We have 44 guests and no members online

ئەیوب جەلال ماوانی

فراوان بوونی بازنه‌ی تیرۆر له‌ عیراق، بوو به‌ شایه‌دی ئه‌وه‌ی كه‌ ستراتیژیه‌كه‌ی سه‌رۆك بۆش له‌سه‌ره‌تای شه‌ری تیرۆردا له‌دوای كاره‌ساته‌كه‌ی 11ی سپتێمبه‌ر وه‌راست بگه‌ڕی. بۆش له‌وكاتدا هه‌رسی ووڵاتی (ئێران، كۆریای باكوور، عیراقی) به‌ته‌وه‌ری شه‌ڕ ناوبردن، هه‌رله‌هه‌مان شوێن و پێشكه‌ش كردنی وتاره‌كه‌ی بۆ گه‌لی ئه‌مه‌ریكی، جیهانی به‌گشتی خسته‌ به‌رده‌م دووبژارده‌وه‌ یائه‌وه‌تا له‌دژمانن یاخود له‌گه‌ڵمانن. بۆئه‌وده‌م ئه‌و لۆجیكه‌سه‌ربازیه‌ به‌ هێمنی گومانێكی نه‌گوتراوی دروست ده‌كرد كه‌نه‌دبوا ئه‌مه‌ریكا به‌وزه‌قیه‌ هه‌ره‌شه‌ی له‌م شێوه‌یه‌ به‌كاربهێنی، به‌ڵام ئه‌گه‌ر بێتوو ئه‌وماوه‌زه‌مه‌نیه‌ شه‌ن وكه‌و بكه‌ین ده‌بینین تاڵه‌موویه‌ك له‌ كه‌لێنی نه‌بوونی عیراق به‌سه‌رچاوه‌ی كه‌ڵه‌كه‌بوونی ئیرهاب و پێناسه‌ی میحوه‌ری شه‌ر ناهێڵێته‌وه‌ ئه‌وه‌تا په‌یتا په‌یتا خه‌ریكه‌ ده‌بێته‌ مه‌نبه‌عی ئیستیرادكردنی تیرۆریستان له‌ده‌یه‌ها ره‌گه‌زوده‌وڵه‌تی جیاواز ورێكخراوی تیرۆریستیده‌وڵه‌تی ئیسلامی له‌عیراق و شام فه‌رمانڕه‌وایی یان ده‌كات. له‌م روبه‌روبونه‌وه‌یه‌دا كه‌ نووكه‌ له‌ ئارادایه‌ قسه‌و هه‌ڵوێست له‌سه‌ر چۆنیه‌تی وماوه‌ی پێویست تاراده‌یه‌ك یه‌كلایی بۆته‌وه‌، جی به‌جێبوونی خشته‌كه‌ به‌هه‌ر جۆرێك بی خاڵی كۆتایی یه‌كه‌ی دێت، لی پرسی هه‌ره‌گرنگ له‌ كۆی هاوكێشه‌كه‌ چه‌سپاندنی دیموكراسیه‌ت وپره‌نسیپه‌كانیه‌تی به‌وه‌ی چۆن كۆمه‌ڵگایه‌كی مرۆیی له‌سه‌دانه‌وه‌دی ده‌ستی داوه‌ته‌چه‌ك و پێویست بوون وناچاری بێت میلی چه‌كه‌كه‌ی لی بۆته‌ دۆست ومیوانێكی بیست وچوار كاتژمێری. عیراق ئێستا نه‌كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی سیاسی ئه‌بستراكت و نه‌ پێكهاته‌یه‌كی روتی ته‌واو مه‌زهه‌بی و ئایینیه‌، دوای كه‌وتنی رژێمی به‌عس ده‌روازه‌ به‌رووی گه‌شه‌سه‌ندنی بیری ئوێولی كرایه‌وه‌ شیعه‌ و سوونه‌ هه‌ریه‌كه‌یان له‌به‌رگی (مه‌رجه‌عیه‌ت، ده‌سته‌ی زانایان) زه‌خیره‌ی خۆئاماده‌كردنیان زیاتر ده‌كرد بۆئه‌و پێكدادانه‌ حه‌تمی و چاوه‌روان كراوه‌ی ئه‌مرۆ هاتۆته‌بوون، كه‌ گومان له‌ روودانی نه‌بوو، پێشبینی بزوتنه‌وه‌كه‌ی هه‌ردوو لایان بۆبوونیان به‌ ئیسلامیه‌كی سیاسی ناوه‌ند نه‌گه‌یشته‌ ئه‌و زه‌مینه‌ له‌باره‌ی میسر پاش شۆرشی یۆلیو و كوده‌تا سپیه‌كه‌به‌سه‌رشافاروق هاتنه‌ سه‌ركاری عبدالناێر تاكو تیرۆركردنی سادات ساڵی 1981، بریاری قه‌ده‌غه‌كردنی حزبه‌ سیاسیه‌كان بێجگه‌ له‌ ئیخوانه‌كان له‌لایه‌ن جمال عبدالناێره‌وه‌ به‌گه‌وره‌ترین هه‌ڵه‌ی مێژوویی ئه‌و زاته‌ داده‌نرێت، تیایداو به‌هۆیه‌وه‌ ئیخوان له‌ هێزێكی میانره‌وی دوره‌په‌رێزه‌وه‌ وورده‌ له‌ له‌دروشمه‌ سه‌ره‌كیه‌كه‌ی رابه‌ر نزیك بونه‌وه‌ له‌گه‌ڵ دامه‌زراندنی ده‌زگایه‌كی نهێنی، حوكمی (قورئان، شمشێر) تیۆره‌كانی (حاكمیه‌ت، جاهلیه‌ت) ی سید قوتب ده‌ستیان كرد به‌بڵاوكردنه‌وه‌ی پرۆژه‌كه‌ی خۆیان له‌زانكۆكانه‌وه‌ تا به‌ دام ده‌زگاكانی حكومه‌ت ده‌گات هه‌وڵی زۆریان ده‌دا تا دۆست ولایه‌نگرانیان له‌وشوێنانه‌ په‌یدابكه‌ن، په‌لهاویشتی ئه‌وهێزه‌ وایكرد كاری نه‌كراوی خۆیان بكه‌ن خودی ناێر 13جار هه‌وڵی كوشتنی درا كه‌ نۆیان له‌لایه‌ن ئیخوانه‌وه‌ بوو تادواجار به‌ له‌سێداره‌دانی سید قوتب تیۆرسینی مه‌زنی ئیخوانه‌كان له‌ ساڵی 1966 كۆتایی هات، ئه‌وگورزه‌ی وه‌به‌ر ئیخوان موسلمینه‌كان كه‌وت كه‌به‌بناغه‌ی دامه‌زراندنی بیری فه‌نده‌میتالیزم و ئیسلامی سیاسی داده‌نرێن (معالم فی الگریق) له‌ مانیفیسَتێكی ساده‌و بروایه‌كی كامڵه‌وه‌ به‌ئاراسته‌ی سه‌رهه‌ڵدانی گروپه‌ توندره‌وه‌كانی هاوشیوه‌ی وه‌كو ا (لتكفیر والهجره‌، الجماعه‌) پاشان قاعیده‌ فۆرمالیزه‌ بكرێت و داعشیش له‌هه‌ناوی قاعیده‌ی دایكه‌وه‌ خۆی رابگه‌یه‌نی و راده‌ی توندره‌وی وده‌مارگیری بگه‌یه‌ننه‌ لوتكه‌یه‌ك مه‌ترسیه‌كه‌ هه‌ربه‌خۆرئاواوه‌ نه‌بینن به‌ڵكو جیهاد دژ به‌ هێزه‌ ناوخۆیی یه‌كان ده‌ست پێبكه‌ن و بیردۆزی ته‌كفیركردنی كۆمه‌ڵگا ببێته‌ حاكمی موتڵه‌ق، . پێشتر ئاماژه‌مان پێیكرد رێچكه‌ی ئیسلامی سیاسی له‌ عیراق له‌به‌رشلۆقی وگۆرینی رژێم نه‌گه‌یشته‌ئه‌و ئاسته‌ی نه‌ش و نوماكردنه‌كه‌ی ئه‌وفاكته‌ره‌ بێت هێزه‌ ئایینه‌كانی ناوعیراق به‌یه‌كجاری دابه‌ش بكات، داعش به‌داگیركردنی خاك بیری پێكه‌وه‌ژیانێكی ئاشتیانه‌ی پوكانده‌وه‌ به‌تایبه‌ت ئه‌گه‌ر ئیمان و باوه‌ره‌كه‌ له‌ دوو مه‌زهه‌بی جیاوازه‌وه‌ چاوگ بگری، ئه‌وه‌تا داعش ئه‌وشاره‌ سونه‌نشینانه‌ی داگیركردووه‌ رۆژانه‌ یاری به‌گیانی سه‌ده‌ها هاوڵاتی ده‌كات و گه‌وره‌ترین نیشانه‌ی سه‌رسورمانله‌سه‌رمه‌زڵومیه‌تی (سونیستان) دروست ده‌كات ئایا كه‌ئه‌وان قوربانی بن ئه‌ی زاڵمه‌ راسته‌قینه‌كه‌ كی یه‌؟؟ته‌نانه‌ت له‌ دۆخی پرچه‌ككردنی عه‌شیره‌ته‌كانی ئه‌نبار وناوچه‌كانی تر جۆرێك له‌ سستی نواندن له‌لایه‌ن حكومه‌تی فیدراڵه‌وه‌ هه‌یه‌ چونكه‌ دوباره‌بونه‌وه‌ی دۆخی لیبیا له‌گۆرێدایه‌ له‌دوای نه‌مانیداعش بارودۆخه‌كه‌ به‌ده‌ردی انێار الشریعه‌ی شاری به‌نغازی كانگای شۆرشی لیبیا بچێت له‌دواییدا شه‌ره‌كه‌ له‌قالبی (سونه‌وعه‌شیره‌ته‌كان) دژ به‌حكومه‌تی ناوه‌ند خۆی ئافه‌رۆزبكات، به‌ته‌نها ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كانی ئه‌مه‌ریكا ئه‌ویش له‌به‌ر راگرتنی باڵانسی هێز ده‌یه‌وێت هۆزه‌كان چه‌كداربكرێن ده‌نا بابه‌تیدرێژخایه‌ن بوونی شه‌ری تیرۆر بۆچه‌ندسالێكی دی و هێنانی تفاقی جه‌نگی زیاتر بۆچی یه‌؟مه‌غزاسه‌ره‌كیه‌كه‌ له‌بارودۆخی عیراق له‌دوای دامركانه‌وه‌ی روداوه‌كان تاكه‌ خوێندنه‌وه‌یه‌كی نه‌گۆره‌ و لێَكدانه‌وه‌ی دیكه‌ به‌خۆیه‌وه‌ هه‌ڵناگری ئه‌وه‌یه‌ هیچ هێزێكی سیاسی، ئیسلامی وه‌كو به‌دیل نامێنێته‌وه‌ باوه‌ری به‌مافی ته‌واوی به‌رامبه‌ره‌كه‌ی هه‌بێت، دیموكراسیه‌ت ده‌بێته‌ گه‌شتیارێكی بارگران هه‌موولایه‌ك حه‌زده‌كات بانگهێشتی بكات به‌ڵام نه‌كاری له‌گه‌ڵدا ده‌كه‌ن و نه‌ته‌گبیریشی پێده‌كه‌ن، فه‌رید زه‌كه‌ریایه‌كێك له‌بیریاره‌ ئه‌مه‌ریكیه‌كانه‌ ده‌رباره‌ی دیموكراسی پێی وایه‌ به‌رله‌هه‌ڵبژاردن بوونی لیبراڵیه‌ت زه‌روره‌ واته‌ كۆمه‌ڵگه‌یه‌ك په‌روه‌رده‌یه‌كی لیبراڵیانه‌ی هه‌بێت جیاواز له‌وه‌ بوونیگروپه‌ ئیسلامیه‌كان و بردنه‌وه‌یان له‌هه‌ڵبژاردن كاره‌ساتێكه‌ دژ به‌دیموكراسی و به‌هۆیه‌وه‌ رێگا خۆش ده‌بێت بۆسه‌پاندنی به‌رنامه‌كه‌ی خۆیان و هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی دامه‌زراوه‌ مه‌ده‌نیه‌كان ده‌نگ دانی خه‌ڵك له‌وكاته‌دا به‌وهێزانه‌ له‌بإمتمانه‌یی یه‌وه‌یه‌ و تۆڵه‌كردنه‌وه‌یه‌كه‌ له‌ پارته‌ (عه‌لمانیه‌) گه‌نده‌ڵه‌كان كه‌نه‌یان توانیوه‌ به‌درێژایی حوكمرانی ده‌وڵه‌تی هاوڵاتی بنیات بنێن، ره‌نگه‌نمونه‌كه‌ی حوكمی ممحمد مورسی ئه‌و مانایه‌ بدات سه‌ره‌رای ده‌رچوونی به‌هه‌ڵبژاردن، ویستی له‌ماوه‌یه‌كی كه‌مدا گۆرانكاری سه‌رتاسه‌ری بكات و ده‌ستوور هه‌مواربكاته‌وه‌ ئه‌وترسه‌ بخاته‌ دڵی لایه‌نه‌كانی دی كه‌ده‌یه‌وێت پرۆسه‌ی به‌ ئیخوان كردنی میسر جی به‌ جێبكات هه‌تاكو له‌ درێژه‌دان به‌ خۆپیشاندانه‌كان بۆگێرانه‌وه‌ی شه‌رعیه‌ت، سه‌له‌فیه‌كانیمیسر هاوریان نین و به‌شداری ناكه‌ن، هیگلی فه‌یله‌سوف ده‌لێت كێشه‌ی ئێمه‌ی مرۆڤه‌كان گومان كردن نیه‌ به‌ڵكو یه‌قینی ته‌واوه‌ چونكه‌ به‌هۆیه‌وه‌ بریارێكی قه‌تعی ده‌درێت وحساب بۆ ئایینده‌ ناكرێت، ئه‌وه‌یه‌ داعش رێك ئه‌ویه‌قینه‌ به‌كارده‌هێنێت له‌كوشتن و برین و ئه‌تك كردنی مرۆڤه‌كان به‌ناوی (خوداودین) كه‌په‌روه‌ردگارو ئایین لێی به‌رین. كۆمه‌ڵگای كوردیش وه‌كوچۆن له‌ناو گه‌رداوی تیرۆرو ده‌رهاویشته‌كانی دایه‌، له‌داهاتوشدا به‌رپرسیارییه‌تێكی مه‌زنی ده‌كه‌وێته‌سه‌رشان، ناكرێت خۆی له‌خانه‌ی مه‌جبووربونی چه‌ك هه‌ڵگرتنێكی به‌رده‌وامدا بهێلێته‌وه‌ و كاریگه‌ری دیارده‌كه‌ به‌سه‌ر شه‌قام وتاكدا درێژ مه‌ودا بی وه‌ختی تیرۆر ریشه‌كێش ده‌كرێت فه‌رزی عه‌ینه‌ سه‌روكارمان له‌گه‌ڵ دیموكراسیه‌ت له‌كوردستان له‌سه‌ر بنه‌مای مه‌ده‌نی بوون و حوكمی یاسا بێت شتێك نه‌بێت له‌هه‌رێم به‌ناوی كێشه‌ی ئایین و نه‌ته‌وه‌و مه‌زهه‌بی خه‌می ئازادكردن ورزگاركردن چه‌ند گه‌وه‌ربی، خه‌می ئاوه‌دان كردنه‌وه‌و په‌یوه‌ندیه‌ جڤاكیه‌كان گه‌وره‌تر، ئه‌وه‌ی تا ئه‌وساته‌ش ئێمه‌ له‌باقی شوێنه‌كانی تری عیراق و هه‌تاكو له‌ده‌وربه‌ره‌ ئیقلیمیه‌كه‌مان جیاده‌كاته‌وه‌ بوونی پێكه‌وه‌ ژیانی چین و توێژه‌كانه‌ له‌گه‌ڵ گه‌شه‌ی ئابوریه‌كی به‌رچاو كه‌ خه‌بات وقوربانیه‌كی زۆری رۆچله‌كانی له‌ هێزی پێشمه‌رگه‌ بۆدراوه‌ وه‌كو واجبێكی نیشتمانی ئه‌ركی گشت لاحزبه‌ سیاسیه‌كانه‌ كه‌ له‌ چوارچێوه‌ی پارێزراوی خۆیدا بیهێڵنه‌وه‌.

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

 

 

 

 

بوونی گوتاری هاوبه‌ش، هه‌وێنی ته‌واوی ئه‌وبابه‌ت و بیروبۆچونانه‌یه‌ كه‌به‌رده‌وام له‌سه‌ر پرسی كورد ده‌نوسرێن و سه‌رنج ورای جیاوازی ده‌رباره‌وه‌ ده‌درێت. له‌گه‌ڵ فراوان بوونی پرسه‌كه‌ش هاوكات به‌گه‌وره‌بوونی قه‌واره‌ی كوردناسی و هه‌ڵس و كه‌وت له‌گه‌ڵ كردنی وه‌كو هێزێكی ئاشتی ویست و دیموكراسی خواز، هیچ جار به‌قه‌د ئێستا كوردو كێشه‌كه‌ی جێگای خۆیان له‌ناو موعاده‌له‌ی سیاسه‌تی جیهانی نه‌كردۆته‌وه‌. روداوه‌كانی دوای حوزه‌یرانی ئه‌مساڵ، بوونه‌ هۆكارێك كه‌به‌شی هه‌ره‌زۆری هه‌ڵوێسته‌ ناوه‌خۆیی یه‌كان بكاته‌یه‌ك و به‌ئاراسته‌ی چۆنیه‌تی به‌رپێگرتنی ئه‌م شه‌پۆله‌ مه‌ترسیداره‌ پاڵ پێوه‌بنێت هه‌رچه‌نده‌ ئه‌ندازه‌ی پێشبینیه‌كان ئه‌وكاته‌شی له‌گه‌ڵدابێت ته‌رجه‌مه‌نه‌كراوه‌ته‌ سه‌رواجب بوونی یه‌ك هه‌ڵوێستی نه‌گۆرو جێگیر به‌ڵكو جۆرێك له‌په‌راگه‌نبوونی تێدا ده‌بینرێت. له‌وماوه‌یه‌دا گه‌لێك مه‌سه‌له‌ یه‌كلایی بونه‌ته‌وه‌ كه‌ده‌كرێت پرسه‌ نه‌ته‌وه‌یی یه‌كه‌ی پی ده‌وڵه‌مه‌ندتربكرێت، تێگه‌یشتنی تازه‌ به‌رامبه‌ر عیراق و راده‌ی قه‌بول كردنی گۆرانكاریه‌كان ده‌بنه‌ ئه‌و ئه‌لته‌رناتیڤه‌ی وابكات سیاسه‌ته‌كانی رابردوو بپێچێته‌وه‌ له‌بریدا روئیای نێوده‌وڵه‌تی بۆكێشه‌ی تیرۆرو چه‌سپاندنی دیموكراسی شوێنی بگرێته‌وه‌. كات له‌وه‌دره‌نگتر نیه‌ كورد سوود له‌رارایی و دودڵی ده‌وڵه‌ته‌هه‌رێمیه‌كان ببینێت، هاوپه‌یمانان به‌تایبه‌تی ووڵاته‌ یه‌كگرتوه‌كانی ئه‌مه‌ریكا رازی بكات به‌رێكه‌وتنێكی ستراتیژی درێژخایه‌ن كه‌باره‌گایه‌كی هه‌میشه‌یی سه‌ربازی له‌خاكی هه‌رێم بكاته‌وه‌ هاوشێوه‌ی ووڵاتانی به‌حرێن و قه‌ته‌ر كه‌نیوه‌ی مانه‌وه‌ی خۆیان و پاراستنیان له‌ده‌ست درێژی ده‌ره‌كی به‌بوونی سه‌ركردایه‌تی ناوه‌راست و ئۆستولی پێنجه‌می ئه‌مه‌ریكا ده‌زانن، له‌وه‌ زه‌رورتر نیه‌ مانه‌وه‌ی كاتیمان له‌ چوارچێوه‌ی عیراقدا بۆئه‌و مه‌به‌سته‌ به‌كاربهێنین و سود له‌وده‌ستوره‌ وه‌رگرین كه‌ حكومه‌تی عیراق به‌هۆیه‌وه‌، رێكه‌وتنامه‌ی ئه‌منی له‌گه‌ڵ واشنتن پی ده‌سته‌به‌ركرد له‌دوای كشانه‌وه‌ی هێزه‌كانی. باری سیاسی و جیۆپۆلیتیكی ئه‌مرۆی عیراق، ئاماژه‌یه‌كی ناراسته‌وخۆیه‌ بۆدوباره‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی ئه‌و هاوپه‌یمانێتیه‌ی كه‌له‌ 2003 رژێمی به‌عسیان پی روخاند بگره‌ هاوپه‌یمانێتی ئه‌نتی تیرۆر له‌هه‌مووسه‌رێكه‌وه‌ قه‌به‌تره‌، زۆرێك له‌ووڵاتان ئه‌گه‌ر به‌چه‌ند سه‌ربازێك وپێشكه‌ش كردنی پارچه‌ چه‌كێكیش بێت گه‌راونه‌ته‌وه‌و خۆیان بۆجه‌نگی چواره‌می تیرۆرو ووشك كردنی سه‌رچاوه‌ دارایی یه‌كانی ته‌رخان كردووه‌. هه‌ڵبژاردنی رێبازی سیاسی تایبه‌ت كه‌هه‌رێمی كوردستان سه‌ره‌رای نه‌بوونی هه‌ندێك پێویستی تر په‌یره‌وی لێكردووه‌، بوه‌ته‌ ره‌نگدانه‌وه‌ی ئه‌و بایه‌خه‌ به‌رچاوه‌ی به‌ هێزی پێشمه‌رگه‌ دراوه‌ له‌لایه‌ن هاوپه‌یمانان به‌ مه‌شقپێكردنی و ته‌یار كردنی به‌ چه‌ك و تفاقی نوی، ئه‌وه‌ش گومان له‌شه‌رعیه‌ت بوونی پێشمه‌رگه‌ ناهێلێت كه‌ هێزێكی نیشتمانیه‌و خاك و خه‌ڵك له‌ تیرۆریستان ده‌پارێزێت. هه‌رێمی كوردستان به‌پێی سه‌رجه‌م پێوه‌ره‌كان له‌ قۆناغێكی هه‌ستیاری سه‌ربازی و ئابوریدایه‌، ده‌ربازبوونیله‌و دووبواره‌ش ڕه‌هنه‌ به‌ گێڕانه‌وه‌ی ده‌سكه‌وته‌ ئابوریه‌كان و به‌ده‌ست هێنانه‌وه‌ی ئه‌وناوچانه‌ی كوردستانیانه‌ی بونیان لای كورد مێژووكرده‌، پرسه‌ چه‌ندلایه‌نه‌كه‌مان ده‌مان گه‌رێنێته‌وه‌ بۆباری ناوه‌خۆیی و روبه‌روی چه‌ندپرسیارێكی جه‌وهه‌ریمان ده‌كاته‌وه‌ كه‌ پێویستیان به‌وڵامێكی راشكاوانه‌ی ته‌ندروست هه‌یه‌، ئێستا شه‌قامی كوردی به‌بی جیاوازی حه‌قیقه‌تێك ده‌زانن كه‌داعش دوژمنی یه‌ك ره‌نگه‌ی هه‌موو لایه‌كه‌ و ماوه‌ی لێكدانه‌وه‌ی له‌ده‌ره‌وه‌ی ئه‌وراستیه‌ بۆنه‌هێشتوینه‌ته‌وه‌، به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی له‌لایه‌ن هێزی پێشمه‌رگه‌وه‌ ئه‌وسه‌روه‌ریه‌یه‌ كه‌دابه‌ش بوون ناخوازێت، ئه‌وه‌ی هه‌ستی پێده‌كرێت راگه‌یاندن و هه‌ڵوێستی ناوچونیه‌كه‌ كه‌ بۆنی به‌رژه‌وه‌ندی حزبایه‌تی لێدێت، ئه‌وه‌ش بویه‌رێكه‌ داعش حسابی بۆنه‌كردووه‌؟!! له‌كاتێكدا هه‌رێم حكومه‌ت و دامه‌زراوه‌یی خۆی هه‌یه‌و وه‌زاره‌تێك نوێنه‌رایه‌تی پێشمه‌رگه‌ ده‌كات، سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم هه‌یه‌ كه‌مافی جوڵه‌پێكردن و بریاری هه‌یه‌ وسه‌رۆكی هه‌رێم فه‌رمانده‌ی گشتی هه‌مووهێزه‌ چه‌كداره‌كانه‌، پرسیاری جیددی له‌م بابه‌ته‌دا ئه‌وه‌ی ئایا شتێكی ئاسایی و سروشتیه‌ پاراستنی سنوره‌كانی كوردستان تێكه‌ڵی ئاوازو به‌رژه‌وه‌ندیه‌ حزبیه‌كان بكرێت هه‌روه‌ك له‌ هه‌ڵمه‌تی هه‌ڵبژاردنه‌كان دابین؟یان ده‌بێت به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ره‌چاوی ئامانجێكی مه‌زنتربكرێت؟ له‌ هیچ سه‌روه‌ختێكدا هه‌ستی نه‌ته‌وه‌یی لای تاكی كورد ئه‌وه‌نده‌ نه‌بوه‌ته‌ سه‌ردێرو مانشێتی رۆژنامه‌كان وناوه‌نده‌كانی هه‌واڵی جیهانی، گرنگی پێدانه‌كه‌ له‌وه‌چوه‌ته‌ده‌ر له‌ قاوغی هه‌رێمدا بمێنێته‌وه‌ ئه‌وه‌ی لای ئێمه‌ باس ناكرێت ووردودرشتی له‌وراگه‌یاندنانه‌ ده‌بینینه‌وه‌ كه‌ پێویستیان به‌هه‌ڵوه‌سته‌له‌سه‌ركردنه‌وچۆن بتوانین وه‌ری بگیرَینه‌ سه‌رخزمه‌ت كردن به‌ دۆزه‌ ره‌واكه‌مان و له‌كاتی گونجاوی خۆیدا به‌رجه‌سته‌ی بكه‌ین. ئێستا هێزی پێشمه‌رگه‌ له‌گشت به‌ره‌كانی جه‌نگدایه‌ وشه‌هیدو برینداری كردۆته‌قوربانی، ناردنی پێشمه‌رگه‌ بۆ كۆبانی پێش ئه‌وه‌ی پیشاندانی به‌ره‌یه‌كی دیكه‌ بێت له‌دژی تیرۆر، خۆی له‌خۆیدا په‌یامێكی سیاسی گرنگ ده‌گه‌یه‌نێت و سه‌رده‌می كۆماری كوردستانمان به‌بیردێنێته‌وه‌ كه‌ هێزێكی له‌كوردستانی باشووربه‌هانای ئه‌وكۆماره‌وه‌چوو له‌تۆماره‌كانی مێژووی كوردا نه‌به‌ردی و پاڵپشتی سه‌ربازی وسیاسی ئه‌وان وه‌كو شانازی بۆمان ماوه‌ته‌وه‌، ئه‌گه‌ر ئه‌وكات زه‌حمه‌ت ومشه‌ختی رێگا، پیلانی چوارگۆشه‌ دوژمنی سی لایه‌نه‌ بوببێت، ئێستا ده‌ست خۆشی و یاسایی بوونی وه‌رگرتووه‌ به‌بروای چاودێران مه‌سه‌له‌كه‌ یه‌كێكه‌ له‌و هێڵه‌ گشتیانه‌ی كه‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راستێكی تر ده‌كاته‌ ئه‌مری واقیع، دیتنی كورد به‌یه‌كگرتووی، زامنی سه‌ركه‌وتنی ناوه‌خۆیی یه‌ ئینجا بۆ هاوپه‌یمانان كلیلی سه‌قامگیری ووڵاتێكه‌ كه‌ پێویستی به‌ هه‌ناسه‌یه‌كی ئارام هه‌یه‌، چونكه‌ ده‌وڵه‌تانی خودان ئاریشه‌ی وه‌كو سوریاو یه‌مه‌ن و لیبیا، هه‌ربه‌ته‌نها زاده‌ی نه‌بوونی بونیادی ده‌وڵه‌ت و سیاسه‌ت نین به‌ڵكو روداوه‌كان ده‌ربری شه‌رێكی مه‌زهه‌بین به‌مانای ووشه‌ چه‌ندین ساڵ درێژه‌ ده‌كێشێت، له‌م دیوه‌یاندا ئه‌گه‌ر هاتوو عیراق به‌ كێشه‌داری چاره‌سه‌رنه‌كراو بمێنێته‌وه‌ به‌ بێگومانی ده‌گه‌رێته‌وه‌ سه‌رخاڵی سه‌ره‌تا كه‌ئه‌وه‌شیان پێشهاتێكه‌ هاوپه‌یمانان هه‌رگیز نایانه‌وێت، مانه‌وه‌ی كورد به‌یه‌كریزی زامنی مسۆگه‌ركردنی مافه‌كانی خه‌ڵكی كوردستانه‌ و به‌رهه‌می نه‌براوه‌ی ده‌بێت، دواتر بۆده‌وڵه‌تانی په‌یوه‌ندیدار ده‌بێته‌ كارتی چاره‌سه‌ركردنی زۆربه‌ی ئاریشه‌كان به‌تایبه‌تی كاتی تیرۆر بنه‌بر ده‌كرێت وهه‌رێمێك یاخود چه‌ند هه‌رێمێكی تر دروست ده‌بن.

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

 

 

 

گۆرانكاری تازه‌ له‌هاوكێشه‌ی سیاسی عیراق به‌راسپاردنی سه‌رۆك وه‌زیرانێكی نوی، وه‌ڵامده‌ره‌وه‌ی كۆمه‌ڵێك پێویستی گرنگ بوو دره‌نگ یان زوو ده‌بوا بێته‌دی. باری ناوه‌خۆی عیراق له‌سه‌روبه‌ندی داگیركردنی موێل و فراوان بوونی پانتایی تیرۆر بۆ شاره‌كانی تر، ئه‌و پێشبینیانه‌ی خێراتركردن كه‌ بارودۆخه‌كه‌ به‌ جۆرێك ده‌ئاڵۆزكێنی سه‌روبنی دیارنه‌بی، نه‌بوونی ئه‌مان سه‌باره‌ت به‌كاری رێكخراوه‌ تیرۆریستیه‌كان واقع بوونی خۆئاماده‌كردن بۆروبوربونه‌وه‌یان كرده‌ فه‌رزی عه‌ین. دروست بوونیقه‌ناعه‌تێك بۆئه‌وجیاوازیه‌ ئیداریه‌ی كه‌هه‌یه‌ له‌نێوان هه‌رێم و حكومه‌تی ئیتحادی له‌به‌غدا، ئه‌م راستیه‌ بوو به‌وتێڕوانینه‌ گلۆباڵه‌ی كه‌ ئێستا ئه‌مه‌ریكاو ووڵاتانی ئه‌وروپی بۆ بارودۆخه‌كه‌ هه‌یانه‌. سنووری تیرۆر له‌ خواستی پێكهاته‌یه‌كی دیاریكراوی ناو عیراق نه‌وه‌ستایه‌وه‌ به‌ڵكو هه‌رێمی كوردستانیشی كرده‌ ئامانج، داعش به‌ته‌واوی كه‌وته‌ ناوهه‌ڵه‌ی سه‌ركه‌وتنێكی یه‌كجاری به‌په‌له‌ی بی كاردانه‌وه‌، هه‌مان دیدی كه‌بۆسوپای عیراقی هه‌بوو به‌وپێودانگه‌ خوێندنه‌وه‌ی بۆكورد وئیراده‌ی به‌رگری كردنه‌كه‌ی كرده‌ حه‌زی به‌رینتر كردنی ده‌وڵه‌تی خیلافه‌ته‌كه‌ی له‌ عیراق و شام و هاوته‌ریب بووبه‌ده‌رخه‌ری ئه‌و حه‌قیقه‌ته‌ی جگه‌ له‌دوژمنی مرۆڤایه‌تیو پره‌نسیپه‌دیموكراسیه‌كان هیچ به‌رنامه‌و پرۆژه‌یه‌كی تری له‌باردانیه‌. ئه‌وه‌ی له‌سه‌رده‌ستی تیرۆریستانی داعش به‌سه‌ركوردانی ده‌ڤه‌ری شه‌نگال داهات به‌مانای ووشه‌ كاره‌ساتێكی ئینسانی جه‌رگبرو جینۆسایدێكی سه‌ده‌ی بیست ویه‌كه‌م بوو، مه‌رگه‌ساته‌كه‌ بوو به‌ناسنامه‌یه‌كی ترو تراژیدیایه‌ك مێژوو شایه‌دی ئه‌به‌دی بۆمه‌زڵومیه‌تی ده‌دات. هه‌رچه‌نده‌ كاردانه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتوه‌كان و ووڵاتان له‌سه‌ره‌تادا وه‌كو پێویست نه‌بوو به‌ڵام كۆده‌نگیه‌كی نێوده‌وڵه‌تی هێنایه‌ ئاراكه‌به‌هۆیه‌وه‌ سه‌رنج و هه‌ڵس و كه‌وتی خۆیان به‌رامبه‌ر هه‌رێمی كوردستان بگۆرن له‌ ویلایه‌ته‌یه‌كگرتوه‌كانه‌وه‌ تابه‌ووڵاتانی كیشوه‌ری ئه‌وروپا ده‌گات ئاماده‌یی خۆیان پیشان داوه‌ هاوكاری سه‌ربازی وئابووری پێشكه‌شی هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان و ئه‌وئاوارانه‌ی بۆ ئه‌من و ئاسایش رویان له‌خاكی هه‌رێم كردووه‌ بكه‌ن. سه‌رقاڵ بونی كۆمه‌ڵگه‌ی نێوده‌وڵه‌تی به‌كێشه‌كانی فه‌له‌ستین و لیبیاوئۆكرانیا رێگه‌ی له‌وه‌نه‌گرت كه‌ پێناسه‌ی هه‌رێم به‌وه‌ بكه‌ن له‌بری جیهان شه‌رله‌گه‌ڵ قه‌واره‌ی تیرۆرێك ده‌كات كه‌ سازورێكخراوه‌به‌وچه‌كانه‌ی له‌هێزه‌كانی عیراقی كه‌وته‌ده‌ست هه‌روه‌هاله‌رووی میلیشیایه‌وه‌ خۆی رێكخستوه‌، به‌وحاڵه‌ش له‌وبروایه‌دان خاڵی له‌ناوچونی داعش له‌كوردستانه‌وه‌ ده‌ست پێده‌كات له‌گه‌ڵ ئه‌وبارودۆخه‌ نه‌خوازراوه‌ی كه‌بوه‌ته‌ هه‌ره‌شه‌ له‌به‌رده‌م هیوائامانجه‌ نه‌ته‌وه‌یی یه‌كانمان، تادێن له‌به‌ده‌ست ئانینیان نزیكترمان ده‌كاته‌وه‌، یه‌كلایی بونه‌وی پۆستیسه‌رۆك وه‌زیران بۆ عه‌بادی له‌جیاتی مالكی، بویه‌رێكی ناوازه‌یه‌ ئومێدی گێڕانه‌وه‌ی مافه‌ ئابوریه‌كان و بودجه‌ به‌رجه‌سته‌ ده‌كات به‌وهۆیه‌وه‌هه‌رێمی كوردستان خۆی بۆبه‌شداریه‌كی به‌هێز له‌حكومه‌تی داهاتوو ته‌یار ده‌كات و پرۆسه‌ی ئاوه‌دان كردنه‌وه‌وتۆكمه‌كردنی چوارچێوه‌ی ئازادیه‌كان كۆنكرێتی ترده‌كات، پشتگیری راشكاوی ووڵاتان بۆجه‌نگی دژه‌تیرۆرپێگه‌ی سیاسی و ئابووری كوردستان چه‌ندین قۆناغ دوای خۆی به‌جێده‌هێڵی، دامركانه‌وه‌ی دۆخه‌كه‌ كه‌له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ی كات و رێوشوێنی گونجاو راوه‌ستاوه‌ ئاستی په‌یوه‌ندیه‌ دبلۆماسیه‌كان بۆسه‌ربه‌خۆبونی بریاری سیاسی هه‌رێم له‌ نیشانه‌ی سه‌ربه‌خۆیی یه‌كجاره‌كی ده‌دات، شكاندنی تیرۆر له‌لایه‌ن هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستانه‌وه‌ ده‌رگا بۆگۆرانكاری كتوپڕ ده‌كاته‌وه‌ له‌سه‌رجه‌م هاوكێشه‌ ئیقلیمیه‌كان و ره‌وشی سوریاش وه‌كو خۆی نامێنێته‌وه‌، ئاواره‌بوون و ده‌ربه‌ده‌ربوونی هاوڵاتیانی كوردولێدان وكوشتنیان له‌گه‌ڵ كریستیانه‌كان ویژدانی جیهانیان هه‌ژاند هه‌قه‌ هیچ دودڵیه‌ك بۆ به‌جینۆسایدناساندنی نه‌هێڵێته‌وه‌، مامه‌ڵه‌ی ئه‌مه‌ریكاو كرانه‌وی هاوكاری له‌لایه‌ن ده‌وڵه‌تانی یه‌كێتی ئه‌وروپا بۆ یاریده‌دانی كوردله‌بواری سه‌ربازییه‌وه‌، دیوه‌ شاراوه‌كه‌ی سیاسه‌تكردنی ئه‌وانی ئاشكراتركرد له‌وه‌ی كورد تایبه‌تمه‌ندی نه‌ته‌وه‌یی خۆی هه‌یه‌و تاكه‌ جێگایه‌ك بۆپێكه‌وه‌ژیانی كۆمه‌ڵایه‌تی و ئایینی له‌عیراق هه‌بێت ته‌نیا هه‌رێمی كوردستانه‌. له‌به‌رامبه‌ر ئه‌گه‌روپێشهاته‌كان دا پێش ئه‌وه‌ی ده‌ره‌نجامه‌ كۆتایی یه‌كان دواوێنه‌ له‌مه‌یدانی جه‌نگ به‌ده‌سته‌وه‌بده‌ن، پێویست ده‌كات ره‌فتارو هه‌ڵوێستی ناوخۆیی به‌ئاقاری چنینه‌وه‌ی به‌رهه‌می سیاسی بێت ودوربێت له‌مه‌رامی حزبیانه‌ی به‌رته‌سك، شكست و سه‌ركه‌وتن به‌ته‌نها زیان وقازانج ناكه‌نه‌ موڵكی لایه‌نێكی دیاریكراو، ناهه‌ڵوێستی له‌كاتی روداوه‌كان به‌سودی لایه‌نی تیرۆرته‌واوده‌بێت، روماڵ كردنی روداوه‌كان له‌لایه‌ن میدیاكانه‌وه‌ به‌بی جیاوازی دانان نابێت پێشان دانێكیگه‌شت وگوزارانه‌ بێت مه‌به‌ست لێیه‌وه‌ دیمه‌نه‌كان تایبه‌ت به‌خۆی بێت به‌شێوه‌یه‌ك مۆركێكی بازرگانی پێوه‌دیاربێت، له‌كاتێكدا تیرۆر ره‌نگه‌كان ناناسێت و به‌یه‌كه‌وه‌یان گرێده‌دات، مه‌نتیق نیه‌ لێبگه‌رێین پروپاگه‌ندوه‌و جه‌نگی ده‌رونی تێكڕای ده‌سكه‌وته‌كان بخاته‌به‌رره‌شه‌بای شه‌پۆلی تیرۆریزم، هه‌روه‌ك ناكرێت كه‌مایه‌سیه‌كان خۆمان له‌هه‌مووروێكه‌وه‌ باس نه‌كه‌ین و نه‌بوونی سوپایه‌كی نیزامی كوردی هاوبه‌ش تائێستا نادیده‌بگرین كه‌له‌خواردن وخۆراك زه‌روتره‌، هه‌ڵوێست و پاڵپشتی كۆشكی سپی هه‌مبه‌ر پاراستنی ئه‌زمونه‌كه‌مان وپرسی دیموكراسی له‌هه‌رێم، پێویستی به‌فۆرمالیزه‌كردنێكی هه‌مه‌لایه‌نه‌ هه‌یه‌ تیایدا روخسه‌تی ئازادی یه‌كسان نه‌كرێته‌وه‌ به‌مۆڵه‌ت وه‌رگرتن؟ به‌رنامه‌و ستراتیژ هه‌بێت بۆبه‌دامه‌زراوه‌یی كردنێكی ته‌واو جیاكاری و ده‌ست نیشان كردنی مافه‌كان له‌حوكمی یاساو ده‌ستوره‌وه‌ سه‌رچاوه‌ بگرن، پرسێكی تری گرنگ هه‌یه‌ ده‌رباره‌ی ئه‌وهاوكاریه‌ سه‌ربازیانه‌ی كه‌ ده‌درێنه‌ هه‌رێم له‌به‌سه‌ربازكردنی كۆمه‌لگا به‌كارنه‌هێنرێن چونكه‌ له‌ناوچونی تیرۆرپی ناچێت درێژه‌بكێشێت وپاشان بۆدرێژترین كات دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێكی مۆدێرن ده‌بێته‌ئه‌رك وئه‌وله‌ویه‌تێكی سه‌ره‌كی (چه‌كه‌كان له‌بازنه‌ی پێشمه‌رگه‌بوندا) پۆلێن بكرێن به‌باشترین شێوه‌ مافی فره‌لایه‌ن بۆ پێشمه‌رگه‌ ده‌سته‌به‌ربكرێت، له‌به‌رئه‌وه‌ی واجباته‌كان فره‌ره‌هه‌ند ده‌بن له‌كابینه‌ی نوی له‌عیراقدا وبیركردنه‌وه‌وحساباتی وردمان بۆ ئه‌و كۆده‌نگی و پشتیوانیه‌ بێت كه‌بۆمان هه‌یه‌ بۆئه‌وه‌ی بتوانین زیره‌كانه‌ بۆ به‌ده‌ست هێنانی مافی چاره‌ی خۆنوسین به‌كاری بهێنین.

 

زۆری نه‌مابوو له‌دواساته‌كانی پێك هێنانی حكومه‌ت وپرسی به‌شداریكردنی كابینه‌ی پێنجه‌م بۆچوارساڵی ترله‌عیراق، كورد بكه‌وێته‌ سه‌رهه‌مان خه‌تی هه‌ڵه‌ی رابردووی شیعه‌كان له‌یه‌كه‌م دامه‌زراندنی حكومه‌ت له‌سه‌ردمی بیسته‌كاندا كاتی بریاریاندا له‌حوكمرانی بن ده‌ستی به‌ریتانیادا دوره‌په‌رێزبن. هه‌شتا ساڵ زیاتر زۆرینه‌بون، جوگرافیای خاك، پێكهاته‌ی فیكری، باری جیۆسیاسی ئه‌مانه‌هه‌موویان نه‌بوون به‌فریادره‌سی ده‌رچوون له‌وهه‌ڵه‌ ستراتیژیه‌ مێژویی یه‌ تاكو ئه‌مه‌ریكا له‌ساڵی 2003 به‌یه‌كجاری كۆتایی به‌رژێم هێنا. له‌وساته‌وه‌ رۆژی به‌ختی شیعه‌كان كه‌وته‌ هه‌ڵكشان چ به‌ئه‌مری واقیعه‌گۆراوه‌كه‌ بوبێت یاخود به‌ هه‌ڵبژاردن له‌دیموكراسیه‌تێكی نه‌مه‌یودا، بوونه‌ خاوه‌ن به‌رزترین پێگه‌ی بریارو چه‌ندین پۆستی دیكه‌ی هه‌ستیاریانكه‌وته‌ چه‌نگ. سوننه‌كان به‌له‌ناوچوونی سه‌ددام كه‌وتنه‌ ناودۆخێكی كۆپیكراو، ئه‌وبۆسه‌ی شیعه‌كان كه‌وتنه‌ ناوی ئه‌وانیش ته‌جروبه‌یه‌كی تاڵ و دژواریان تێدا تاقی كرده‌وه‌ به‌جۆرێك زه‌مان ومه‌كان نه‌بێت ده‌نا گه‌رانه‌وه‌یه‌ك بوو بۆبیسته‌كانی دوای جه‌نگی یه‌كه‌می جیهانی له‌بری خۆڕاهێنان له‌گه‌ڵ بارودۆخه‌كان هاتن ده‌وری به‌رانه‌كه‌ی قوربیانیدانیان بینی به‌وه‌ی ده‌توانن گه‌وره‌ترین وبه‌ربڵاوترین سۆزو پاڵپشتی ووڵاته‌ عه‌ره‌بی و جیهانیه‌كان به‌ده‌ست بهێنن به‌ڵام سه‌رنه‌كه‌وتن به‌دووده‌وری خولی ده‌سه‌ڵات له‌لایه‌ن هاوپه‌مانه‌ شیعه‌كان تێگه‌یشتن له‌وه‌ی بایكۆت كردنیان به‌رله‌وه‌ی زیان به‌به‌رامبه‌ركه‌یان بگه‌یه‌نن و هه‌ڵوێسته‌كه‌ی بگۆرن خۆیان له‌راوكه‌رێكه‌وه‌ بوونه‌ ئه‌ونێچیره‌ی بۆده‌رباز بوون ده‌ورو خولی هه‌موورێگه‌چاره‌یه‌ك بده‌ن و په‌یره‌وه‌ دوژمنی دوژمن بوون دۆستمه‌ خراپ به‌سه‌ریاندا بشكێته‌وه‌. هه‌ڵبژاردنی نوێنه‌رانی كورد له‌لایه‌ن ده‌نگده‌رانی شه‌قامی كوردیه‌وه‌ بۆئه‌وه‌نیه‌ ژماره‌یه‌كی دیاریكراو له‌نوێنه‌ران له‌حكومه‌ت و په‌رله‌مانی عیراق له‌ئاره‌زو تێبینی خۆیانه‌وه‌ راست وناراست هه‌ڵبژێرن ته‌نانه‌ت ناتوانن به‌بی بونی به‌رنامه‌یه‌كی نیشتمانی یه‌كگرتوو ماف به‌خۆیان بده‌ن نوێنه‌رایه‌تی هه‌مووله‌هه‌مووی چین وتوێژه‌ كوردستانیه‌كان بكه‌ن به‌ڵكو ده‌بێت له‌ پێداویستی فه‌رمانبه‌رێك كه‌ته‌نها مووچه‌ی مانگانه‌ی داهاتیه‌تی، كاسبكارو گشت ئه‌وانه‌ی داهاته‌ سنورداره‌كه‌یان پێناسه‌ی راگرتنی ئه‌و هاوسه‌نگی وته‌وازونه‌یه‌ له‌گرانی بازارو وه‌ستانی وكارو له‌قیست وقه‌رزوقوڵه‌ به‌هانایه‌نه‌وه‌ دێت ره‌فتار له‌گه‌ڵ پێشهات و پێشنیازه‌كان بكه‌ن، كه‌مایه‌سی و نه‌بوونی كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی خۆژین، چاره‌سه‌ربوونی به‌ته‌نها بابه‌تی قه‌ناعه‌ت پێكردنی خاوه‌ن بژێویه‌كی سنوردارنیه‌، واجبه‌ سه‌ره‌كیه‌كه‌ ده‌كه‌وێته‌سه‌رشانی حكومه‌ت و دامه‌زراوه‌كان كه‌ پلان و به‌رنامه‌ی هه‌بێت بۆ تێپه‌ڕاندنی كێشه‌و قه‌یرانه‌كان به‌كه‌مترین تێچوون؟؟؟؟؟!!نوێنه‌رایه‌تی كردنی خواسته‌كانی تاكی كوردله‌هه‌رێم و عیراق له‌جه‌نگه‌و گه‌رمه‌ی هه‌ر رێكه‌وتنێك پێویست ده‌بێت ره‌ئی و دیدی سیاسی خه‌ڵكه‌كه‌ی له‌به‌رچاوبگیرێت و هه‌رنوێنه‌رێك خۆی بخاته‌ شوێنی ده‌نگێك داوای ژیانێكی ئاسوده‌ ده‌كات. له‌پاڵ جیهانی سیاسه‌تكردندا رێژه‌یه‌كی نه‌گۆر هه‌یه‌كه‌ هاوشانیه‌تی ئه‌ویش ئابووریه‌، ئه‌و ئابوریه‌ی دووئاراسته‌ له‌كۆمه‌لًگادا دروست ده‌كات یان كه‌سێكی خۆش گوزه‌ران ده‌چێنێت یائه‌وه‌تا برستی هاوڵاتی بون و ئینتما له‌دانیشتوانه‌كه‌ ده‌بڕێت، به‌ده‌ر له‌وه‌ داتاشینی هیچ هاوكێشه‌یه‌كی تر ئه‌لته‌رناتیڤی چاره‌سه‌ركردنه‌كه‌ نیه‌ ببێته‌ جێگای متمانه‌و دڵخۆش بوونی هاوڵاتیان به‌گشتی. ئه‌گه‌ر سكۆتلاندیه‌كان پاش 307 ساڵ له‌نه‌بوونی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ له‌ریفراندۆمدا بۆمانه‌وه‌ له‌گه‌ڵ مه‌مله‌كه‌تی یه‌كرتووی به‌ریتانیدا ده‌نگ بده‌ن، ئه‌وائه‌وراستیه‌به‌رجه‌سته‌ ده‌كات كه‌وا سیاسه‌ت به‌پان وبه‌رینیه‌كه‌ی نه‌بۆته‌ هۆكار بۆ ئێروو بوونی خه‌ڵكه‌كه‌ به‌ڵكه‌ ئابوریه‌ به‌هێزه‌كه‌و سوودی ئاڵوگۆری شمه‌ك و كاڵا له‌گه‌ڵ به‌رزی داهاتی ساڵانه‌ی تاك خاڵی یه‌كلایی كه‌ره‌وه‌ی مه‌سه‌له‌كان بوون له‌و هه‌رێمه‌دا بێگومان به‌ناوهێنانی ئومێدی سه‌ربه‌خۆبوون كه‌هیوای هه‌مووگه‌ل و نه‌ته‌وه‌یه‌كی بی ده‌وڵه‌ته‌، قوتابیان ودانیشتوانی هه‌رێمی هۆنگ كۆنگ له‌ ئێستاوه‌ بۆ 2017 مشوری دیموكراسیه‌كه‌ی خۆیان ده‌خۆن به‌ خۆپیشاندان وشیاری نیشتمانان له‌ ئاستێكدایه‌ ره‌تی حوكمی مه‌كه‌زو تاكره‌وانه‌ ده‌كه‌نه‌وه‌، نه‌ویستنی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ له‌لایه‌ن گه‌لی سكۆتلانده‌وه‌ هاوبه‌شیه‌ك له‌مه‌غزاو مانای راپرسیه‌كه‌ له‌گه‌ل هه‌رێمی كوردستاندا بینانكات چونكه‌ نه‌عیراق ده‌بێته‌ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ی ئه‌وه‌نده‌ خزمه‌ت بكات خه‌ڵكی بیر له‌جیابونه‌وه‌ نه‌كه‌ن، نه‌ ده‌وڵه‌تێكی دیكه‌ی كوردی بوونی هه‌یه‌ وه‌كو ئه‌رمینیا ته‌نها خه‌می گه‌رانه‌وه‌ی هاوزمانه‌كانی بێت بۆیه‌ بۆكورد ریفراندوم سه‌ربه‌خۆبون پرسێكی تایبه‌تی مێژووین بۆمانه‌وه‌و پاراستنی كلتوورفه‌رهه‌نگه‌كه‌ی، به‌شداری كورد له‌هه‌ر هه‌ل ومه‌رجێكدا له‌حكومه‌ت زۆر باشتره‌ له‌وه‌ی هه‌گبه‌ی عه‌ر زوحاڵی هه‌میشه‌یی بۆداواكاریه‌كان ببێته‌ كۆرسێكی وانه‌ووتنه‌وه‌ی بی ئه‌نجام له‌گه‌ڵ هێشتنه‌وه‌ی خوێندنه‌وه‌یه‌كی واقیعیانه‌ بۆ پشتیوانی نێو ده‌وڵه‌تی و بوونی هه‌رێم به‌چه‌قی روبه‌ربونه‌وه‌ی تیرۆر ئه‌و كاته‌ی كێشه‌كه‌مان دواجار بۆسه‌ربخۆیی ده‌بێته‌ هێڵی جیاكه‌ره‌وه‌ له‌گه‌ڵ عیراق.

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌.

دۆخی ئێستای عیراق، ئه‌ومه‌ته‌ڵه‌یه‌ كه‌ هه‌ڵهێنان و تێگه‌یشتنی ئاسان نیه‌، گه‌ڕان به‌دوای وه‌ڵامی هه‌رپرسیارێك كه‌ خۆی له‌ پێشهاتێكدا ده‌پێچێته‌وه‌ به‌رمه‌بنای قه‌ناعه‌تێكی كاتیه‌ بۆئه‌و ده‌سته‌ولایه‌نه‌ی بون و نه‌بوونی سیاسی خۆی پێوه‌به‌ستۆته‌وه‌. بوونی رۆحێكی ئه‌زه‌لی دژبوون، پێكهاته‌یه‌كی سه‌ره‌كی داڕشتنی كه‌سایه‌تیو سایكۆلۆجیای تاكی عیراقیه‌ كه‌تائاستی روداوه‌كان به‌رزببنه‌وه‌ ئه‌وگیانه‌ش مل ملانێی خۆی په‌ره‌پێده‌دات و جارێك رۆڵی زاڵم وجارێكی دی ئه‌وقوربانیه‌یه‌ بۆفریاد ره‌سێك هاواری لی هه‌ڵده‌ستی. سه‌رده‌می ئیستعمار بۆعیراق و ئه‌و ده‌وڵه‌تانه‌ی له‌ژێركۆنترۆڵو ئینتدابدابوون، له‌خشته‌بردنی نه‌ته‌وه‌یی و هه‌ستی نیشتمان په‌روه‌ری لێده‌ركه‌ین به‌گه‌شترین قۆناغ داده‌نرێت له‌وه‌ی ته‌قینه‌وه‌ی كێشه‌كانی راگرت وخشته‌ی قركردن و له‌ناوبردنی یه‌كتری بۆماوه‌یه‌ك دواخست. ئارامی له‌عیراق هه‌ڵگیرا له‌وده‌مه‌ی كوشتن له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات و ناسنامه‌، له‌ناوبردنی تۆره‌مه‌و ره‌چه‌له‌َكی مناڵیشی به‌حه‌ڵال زانی، قه‌تل و عامی خانه‌واده‌ی پاشایه‌تی ده‌سپێكی خوێن رشتنێكی دورودرێژ بوو به‌جۆرێك بۆئه‌مرۆ به‌رجه‌سته‌ بووه‌ هه‌مووسنورێكی ئه‌خلاقی تێپه‌راندووه‌، مه‌سه‌له‌كه‌ به‌گشتی ڕێك ئه‌ووه‌سفه‌ قورئانیه‌ ده‌یگرێته‌وه‌ كه‌ ده‌ڵێت [كلمادخلت علیها امه‌ لعنت اختها] هه‌موو لایه‌ك خۆی به‌موسوڵمان وله‌سه‌رحه‌ق ده‌زانێت ئه‌ویتر بی باوه‌رو ئیمان، ئێستا ره‌گه‌زی یه‌كگرتووی عه‌ره‌بی بریتی یه‌ له‌زاڵ بوونیسونه‌ به‌سه‌ر شیعه‌دا پێچه‌وانه‌كه‌شی راسته‌، ته‌نانه‌ت ته‌عریفی ئیرهاب له‌چوارچێوه‌ی كه‌سیدا گومان له‌وژماره‌ زۆره‌ی كوژراوه‌كان ده‌كات و ئه‌و پرسیاره‌ له‌ووڵاتێكیبه‌زۆر پێكه‌ونراو ده‌كات ئایا كوشتنی به‌لێشاو به‌ قێزه‌ونترین شێوه‌ هه‌مووی له‌خانه‌ی تیرۆریستیدایه‌و مافی ئه‌وه‌ن كه‌ل وكۆم بكرێن؟ئه‌وانه‌ی رۆژانه‌ ژیانیان لی وه‌رده‌گیرێته‌وه‌ به‌بی جیاوازی هه‌موویان ئیرهابی عه‌یار بیست وچوارن؟ بارودۆخه‌كه‌ خراپترین ره‌نگدانه‌وه‌ی دروست كردووه‌ كه‌ پێویستی به‌ چاره‌سه‌رێكی كۆمه‌ڵناسی هه‌یه‌، له‌ناوه‌نده‌كانی میدیاوپێگه‌ ئه‌لكترۆنیه‌كان ئه‌وه‌نده‌ی دیمه‌نی سه‌ربرینی مرۆڤه‌كان و كاره‌كانی رێكخراوه‌تیرۆریستیه‌كان سه‌یرده‌كرێن ئه‌وه‌نده‌بایه‌خ به‌وباروی په‌روه‌رده‌و پێگه‌یاندن وئاوه‌دان كردنه‌وه‌ی ووڵات نادرێت به‌ڵكو نیشتمانه‌كه‌ خه‌ریكی چاولێكنانه‌و چاوه‌رێی ته‌ڵقینی خۆی ده‌كات. سه‌رچاوه‌وچاوگی زۆربه‌ی كێشه‌كان نامۆبونی مێژوویی ناوچه‌كه‌یه‌ به‌دیموكراسی و پره‌نسیپه‌كانی، خۆهه‌ڵوه‌داكردنه‌له‌سه‌لماندنی مافه‌شارستانیه‌كانی به‌رامبه‌ر، بۆهێزه‌لیبراڵ و ئازادیخوازه‌كان عیراق حه‌له‌به‌ی زۆرانبازیه‌كی ناهاوسه‌نگه‌ له‌بری دایالۆگ زمانی ترس وتۆقاندن حوكم ده‌كات، پێشهاته‌كان نۆرماڵ نین هه‌روه‌ك كه‌ره‌سته‌ی خاوی بونیادێكی تازه‌ش نیه‌ له‌هه‌ویره‌كه‌ی قالبی كه‌سێتیه‌كی كامڵی لی به‌رهه‌م بهێنرێت به‌ڵكو حه‌وسه‌له‌یه‌كی دورودرێژی ده‌وێت بۆئه‌وه‌ی له‌ فیكری توندڕۆیی و به‌كارهێنانی ناوی پیرۆزی خودا بۆشه‌رعیه‌ت دان به‌كاره‌ دژه‌ ئینسانیه‌كان ده‌ربازی ببێت و به‌لۆجیك ومه‌عریفه‌ چاره‌سه‌ری كێشه‌كان بكات. لێره‌دا پرسه‌كان و روداوه‌كان به‌یه‌كه‌وه‌ راستیه‌كی تاڵ پشت راست ده‌كه‌نه‌وه‌ كه‌ عیراق به‌هه‌شتێكی عه‌ده‌ن نیه‌ بۆپێكه‌وه‌ژیانی ئاشیانه‌ وه‌ ئه‌و پانتایی یه‌ش نیه‌ حوكمێكی میانره‌وه‌ی پابه‌ندی ده‌ستوور تێیدا گه‌شه‌بكات له‌بریدا ویستێكی سروشتی كه‌س تاكه‌كانه‌ بۆحه‌زی هه‌بوونی ئاژاوه‌ بۆبینینی مامه‌ڵه‌یه‌ك به‌زه‌بروزه‌نگ كپی ده‌نگه‌كان بكا سزای سووك له‌فه‌رهه‌نگی یاسادا بسرێته‌وه‌، هێزێك هه‌یه‌ ده‌یه‌وێت به‌دروشمی ناسیۆنالیزم و عه‌ره‌بچێتی مافی نه‌ته‌وه‌وكه‌مینه‌كانی تر بخوات، هێزێك له‌ئه‌ولاتر دژ به‌گشت به‌ها ئینسانی و مرۆڤه‌كان هه‌ستاوه‌ته‌وه‌و ده‌ستی راست وچه‌پی ده‌وه‌شێنێت به‌وه‌نده‌ش نه‌وه‌ستاوه‌ به‌رنامه‌ی روخاندنی میراتی به‌شه‌ریه‌تی هه‌یه‌و ئاینده‌ی ترسناكی به‌رونی نازانرێت، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ هیچیمان ناتوانین لوغزی مه‌ته‌ڵه‌كه‌ و ته‌لیسمی سیحری پێكه‌وه‌ژیانێكی راسته‌قینه‌ بشكێنین، بۆكورد له‌ ته‌ك روبه‌روبونه‌وه‌ی مه‌ترسیه‌كانی داعش و عیراق، ستراتیژێك وه‌كو فه‌رزپێویسته‌ بۆمه‌به‌ستی رێگه‌ گرتن له‌ سه‌رهه‌ڵدانی بیری توندره‌وی وزه‌مینه‌ خۆشنه‌كردن كه‌ مه‌ترسیه‌كی هه‌مان شێوه‌ی حكومه‌ته‌كه‌ی عیراقمان دوچاربێت، هه‌روه‌ك چاوه‌دێر ئه‌وه‌ش بكرێت سودی خراپ له‌ئازادی وه‌رنه‌گیرێت دواجار كاڵه‌ك به‌ئه‌ژنۆی خۆمان بشكێنین.

 

Go to top