دکتاتۆری صدامان بۆ ڕوون بۆوه وله به رامبه ر عه فله قیه کانی به عس و شیعه کانی ئیمام عه لی دا تاکه جیاوازی ئه وه بوو که هه ردوو لایه نیان عه ره ب بوونی خۆیانیان بۆ ئاشکراکردین و پێیان ووتین که ئێمه یه ك ناسنامه ی سیاسی و ناسیۆنالیستیانه مان هه یه له به رامبه ر ماڤه کانی کورددا.

چه نده به عسیه صدامیه کان سه رسه خت بوون له به رامبه ر ماڤی کورددا ،ئه وه نده ش شیعه کان سه رسه ختن ،خۆئه گه ر که سانێك پێیان وابێت ئه مه ڕاستگۆی نیه ،ئه وا من ئه ڵێم بێگوومان ئه بێت به باشی یه بڕوانینه میژووی رابردوومان به تایبه ت له پارچه کانی تری کوردستان وه ك کوردستانی ڕۆژهه ڵات و به راوردێك بکه ین له نێوان ڕژێمی پاشایه تی *شاهنشاهی * ئێران و ڕژێمی ئاخوندی ئێستا ،له ڕووی سیاسی یه وه و کاردانه وه ی له سه ر سایکۆلۆژی تاکی کورد ودڕندایه تی ئه م ڕژێمه به ناو ئاینی مه زهه بیه له به رامبه ر کورد وکۆمه ڵگای کوردی و کارکردن له گۆڕینی سایکۆلۆژی کوردی دا ،ئه و کات ئه توانین بڵێن که کامیان دڕنده ترو ترسناکتربوونه به رامبه ر به کورد،به هه مان شێوه ش له کوردستانی ڕۆژئاواداو باری سیاسی و ئابوری و کۆمه ڵایه تی کوردی ئه وبه شه له سایه ی ڕژێمی عه فله قی به عسی سوری عه له وی دا وچۆنیه تی مامه له کردن له گه ڵ دۆسیه ی نه ته وه ی ئێمه دا وتێڕوانین له م دۆسیه یه وه ك ناسیۆنالیستێکی عه ره بی شیعه ،به هه مان شێوه ش به راوردکردنی تورکه که مالیستی یه کانی تورکیاو ئیسلامه عثمانیه کاندا .

که واته له ڕووی سیاسی و ئابوری و کۆمه ڵایه تی وهتد داگیرکارانی کوردستان هیچ جۆرێك جیاوازی یان نه بووه وهیچ کاتیش جیاوازیان نابێت ئه گه ر سنه بن یان شیعه ،علمانی بن یان دیموکرات و لیبراڵ هتد چونکه عه ره به عیراقیه کان وه ك عه ره ب و دواتر وه ك ئه وه ی خۆیان ناویان له خۆیان ناوه مامه له له گه ڵ کوردو دۆسیه ی نیشتمانی و نه ته وه ی کورددا ئه که ن وه هیچ کاتیش ئه م تێروانینه فکری یه ناگۆڕێت لای عه ره ب چونکه ئه مه به شێکه له فه رهه نگ و سایکۆلۆژی تاکه کانی ئه و کۆمه ڵگایه ی له سه ربنیات نراوه و ئه م جۆره تێروانینه لای عه ره ب بووه ته به شێك له داب ونه ریته زاڵه کانی کۆمه ڵایه تی و کاردانه وه ی ته واوه تی هه یه له سه ر سایکۆلۆژی تاکی عه ره ب ،باشترین نمونه ش کاردانه وه ی کۆمکاری عه ره بی بوو له به رامبه ر راپرسی له ناوچه داگیرکراوه کانی کوردستاندا و بڕیاردان له سه ر ماڤی چاره نوسی ئه و ناوچانه و راگه یاندنی ده وڵه تی کوردی .

که واته فکری عه ره بی به هیچ شێوه یه ك له شێوه کان و ناونازناوه کان ناگۆڕێت ئه ی ئه بێت بۆ چی بزووتنه وه ی کورددایه تی و سه رکردایه تی کورد ئه وه نده ئاشقی عیراقی عه ره ب بن و ئاماده نه بن ناسنامه ی کوردبوونی نیشتمانێك رابگه یه نن ؟به تایبه ت هیچ حیزبێکی سیاسی کوردی نیه له دروشمه کانی دا باس له نیشتمانی کوردو سه ربه خۆ بوونی ئه و نیشتمانه نه کات ،ئایه ئه و دروشمانه ته نها درۆیه کی شاخداری سیاسین و له ڕێگه ی یه وه سۆزی هاونیشتمانیانی کوردی پێ ڕائه کێشن ؟یان مه زایه ده کردنێکی سیاسیانه یه له نێوان لایه نه کانی نێوسه رکردایه تی کورد؟ئه بێت که سێکی سیاسی نێو ئه و سه رکردایه تی یه ی کورد هه بێت به ڕاست گۆیانه وه ڵامی ئه وه مان بداته وه ؟یان هه ندێك درۆی تری شاخدارئه کات بۆ داپۆشینی ئه و درۆیه ؟

چه نده کێشه که له عیراق دا په یوه ندی هه یه به ناشارستانی یه تی عه ره ب و فه رهه نگی به داوه تی عه ره بی ،ئه وه نده ش په یوه ندی هه یه به ئه قڵیه تی شوانکاره ی و خێڵه کیانه ی کوردی ،به تایبه ت له و کاته ی سه رکردایه تی سیاسی کورد له لایه ن کۆمه ڵێك سه ره ك خێڵ وبازرگانی سیاسی کورده وه سه رکردایه تی ئه کرێت و هه موو ئه و دروشمه شۆڕش گێرانه یه ی که له کۆندا به شێك بوونه له گیانی شۆڕش گێڕی و هه زاران شه هید له پێناویاندا دراوه ،له ئێستادا شتی بێ مانان و به شێکی زۆری ئه و سه رکردانه به خه وخه یاڵی خۆش پێناسه ی ئه که ن و دژبه ماڤه نه ته وه ی یه کانی کوردن له کوردستاندا .

ناکامڵی ئه قڵیه تی شۆڕش گێرانه لای سه رکردایه تی کورد وای کردووه که سه رجه م حیزب و لایه نه سیاسیه کانی کوردستان خاوه نی یه ك هه ڵوێست و یه ك بریاری سیاسی نه بن و هیچ کات یه ك ستراتیژی سیاسی درێژ خایه ن کۆیان نه کاته وه ،ئه مه ش هۆکارێکی گرنگه له عیراقچی بوونی بزووتنه وه ی کوردی له کوردستاندا ،هه ربۆیه دوای ‌هاشوهوشێکی خۆشی سه ربه خۆ بوون ،گه ڕاینه وه باوه شی نیشتمانی و بۆ جاری دووه م له ماوه ی ئه و ده ساڵه ی ڕابردوودا عیراقێکی عه ره بی سنی شیعی دروست ئه که ینه وه ،تا ئه نفال کردنی کوردی تێدا به رده وام بێت ،به بیانووی جۆراوجۆری ده رودراوسێ و زل هێزه کانی جیهان ،له به رامبه ر دۆسی نه ته وه یمان وبه نیشتمان بوون و سه ربه خۆبوونی نیشتمانێك که زیاتر له دووهه زارساڵه خوێنی بۆ ئه ڕژێت تا ببێته خاوه ن ناسنامه ی خۆی ،له و کاته ی که خاوه نی هه موو پیداویستی یه بنچینه ی یه کانی به ده وڵه ت بوونه چ له رووی نه ته وه ی و هزری نه ته وه بوون ، یان هاونیشتمانی بوون یان ئابوری و کلۆمه ڵایه تی فه رهه نگی و په یوه ندی یه سیاسی و دبلۆماسی یه هه رێمی و نێوده وڵه تیه کانیه وه ،ئه وه ی تاکه ڕێگره له و ئه نجامه و راگه یاندنی ئه و ده وڵه ته ته نها ئه قڵیه تی سه رکردایه تی کوردی یه که دیاره ئه مه ش کۆی سه رجه م ئه و سه رکردایه تیه ناگرێته وه به ڵکو به شێك له و سه رکردایه تیه ی کورد ،به داخه وه چ به هۆی ئه قڵیه تی مه زهه بی و تێروانینی سیاسیانه ی هه ڵه ،یان به رژه وه ندی ئابوری و ده سه ڵاتی خۆجێ ی بۆ چه ندان ساڵی تر وای کردووه که دژایه تی ئه م هه نگاوه و ئه و خه وه دێرینه ی کورد بن .

یه کێکی تر له هۆکاره بنچینه یه کانی ڕانه گه یاندن و سه ربه خۆنه بوونی کورد و گه ڕانه وه ی سه رکردایه تی کورد بۆ باوه شی به غدا ،له یه کتری تێنه گه یشتنی نێوان حیزب ولایه نه سیاسی یه کانی کوردستانه به تایبه ت له دابه ش کردنی ئه و سه روه ت و سامانه ی که ئه مڕۆکه له به رده ستیان دایه له گه ڵ ده سه ڵات و فه رمان ڕه وای کردن و پاراستنی سنوری ده سه ڵاتی ناوچه ی یانه ی خۆیان دا ،به واتایه کی تر کوێخابوونیان وزۆرکردنی ئه و کوێخابوونه یان له کوردستاندا .

له لای کورد سیاسه ت به دروناوی ئه هێنرێت ، له و کاته ی کۆمه ڵێك کوێخاو ئاغاو سه رۆك خێڵ و بازرگانی کورد سیاسه ت ئه که ن و له پێناوی هێشتنه وه ی ده سه ڵاتی خۆیاندا هه موو جۆره شتێ ئه که ن ،که دیاره نه ك درۆ به ڵکو هه ندێك جار خۆفرۆشتن و جاشایه تی کردنیش.

وه ك ئه وه ی ئێستا ئه بینرێت له کوردستاندا ،له دوای گه رانه وه ی که رکوك و به شێکی زۆر له ناوچه دابڕاوه کان ودابه ش بوونی ئه و ناوچانه له نێوان هه ردوو ده سه ڵاتی زل هێزی کوردی پارتی و یه کێتی دا و دوای ئه وه ی زانیمان که نوری مالکی له ماوه ی فه رمان ڕه وای خۆی دا وله ڕێگه ی حه نان فه تلاوی وچه ندانی وه ك ئه و ڕێگربوونه له گه رانه وه ی که رکوك ،وه ك چۆن صدام

له ڕابردوودا کوردبوونی که رکوکی ئه سه لماند به ڵام هیچ کات ئاماده نه بووه ئه و شاره هی کورد بێت ،به هه مان شێوه ش نوری مالکی و مه رجه عی شیعه هیچ کات ئاماده نین ئه م شاره هی کورد بێت ئه گه رچی باش ئه زانن که رکوك چ له ڕووی مێژووی و چ له ڕووی جیۆسیاسی و کۆمه ڵایته تی و پێك هاته ی دانیشتوانیشه وه کوردستانه .

که واته ئه گه ر له ئێستادا به هۆی دابڕانی که رکوك له به غدا وه وبه هۆی ئه و باره نائاسایه ی که ئه مڕۆ هاتۆته پێش وناوچه کانی سنه نشین له لایه ن داعش و هێزه کانی تری سنه به کۆنه به عسیه کانیشه وه ده ستی به سه راگیرابێت ،ئه ودابڕانه بوبێته بێنوێکی باش بۆ گه رانه وه ی که رکوك و ناوچه داگیرکراوه کانی کوردستان بۆ ژێر ده سه ڵاتی هه رێم ئه وا له دوای گۆڕان کاریه کاندا که پێش بینی ئه کرێت چۆن جۆنی ئیداره ی ئه و ناوچانه ئه کرێت به تایبه ت ،

*ئه گه ر داعش و هیزه کانی تری سننه و کۆنه به عسیه کان توانیان ده ست بگرن به سه ر به غداد داو حکومه تی شیعه بڕوخێنن .

*ئه گه ر شیعه توانی داعش و هیزه کانی تری سننه به کۆنه به عسیه کانیشه وه له و ناوچانه ده رپه ڕێنن که له ئێستادا له ژێر ده ستیاندایه .

له هه ردوو ئه گه ره کاندا ناوچه کانی که رکوك و خانه قین و دیاله وشوێنه کانی تری ناوچه داگیرکراوه کان ئه که ونه به ر هێرشی سه ربازی ،که واته ئه و کات کورد چۆن چۆنی مامه له له گه ڵ ئه و که یسانه دا ئه کات ،ئایه به هه مان شێوه به شێوازی دوو فاقه یانه و دوو تێڕوانی نی سیاسیانه ی جیاوازی نێوان پارتی و یه کێتی ؟یان به یه ك ستراتیژ ویه ك تێڕوانین و ئه و دابه ش بوونه کۆتای پێدێت .به تایبه ت ئه و دابه شبوونه به شێکه له هۆکاری تێك شکانی سیاسی و عه سکه ری و دبلۆماسی چ له نێوخۆی و هه رێمایه تی و نێوده وڵه تیش ،یان ئایه سه رکردایه تی کورد ئه توانێت خۆی له و مه ترسی دابه ش بوونه بپارێزێت که جارێکی تر به هۆی کێشه کانی نێوان شیعه و سنه وه له ناوچه که دێنه وه پێش و ئه م دابه ش بوونه ش تێوه گلانی کورد به شه ڕێکی تری ماڵ کاولی وتێوه گلان له شه ڕی مه زهه بی شیعی سنی دا نابێت .یان ئه و دابه ش بوونه جارێکی تر ماڤه کانی کورد به ره ومه ترسی نابه ن ؟ یان ئه وه تا سه رکردایه تی کورد به شێکن له و پلانه بۆ دابه ش بوونی ناوچه که وجارێکی تر پێناسه کردنه وه ی هێزه کان و هاوسه نگ کردنیان .؟

که واته ئێمه ی کورد له ناوچه که دا چ جۆرێك پێناسه مان ئه بێت ؟ ده وڵه تی کوردستان ؟ یان ماڤه ئۆتۆنۆمیه کی شه ق وشڕی ژێر ده ستی شیعه وسنه له ناوچه که دا ؟ ئه م پرسیارانه و چه ندان پرسیاری تر سه باره ت به م باسه هه وڵ ئه ده م به پێ ی توانا وه ڵامه کانیان گه ڵاڵه بکه م له زنجیره کانی تردا.

 

 

 

 

 

 

 

ماڤی چاره ی خۆنوسین یه کێکه له ودروشمانه ی که یه کێتی نیشتمانی کوردستان وه ك ئه لته رناتیفێك به کاری هێناوه بۆ چاره سه ر کردنی دۆسیه ی کورد له ڕۆژهه ڵاتی ناوه راست و ڕزگارکردنی نه ته وه یه کی بێ ماڤ له سه ر خاکی نیشتمان وده ر هێنانی ئه و نه ته وه یه له ژێر ده ستی و داگیرکردن و چه وسانه وه ی نه ته وایه تی ،به مانا زانستی یه که ی وه ك چۆن ماڤی چاره ی خۆنوسین چه مکێکی سیاسی یه و له نێوزانستی سیاسیدا وله بواری نێو ده وڵه تی دا به کاردێت ،به هه مان شێوه ش یه کێتی نیشتمانی کوردستان ،دروشمی ماڤی چاره ی خۆنوسین ئه کاته یه کێك له ئامانجه سیاسی یه کانی خۆی و هه ر بۆ ئه م مه به سته و بۆگه یاندنی کورد به دواقۆناغی ماڤه کانی ،ئه ودروشمه ئه بێته به رنامه ی کاری سیاسی وله هه ڵبژاردنه کانی ٢٠١٤ داو بۆ په رله مانی عیراق ئه ودروشمه ئه بێته پێناسێك بۆ لیسته که ی یه کێتی نیشتمانی کوردستان له سه رانسه ری عیراق دا ،که دیاره ئه و دروشمه هه رله خۆیه وه وبه شێوه یه کی خۆرسکانه هه ڵنه تروقاوه له نێو فه لسه فه ی سیاسی یه کێتی دا ،به ڵکو ئه م دروشمه هه ڵقولاوی بیروباوه ربوونی یه کێتی نیشتمانی کوردستان بووه ،به به دیهێنانی ماڤی چاره ی خۆنوسین و دیاری کردنی دوابستی سنوری کوردستان وبه دیهاتنی ئامنجه نه ته وایه تیه کانی کورد که خۆی له سه ربه خۆبووندا ئه بینێته وه .

له پێناوی ئه م ئامانجه و ئامانجه نه ته وایه تیه کانمان چ یه کێتی نیشتمانی کوردستان وچ حیزب و لایه نه کانی تری نێو مه یدانی کورددایه تی ،ده یان قاره مانی ئه م گه له له پێناوی ماڤی چاره ی خۆنووسین و سه ربه خۆی دا بونه ته قوربانی وله پێناوی دا جه نگاون وبه هه موو شێوه یه ك ڕووبه ڕووی داگیرکه رانی کوردستان بوونه وه ،ئه مه ش مایه ی شانازیه بۆ یه کێتی نیشتمانی کوردستان پشکی شێری به ربکه وێت و به حیزبی شه هیدان بناسرێت و ناسنامه ی حیزبی شه هیدانی پێبدرێت ،ئه وه له کاتێکدایه که هه ندێك له حیزب و سیاسه ت مه داره کانی کورد پێیان وابوو چاره سه ری دۆسیه ی کورد ته نهاو ته نها له پایته ختی داگیرکه رانی کوردستانه و ناکرێت کورد له ماڤی ئۆتۆنۆمیه کی شه ق و شڕ زیاتر داوای هیچی تر بکات ،ئه و کات یه کێتی به رنامه ی کاری سیاسی خۆی بۆ به دیهاتنی ماڤی چاره نوسی کورد دائه ڕشت و زۆرجاریش ئه وفیدڕاڵیه ی عیراق به یه کێك له ده سکه وته سیاسیه کانی یه کێتی ئه زانرێت .

له ئێستاش دا به پێچه وانه وه و به پێچه وانه ی دروشم و ئامانجه کانی یه کێتی به شێك له سه رکرده کانی نێو یه کێتی نیشتمانی کوردستان ،له هه وڵ دان یه کێتی بکه نه قه ڵغان بۆپاراستنی ئاین و مه زهه بی تایبه ت به خۆیان ،هه ربۆیه له و کاته ی هه موو هێزه سیاسیه کانی کورد له سه ر جیابوونه وه و سه ربه خۆی کوردستان و دیاری کردنی چاره نوسی کوردستان له ڕێگه ی ڕیفراندۆمه وه وه ك ماڤێکی سه ره تای کورد به کاربهێنرێت و هێزێکی فشاربێت چ له سه ر ووڵاتی به ناو عیراق و ووڵاتانی تری داگیرکه ری کوردستان و زل هێزه کانی جیهانیش ،تاکو کورد بتوانێت هه نگاوێك بچێته پێشه وه و عیراق له ووڵاتێکی پڕ کێشه ی نه ته وه ی و ئاینی و مه زهه بی یه وه بگۆڕێت بۆ ووڵاتێکی مه ده نی وشارستانی که ماڤی هه موو پێك هاته کانی ئه و ووڵاته ی تێدا مسۆگه ر بکرێت ،به له به ر چاوگرتنی دروشمه کانی تری یه کێتی وه ك ماڤی مرۆڤ و به یه که وه ژیانی ئاشتیانه له نێوان هه موو پێك هاته کانی عیراق .

که دیاره به پێچه وانه وه وبێ هیچ گوێدانه هه ستێکی نه ته وایه تیانه ی کوردو خوێنی شه هیده کانمان که سایه تیه کی وه ك عادل موراد دژایه تی کردنی خۆی به رامبه ر به ریفراندۆم و ده وڵه تی سه ربه خۆی کوردستان ڕائه گه یه نێت ،که دیاره ئه و ڕاگه یاندنه ی به ڕێزیان له عه قڵیه تێکی شیعه مه زهه بی یه وه دێت و دووره له هه موو هه ستێکی نه ته وایه تی و کوردبوون ،هه ربۆیه ئه بێت مه کته بی سیاسی یه کێتی هه ڵوێستی خۆی له سه ر عادل مراد وئه وانه ی وه ك ئه و به ڕێزه هه تائێستاش عیراق چیانه بیرئه که نه وه و ئه دوێن دیاری بکات و داوای لێبوردن له خوێنی شه هیده کان و دایك و کۆرپه و ژن و منداڵه کانیان بکه ن ،چونکه کورد له کوردستاندا له پێناوی کوردبوونی دا ئه ژیه ت و ئه مرێت نه ك ئاین و مه زهه ب .

 

 

 

 

 

 

 

کێشمه کێشمی نێوان شیعه و سنه مێژوویه کی دوورودرێژی هه یه و هه ردوابه دوای مردنی پێغه مبه ری ئیسلام ده ست پێده کات و به م زوانه ش کۆتای نایه ت ،به تایبه ت ئه م کێشمه کێشمه له بنچینه دا په یوه ندی هه یه به ئایدۆلۆژیای ئیسلامه وه وچؤنیه تی لێك دانه وه سه باره ت به م ئایدۆلۆژیایه و تێڕوانینی هه ریه ك له ودوومه زهه به ،جگه له مه ش به شێکی ئه و کێشمه کێشمه که لتوری یه و ڕه واندنه وه ی هه روا ئاسان نیه ،به تایبه ت بوونی ئه وگرژی و لێك تێنه گه یشتنه و نه بوونی زمانی دیالۆگ له نێوان هه ردوو لایه ندا هۆکارێکی تری چربوونه وه ی کێشه کانه ،

هه ردوولایه نی شیعه و سنه دوودیووی یه ك دراون و له تێڕوانین و فه لسه فه ی فکریاندا جیاوازی یه کی ئه و تۆیان نیه به تایبه ت که قسه ئه گاته سه ر له یه کترتێگه یشتن و به یه که وه ژیان ،چونکه هه ردوو لایه نیان له سه رچاوه یه کدا یه کتری ئه گرنه وه که ئه میش ئاینی ئیسلامه به سه رچاوه کانی قورئان و فه رمووده کانی پێغه مبه ر وه ك ئایدیایه کی بنه ره تی بۆ دروست بوونی فکری سیاسی و کۆمه ڵایه تی و ئابوری و په روه رده ی یان .

که واته له تێروانین له هه ردوو مه زهه بی شیعه و سنه وه ك ئاینێك و ئایدۆلۆژیایه کی فکری ئه مان گه یه نێته ئه و ئامانجه ی که ئه بێت سه ره تا بزانین ،پێناسه ی ئێمه ی کورد له لای هه ردوو لایه نی شیعه و سنه چی یه ؟ وه هه ردوو لایه نی شیعه و سنه چۆن ئه ڕواننه ماڤه نه ته وه ی یه کانی ئێمه و تاچه ند هاوکاری ستراتیژی له نێوانماندا ئه کرێت به دی بێت ؟ و چۆن چۆنی ئه کرێت ئێمه پشت به هه ریه ك له ودوو مه زهه به جیاوازه ی نێو ئاینی ئیسلام ببه ستین ؟ ئایه له مێژوودا به ریه ك که وتنێکی نێوان ئێمه و ئه ومه زهه بانه هه بووه تابتوانین وه ك سه ره تایه ك به کاری بهێنین بۆ دوباره نه بوونه وه ی ئه م مێژووه ؟ یان چۆن ئه توانین له ئێستادا هه ردوو مه زهه بی شیعه وسنه به کاربهێنین بۆ دۆسی نه ته وه ی مان ؟ یان ئایه له بنچینه دا کێشه ی ئێمه کێشه ی نه ته وه یه که یان ئاین و مه زهه ب ؟ بۆ وه لام دانه وه ی هه ریه ك له م پرسیارانه ئه بێت سه ره تا به ناخی مێژوو و په یوه ندی یه کانماندا بچینه وه ودواتریش لێکدانه وه له سه ر کاته کان بکه ین به تایبه ت له ئێستادا ،چونکه ئه م ناوچه یه ی ئێمه تێیدا ئه ژین له کاته جیاوازه کانداو سه رده مه سیاسی یه جیاکاندا پێناسه ی جیای بۆکراوه و به شێوازی جیاواز هاوکێشه له نێوان هێزه کان و پارسه نگ راگرتینیان دانراوه و به کار هاتووه ،به واتایه کی تر چ ئێمه و چ کۆمه ڵگاکانی ئه م ناوچه یه به درێژای مێژووی کۆن و نوێ به پێ ی به رژه وه ندی یه جیهانیه کان خه ملێنراون و مامه له یان له گه ڵدا کراوه ،ئێمه ی نه ته وه جیاجیاکان به شێك بووین له و کاڵابازرگانیانه و له بازاره کانی سیاسه تی زل هێزه کاندا سه وداومامه له مان پێوه کراوه و له سه رمێزی گفتووگۆکاندا بووینه ته به شێك له و دانووساندنانه ی که به رژه وه ندی زل هێزه کانیان پێك هێناوه .

له ئێستادا یان له سه رده مانی به رله ئێستا واتا مێژوو ی دوێنێ ،ئه و ناوچه یه ی که به ناوی ڕۆژهه ڵاتی ناوه ڕاست ناسێنراوه به شێکی گرنگی ئه م جیهانه بووه و ئه بێت ،چ له ڕووی جیوسیاسی یه وه وه یان له ڕووی ئابوری و ووزه وه ،له ئێستادا ووزه به شێکه له ستراتیژه سیاسی یه گرنگه کانی زل هێزه کانی جیهان وبه تایبه ت بازاری سه رمایه داری ،بوونی ووزه یه کی له م شێوه یه و به م شێوه پێك هاتووه جیۆسیاسی وسیسۆلۆژیه ی ڕۆژهه ڵاتی ناوه ڕاست وای کردووه به رده وام به ریه ك که وتن و ناکۆکیه نه ژادی و مه زهه بی و که لتوری یه کان قوڵتر بکڕێن و درێژ خایه نتر بن له وه ی که ئه بێت ببن ،به تایبه ت له ڕووی پێك هاته جیاوازه ئالۆزه کانی کۆمه ڵایه تی و نه ژادی و ئاینی و مه زهه بی و که لتووری وهتد به شێوازێکی دواکه وتوانه وکاربۆکراوی هێشتنه وه ی له م قۆناغه دواکه وتوویه پڕمه ترسی داره که لتووری یه دا ،ئه مه ش سه ره تایه کی به هێزه بۆ قوڵ کردنه وه ی کێشه کان و باشتر سوودلێوه رگرتن له و کێشانه و به کارهێنانیان بۆ زیاتر دابین کردنی ووزه له لایه ن زل هێزه کانی جیهانه وه .

ڕۆژهه ڵاتی ناوه ڕاست له ناوه ندێکی پڕداهات و بازارێکی ئابوری ووزه زیاتر هیچی تر نیه وتاکه ئامانجیش له و ناوچه یه دا به ده ست هێنانی ووزه یه ،وساغ کردنه وه ی ئه و چه کانه ی که له ڕێگه یه وه ووزه بۆ زل هێزه کان دابین ئه کات ،به واتایه کی ڕوون تر ڕۆژهه ڵاتی ناوه ڕاست وه ك بازارێکی هه راج کردنی ژیان وایه و هه موو ئه و ووزه یه ی به رهه م دێت له پێناو به ده ست هێنانی ده سه ڵات و چه ك و سه ربازه و سه رهه ڵدانی شه ڕووئاشووب و هێشتنه وه ی کۆمه ڵگاکان به ودواکه وتوویه کۆمه ڵایه تی و ئاینی و مه زهه بی و نه ژادی و که لتووری یه ی که ئێستا بوونی هه یه ،ئه مه ش به شێکه له فکری سیاسی و ستراتیژێکی سیاسیانه ی درێژخایه ن له پێناو مانه وه ی ئه م ناوچه پڕ ووزه یه به م شێوه یه یه ی که ئێستا بوونی هه یه وهه رجاره و به جۆرێك و له چوارچێوه یه کی تری ستراتیژی سیاسی پیانسه کردنه وه ی ،ئه مه به مانای گۆرانکاری نایه ت وه ك هه ندێك له ئێستادا به به هاری عه ره بی یان هه رشتێکی تر ناوی دێنن ،به ڵکو ئه مه به پێناسه کردنه وه یه کی تازه دێت که تیایدا ناوه ونازناوه کان ئه گۆڕدرێن و به هه مان بنچینه کۆنینه که ی که هه یان بووه جارێکی تر دائه ڕێژرێنه وه و نه خشه بۆماوه یه کی تری درێژه کێشانی ستراتیژه کۆنینه کانه له چوارچێوه و ئامانجی تردا ،واته ئه مه ی ئێستا ڕووئه دات به شێك نیه له چاره سه ر ،به پێچه وانه وه درێژه پێدانی سه دساڵه ی ڕابردوویه و درێژکردنه وه ی ئه و زه مه نه یه بۆ سه دساڵی داهاتوو و دابین کردنی ووزه و ژیان بۆ زل هێزه کانی جیهان و پڕکردنی گیرفانی سه رمایه داره مۆنۆپۆله کانی ئه م ناوچه پڕووزه سروشتی و مرۆی یه ی که هیچ به هایه کی بۆ دانیشتوانی ئه م هه ریمانه نیه له شه ڕو نه هامه تی و برسی یه تی زیاتر .

که واته مه به ست له درێژه پێدانی کێشه کانی نێوان شیعه و سنه به شێکه له و بازاره ی ناوچه که به تایبه ت له و کاته ی ده سه ڵاتی سیاسی له نێوان ئه م دوولایه نه دژ به یه که دا دابه ش بووه و بازاری ووزه ش له به رده ستی ئه م دوولایه نه ناکۆکه دایه ،لێره دائه کرێت هه ردوولایه نی کێشه که ڕابکێشرێنه نێو ململانێ یه کی درێژ خایه نی بێ کۆتاو شه ڕێکی بێ ئامان و بێ کۆتا ،دیاره شه ڕ پێویستی به چه ك و جبه خانه یه و چه ك و جبه خانه ش به ئابوری باش هه ڵئه سورێت و ده سته به ر ئه کرێت ،ئه مه ش له کاتێکدا تاك له و کۆمه ڵگایانه دا به شێوازێك گه مژه کراوه و ڕاست وچه پی ناناسێت وبه شێکه له و درێژخایه نی یه دواکه وتوویه ی له ناوچه که دابوونی هه یه ،تاکێك ئامانجه کانی مان و نه مانی به ستۆته وه به ناو نازناوه جیاجیاکانی نێو ئاین و مه زهه ب و که لتورو داب ونه ریته دێرینه کانی بابو باپیری و به هیچ شێوه یه ك له شێوه کان لێك تێگه یشتن و دیالۆگ قبول ناکات و ئاماده نیه له سه ر چیرۆکه پڕخه یاڵیه کانی ئاین بێ ده نگ بێت ،به پێچه وانه وه ،مرۆڤ و مرۆڤایه تی له به رامبه ر داروبه ردی شوێنه واره دێرینه کانی باب و باپیرانی دا وه ك کاره کۆرپه سه رئه بڕێت و شانازی به م کاره شیه وه ئه کات ،وه هیچ کات ئاماده نیه ریفۆرم له فکرو ئایدۆلۆژیاو کلتوره باوه کانی باوانی بکات وشێوازی بیرکردنه وه و تێڕوانینی بگۆڕێت .

شیعه و سنه دووبه شی ئه م کێشمه کێشمه دیرینی یه ن و هیچ یه ك له م دوو لایه نه ئاماده نین ریفۆرم له تێروانین و فکرو ئایدیایاندا بکه ن و هه وڵ بده ن بۆ له یه کتر تێگه یشتن و ئاشتی و به یه که وه ژیان له نێوان جیاوازیه کاندا و هه وڵ دان بۆ سارێژکردنی برینێك که زیاتر له هه زارو سی سه دساڵه سارێژ نابێت .

هه ردوولایه نی ئه م ئاینه یه ك جۆر تێروانینیان هه یه سه باره ت به ماڤی نه ته وه و که مینه کانی ژێرده سه ڵاتیان ،ئه گه رچی ئیسلام وه ك ئاین بڕوای به بوونی نه ته وه و خیڵ و هۆزه جیاکان له یه کتری هه یه ،به ڵام نه ك وه ك ده سه ڵات و ماڤی نه ته وه ی وده سه ڵاتی خۆجێتی ،به واتایه کی تر تێروانینی ئه م دوولایه نی شیعه و سنه له به رامبه ر ماڤ داناسیۆنالیستێکی ئیسلامیانه و مه زهه بیانه یه نه ك وه ك ئه وه ی ئیسلام ئه ڵێت* انماالمؤمینون اخوه *،جگه له مه ش ئه مان له ناوه ڕۆکدا ئه گه رچی وه ك ئیسلام و برایه تی نێوان موسڵمانان مامه له له گه ڵ که مینه و نه ته وه کانی تردا ئه که ن ،که له ڕوو وه ڕاسته قینه یه که دا پێچه وانه که ی ڕاستره به تایبه ت له و کاته ی عه ره ب و تورك و فارس بوون سه رمه شقی ده سه ڵات داری ئه م نه ته وه سه رده سته ده سه ڵات دارانه ی شیعه و سنه یه له ناوچه که داو به به رده وامیش ئه وانه وه ك ناسیۆنالیستێکی شیعه یان ناسیۆنالیستێکی سننه ئه ڕواننه ماڤی نه ته وه کانی تری ژێر ده سه ڵاتیان.

ئه گه ر له عیراقی صدام حسین دا کورد له سه رکوردبوونی کوژرابێت ،به تایبه ت له و کاته ی صدام وه ك ناسیۆنالیستێکی عه ره بی لافی عروبه بوونی عیراقی لێدابێت ،ئه وا له سه رده می دیموکراتی بوونی شیعه بوونی عیراق دا چ وه ك کورد و چ وه ك سنه خوێنی کورد بۆ مالکی و جعفری و عه لاوی حه لاڵ بووه و له داهاتووشدا به هه مان شێوه بۆ ئه وانی تر حه ڵاله که جڵه وی حوکم ئه گرنه ده ست ،به هه مان شێوه ش ئه گه ر له مێژووی تاڵی نه ته وه که مان توزێ وورد بینه وه و سه ره تای هاتنی خومه ینی بیرخۆمان بێنینه وه ئه وا به ده یان وێنه ی له وجۆره مان دێته به رچاو ،له و کاتانه ی ئایه ت الله کانی ئێران فتوای کوشتنی کوردیان ئه داو ڕۆژانه به ده یان لاوی کورد ئه بوونه قوربانی تێڕوانینه شیعیه کانی خومه ینی و هاوه ڵه کانی ،له ئێستاش دا به هه مان شێوه له تورکیاو سوریادا کورد وه ك جۆن له سه ر ناسنامه ی نه ته وه ی بوونی ئه کوژرێت ،هه رئاواش له سه رناسنامه ی ئاینی و مه زهه بی وتێروانینه فکری یه کانی ئه کوژرێت ،که واته جیاوازی له نێوان شیعه و سنه دا بۆ ئێمه ی کورد ته نها ناو نازناوه کانه و هیچی تر ،له ناوه ڕۆکدا وه ك چۆن له کتێبه کانی شیعه دا به جنۆکه باسی کورد ئه کرێت و بێ ڕێزی به مرۆڤ بوونمان ئه کرێت ،به هه مان شێوه ش له لای سنه کان به کاکه ناومان ئه هێنن و گاڵته به فکروتێڕوانینمان ئه که ن ،هه ربۆیه شیعه و سنه دوودیووی یه ك دراون و ناکرێت کورد باوه ڕی پێ یان بێت له هیچ کات و ساتێك دا.

کورد و ئاینده ی عیراق له ئێستادا .

بیرورای جیاواز هه یه له سه ر ئه مرۆی عیراق و ئه و باره ئاڵۆزه ی عیراق و ناوچه که،که تێی که وتوه ،چ ئه و شه ره ناوخۆی یه درێژ خایه نه ی سوریاو چ ئه و ئاڵۆزیه ی که وتۆته عیراقه وه ،به تایبه ت له دوای هاتنه ناوه وه ی داعش و هێزه کانی تری سننه وده ست به سه راگرتنی ناوچه یه کی زۆری سننه نشین له عیراق دا وراگه یاندنی ده وڵه تی خه لیفه ی ئیسلامی له و ناوچه ئازادکراوانه ی له ئێستادا له ژێر ده سه ڵاتی داعش دان ،که دیاره ئه م پێشڕه وی کردنه ی داعش له ناو عیراق دا بووه هۆکارێکی بنچینه ی له هه ڵوه شاندنه وه ی ئه و سوپا زه به لاحه ی شیعه که زیاتر له هه شتاساڵه له عیراقدا خه وی پێوه ئه بینن ،به تایبه ت له دوای گۆرانکاری سیستمی سیاسی له ئێرانداو دامه زراندنی کۆماری ئیسلامی ئێرانی ،که خۆی له خۆی دا مه ترسی یه کی گه وره بووه بۆ سه ر ناوچه که به گشتی و عیراق به تایبه تی ،له و کاته ی زۆرینه ی دانیشتوانی عیراق شیعه مه زهه بن ،هه رئه م ئاڵ وگۆره له سیستمی سیاسی ئێراندا شیعه کانی عیراقی دووچاری چه وسانه وه و ڕاوه دوونان کرده وه له لایه ن ڕژێمی دکتاتۆری صدام حسین نه وه ،ئه م زووڵم و سته مه ی صدام له به رامبه رشیعه دا، وای کرد له دوای ڕوخانی ڕژێمی عیراقی ،و وه رگرتنی ده سه ڵات له لایه ن شیعه وه ،شیعه بیر له دامه زراندنی ده وڵه تێکی شیعه مه زهه بی هاوشێوه ی کۆماری ئیسلامی ئێران بکات وخۆی ئاماده بکات بۆ تۆڵه سه ندنه وه له سننه ،به تایبه ت شیعه وائه یڕوانیه ده سه ڵاتی دکتاتۆری عیراقی ڕووخاو ،وه ك ده سه ڵاتێکی سنه مه زهه ب وهه موو ئه م زوڵم وزۆریه ی له و ماوه یه ی حوکمی عیراقی دا لێی کراوه وه ك سنه له به رامبه ر شیعه دا بووه ،جگه له مه ش ، له ئێستادا مه رجه عیه کانی شیعه له نه جه ف و قوم دا کاری گرنگ ئه که ن له پێناو به رفراون بوونی ده سه ڵاتی سیاسی خۆیان و وه رگرتنی ده سه ڵات له و شوێنانه ی که شیعه تێدائه ژین ،به تایبه ت له نێو ووڵاتانی که نداودا ،دیار سه ره داوی ئه م لێكدانه وانه ی کۆماری ئیسلامی ئێران و مه رجه عی شیعه سه ره داوه کانی له به حره ین و یه مه ن ده ست پێکردووه و به م نزیکانه ش ووڵاته کانی تری وه ك کوه یت و سعودیه و ووڵاتانی تری که نداو ئه گرێته وه ئه مه جگه له لوبنان که حزب الله خۆی له خۆیدا به شێکه له فه رمان ڕه وایه کی کاریگه ری به هێزو ڕۆڵی سه ره کی هه یه له نێو مه یدانی سیاسی دا .

له ئێستادا ناوچه که له نێوان ده وڵه ته کاریگه ره کانی هه رێمه که و جیهاندا دابه ش بووه ،که دیاره ئه م دابه ش بوونه ش به دووبه ره ی سننه و شیعه خۆی ئه بینێته وه ،له و نێوانه ش دا به پێ ی ئاماژه کان ئه م دابه ش بوونه ی نێوان ده وڵه ته هه رێمیه کان ڕۆڵی له سه رکردایه تی کوردیش داناوه و به هه مان شێوه بزووتنه وه ی ڕزگاری خوازی کوردستانی کردۆته دووکه رته وه ،لێره دا باشه ئه مه بڵێین ،خه ریکه مێژوو جارێکی تر خۆی دووباره ئه کاته وه ،وه ك ئه وه ی له نێوان هه ردوو ئیمپراتۆریه تی عثمانی و سه فه وی دا ڕوویداو به شه ڕی چاڵدێران کۆتای هات و له ئه نجامیش دا کوردستان له نێو ئه ودوو ئیمپراتۆریه شیعه و سننه یه دا دابه ش بوو ، ئه گه ر چی کورد له هه ردوو لای کێشه که دا ڕۆڵی به رچاوی بینیوه به ڵام له دواتردا ئه وه ی بۆ کورد مایه وه ژێر ده ستیه کی به رده وام بوون و داگیرکاریه کی درێژ خایه ن بوو له کوردستانێکی داگیرکراو نه ته وه یه کی بێ ماڤ دا .

هه رچه نده له ڕووی مێژووی یه وه جیاوازیه کی یه کجار زۆر هه یه له نێوان ئه و کاته ی که کوردستانی تێدا دابه ش کرا،دوای شه ڕی چاڵدێران ، له گه ڵ ئێستادا ،به ڵام له ڕووی فکری و تێڕوانینی هه ردوو ده وڵه تی هه رێمی ومیرات گرانی سه فه وی و عثمانیه کان هیچ جۆره ئاڵ و گۆڕیه ك ڕووی نه داوه ،به پێچه وانه وه هه ردوو لایه نی میراتگری سه فه وی و عثمانیه کان به هه مان نه فه س و خه ونی دێرینه یان ئه ڕواننه ناوچه که و به تایبه تیش کوردستان و نه ته وه ی کورد ،له هه مان کاتیشدا کورد له ڕووی تێڕوانین و فکری کوردبوونی دا هه مان فکرو تێڕوانینه و به هه مان شێوه ش دابه ش بووه ،هیچ گۆران کاریه ك ڕووی نه داوه ته نها گران بوونی تێچوونی ئه وشه ڕه یه که له داهاتوودا ڕووئه دات و ژماره ی قوربانی و ماڵ وێرانی و خیراتربوونی له ناوچوونه که نه بێت ،که واته گۆرانکاری یه کان ئه وه نده به رچاو نین و هیچ له ڕووداوه کان ناگۆڕن ته نها دووباره بوونه وه ی ئه و مێژووه ی که به رله سه ده یه ك له ئێستا ڕوویداوه ،به هه مان شێوه و جارێکی تر له سه رده می ته کنه لۆژیای پێشکه وتوداو جیهانێکی جیاواز به ڕابردووه تاڵه که ی چاڵدێران ،جارێکی تر مێژوو خۆی دوباره ئه کاته وه ،ونزیکیشه له دوای چه ندسه ده یه کی تر به هه مان شێوه ڕووبدات ،به تایبه ت له و کاته ی له و ناوچه یه دا هیچ جۆره ئاڵوگۆڕیه ك له هزری تاك و کۆمه ڵگادا ڕوونادات و هه موو ئه و ڕووداوانه ی له ئه مڕۆدا ڕووئه ده ن کۆپی کردنی سه دان ساڵه ی ڕابردووه به هۆی قه تیش بوونی مرۆڤ له جێگه که ی خۆی و له قال بدانی هزی تاك

 

 

 

 

 

 

 

باسه که هه تابڵێت خۆشه ،به جۆرێك که سه رت سوڕئه مێنێت ،ڕووداوه کان هه رسه رله قاندنیان ئه وێت و پێموایه ئه کرێت بڵێن سبحان الله له و معجیزه یه ،له ڕاستیشدا له معجیزه معجیزه تره ،به ده ردی کابرا ئه ڵێ معجیزه ی کوڕی معجیزه یه ،به واتایه کی تر له معجیزه گه وره کانه ،

سه رتان نه یه شێنم ،لێره ی ئه ڵمانیاو له نێودڵی ئه وروپای دیموکراتی دا هه ربه گونده ی به رپرسی کۆمیته ئه ڵمانیا هه ڵبژاردن بۆ جێگه گرتنه وه ی ئه و ئه ندام کۆمیتانه ئه کات که چ به هۆی سڕکردن و ده ست له کارکێشانه وه یان له کۆمیته و یه کێتی دورکه وتوونه ته وه ،که ئه بوو وه ك په یره وی ناوخۆی یه کێتی که له کۆنگره ی سێ دا په سه ند کراوه و ده نگی له سه ردراوه ،ئه و جێگه یانه له لایه ن که سانێك پڕبکرێنه وه که له کاتی خۆیدا به هۆی که می ده نگه کانیانه وه نه یان توانیوه ببنه ئه ندامی کۆمیته ،به ڵام دیاره بانێکه و چه ند هه وایه ك ،هه ربۆیه با په یڕه وی ناوخۆی یه کێتی هه ربدات له ورگی خۆی ،هه ربه گونده ی ئه و به رپرسه گونده یه هه ڵبژاردنی بۆئه کات و ئه و که سانه ش دێنێته پێشه وه که وا براده رن و ئه زانێت له دوایدا وه ك غولامی ئه ڵقه له گوێ هه رئه ڵێن به ڵێ ئاغا ،جوان ئه فه رموویت ،به تایبه ت جه نابی ئاغای به رپرس ىروایان به دیموکراتی هه رگیز له ق نابێت ،هه ربۆ ئه م مه به سته هه ندێ که س ئاگادارکراونه ته وه که ئه بێت به پێ ی ویست و خواستی ئاغای به رپرس ده نگ بده ن وله کاتی ده نگ نه دانیان دا به رپرسیاریه تی سڕی په یوه ندی یه کانیان ئه که وێته ئه ستۆ بۆ ئه م مه به سته ش هه موو که س ئازاده چۆن هه ناسه ئه دات له کۆمیته دا به مه رجێ هه ناسه که ی قوڵ نه بێت و ده ست به ئۆکسجینه وه بگرێت ،ئه وا بۆقسه کردن هه رپێویست ناکات ،به تایبه ت هه موو گفتووگۆکان له ڕێگه ی ته له فۆنه وه ڕێکۆرد ئه کات و به شێك له وده نگانه هه ربۆخۆشی وبۆ کات به سه ربردن له کۆڕوکۆبوونه وه کاندا به کاردێنێت وهه ندێك جاریش بۆ خۆبردنه پێش ئه وده نگه ڕیکۆردکراوانه به دیاری ئه نێرێت بۆ به رپرسه کانی سه رووی خۆی تابه ڵکو لێی ڕازیبن و به ده رده که ی نوری مالکی نه چێت .

له هه موشی سه یرتر ئه و به رپرسه ئاغایه پسپۆره له بواری زانستی یاسادا و خواپێم نه گرێت ئه شڵێن دکتۆرای هه یه له و بواره دا ،که چی تائێستا نازانێت سیخوڕی کردن به سه رکه سانی تردا چ له ڕێگای ته له فۆنه وه و چ له ڕێگای به کاربردنی کامیراو ئامێره نهێنیه کان سزاکانی زۆره و به تاوان ئه ژمار ئه کرێت و به شێکه له پێشێل کردنی ئازادی یه کانی تاك و ته نانه ت پۆلیسیش به بێ ڕه زامه ندی دادگا ناتوانێت ئه و جۆره کاره ئه نجام بدات ،ئائه وه یه که به شێك له گه وره ده سه ڵات دارانی نێو ده زگاکانی یه کێتی به رگری لێده که ن و هه وڵ ئه ده ن وه ك نوری مالکی بیهێڵنه وه له حوکم داو مه رامه کانی خۆیانی به سه ردا بسه پێنن ،به تایبه ت له و کاته ی نوری مالکی کۆمیته که ی ئه ڵمانیا نه ك کۆمیته که ئه کات به سێ به شه وه به ڵکو من پێم وایه ئه گه رکاروابڕوات ئه پڕوون به ئه پڕونی ئه کات و یه کێتی ئه بێت له پرسه ی کۆمیته که ی ئه ڵمانیادا فاتیحایه ك بخوێنێت.

له ئێستادا باشتروایه ئاغای نوری مالکی له مه ڕخۆمان

١/پابه ندی په یڕه وی ناوخۆی یه کێتی بێت به تایبه ت سه باره ت به هه ڵبژاردن و به ڕێوه بردنی کۆمیته که له ئه ڵمانیادا .

٢/چیتر ده نگی ئه ندامانی یه کێتی تۆمارنه کات ،چونکه ئه و کرداره به سخوڕی کردن ئه ژمارئه کرێت له و کاته ی ئه وده نگه بۆ ئامانجی جیاجیا به کاردێت ،که ئه م جۆره کرداره سزای یاسای به دواوه یه به تایبه ت له ئه ڵمانیادا ،چونکه ئه مه پێشێل کردنی ماڤه ئازادی یه کانی تاکه و به بێ بڕیاری دادگا هیچ که س ولایه ن و ئۆرگانێك به پۆلیسیشه وه ناتوانێت به کاری بهێنێت .

٣/هه موو جۆره هه ڵبژاردنێك بۆ جێ گرتنه وه ی ئه ندامه ده ست له کارکێشراوه کان و سڕکراوه کان پێچه وانه یه به په یره وی ناوخۆی یه کێتی به تایبه ت په یڕه وی په سندکراوی کۆنگره ی سێ ،تا هه ڵوه شاندنه وه ی ئه و کۆمیته یه و له نوێ دروست کردنه وه ی که به پێ ی په یڕه وی ناوخۆی یه کێتی ئه بێت که دیاره کۆنگره ی چوار بڕیاری له سه رئه دات ،هه ربۆیه له ماوه ی ئه و چه ندساڵه ی پێویسته بۆ به ستنی کۆنگره ته نها یه ك جار هه ڵبژاردن ئه کرێت بۆ ده ست نیشان کردنی ئه ندامانی هه ر ئۆرگانێکی یه کێتی به کۆمیته شه وه ،نه ك وه ك ئه وه ی ئاغای نوری مالکی گه ره کیه تی .

٤/ به زوترین کات ده ست تێوه ردان هه ڵبگرێت له

أ/هه موو که رته کان وڕێکخستنه کانی یه کێتی له ئه ڵمانیا ،به ئامانجی دروستکردنی ده سته و ده سته گه ری .

ب/ده ست تێوه ردان ودژایه تی پێکردنی که سایه تیه کان و ب ه رپرسی که رت و ئه ندام و لایه نگرو دۆستانی یه کێتی به ناونازناوی جۆراوجۆر.

ج/ده ست وه رنه دان له کاروباری ناوه ندی ڕۆشنبیری ئه ڵمانی کوردی ،به تایبه ت له و کاته ی به رێزیان دورونزیك ئاگاداری ئه و ناوه نده نین و هیچ جۆره په یوه ندیه کیان نیه به و ناوه نده وه .

د/ده ست وه رنه دان له کاروباری خوێندنگای کوردی که سه ر به ناوه ندی ڕۆشنبیری یه و کۆمه ڵێك مامۆستای خۆبه خش ئاماده ن کاری تێدابکه ن ،دیاره به نده یه کێك بووم له و مامۆستایانه و به پێ ی بڕیاری ئاغای نوری مالکی که هیچ بنه مایه کی یاسای و حیزبی نیه و به ڕێزیان نه ك بێ ئاگان من پێم وایه نه خوێنده واریشن ،به تایبه ت له و کاته ی که ناوه ند ناسناوی کوردی هه ڵگرتووه و ڕێگری ده کات کوردێك سه ردانی ئه و ناوه نده بکات به نیازی فێرکردنی منداڵانی کورد به هونه ری کوردی ،دژه به ناونانی ناوه نده که و به ڕێزیان وه ك گووتمان دوورو نزیك ئاگاداری ناوه ندو کاروچالاکی ئه و ناوه نده نین و ته نانه ت هاوکاری کردن و دابین کردنی کرێ ی شوێنه که ،له کاتی خۆیدا له سه ربڕیارێکی مه لابه ختیار بووه بۆ ناوه نده که نه ك کۆمیته و دیوه خانه که ی ئه و به رپرسه ،

باش وایه نوری مالکی له مه ڕخۆمان به کارو کرداره قیزه وونه کانی دا بچێته وه ئه گه ر نا ،ئه وا ناچار ئه بم یاسای لێ ئاگادار بکه مه وه به تایبه تی له سه ر سیخوری کردنی وکات به سه ربردنه که ی به ده نگی ئێمه و مانانه وه ،هه رچه نده تۆسقاڵی په شیمانی نیشان ناده م تائه وکاته ی نوری مالکی و هاوشێوه کانی کاربه ده ست و فه رمانبه ری ئه م کۆمیته یه بن ،من خۆم له پشتی ئه نگوسته کانم ناشارمه وه هه ریه که مان ئه زانین چیمان له هه مبانه که ماندایه .

 

 

 

 

Go to top