We have 131 guests and no members online

برایم جەهانگیری

ئەگەر بە دووی خۆ کوژەکەی هەولێردادەگەڕێن، هەرگیز لەوە مەپرسن کە ئاخۆ ژن بووە یان پیاو؟ قەت خۆ بەوە ماندوو مەکەن کە ژمارەی پلێتی ماشێن و سەیارەکەی یان پلاکی ماشێنەکەی هی کوێ بووە؟ خۆتان هیچ شلوێ مەکەن بۆ دیتنەوەی خزم وکەسی خۆکوژەکە! گەمەبە ئابڕووی کەس و کاری خۆکۆژەکە مەکەن، مەچن و مەڕۆن و مەگەڕێن ئاخۆ ئەو ت ن ت و کەلوپەلە چی بووە و کە خۆ کوژ تەقاندنەوەکەی پێ ئەنجام داوە، وەدوای هاریکارانیشی مەکەون. . . . خۆتان ماندوو مەکەن. .

سەرداو دیتنەوەی هاسانە، ئەگەر دەتانهەوێ کەسێتی خۆکوژەکە ببیننەوە بڕۆن و راست دەرگای ئەو مزگەوتانە گاڵەبدەن کە بوونە کارگەی خۆکوژ بەرهەمهێنەر، بڕۆن ئەو مەلا قاتڵ و فەرماندە شاراوە و نیوەشاراوانە بگرن و بیانخەنە کونجی زیندانەوە! ئەوە ئەوانن گەنج و لاوی کورد لە خشتەدەبەن، خۆ کوژ خۆی قوربانی دەستی ئەم دڕندە و جانەوەرانەی سەدەکانی ناوەڕاستە! 

ئەگەر ڕاست دەکەن و دەتان هەوێ خۆکوژەکان ئاشکرابکەن و ماکەی داهات و دەرامەت و ڕاهێنان و پەروەردەیان بدۆزنەوە بڕۆن چرایەکی بچکۆلەی دەستی هەڵگرن و لە قوژبنی تاریکی میحرابی مزگەوتەکاندا بیاندۆزنەوە. . .

نووسەر:
برایم جەهانگیری، لە دایک بووی شاری مەهابادی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، رۆژی لەدایک بوون، ١ نەورۆزی ١٣٣٥ واتە٢١ی مارچی ١٩٥٦ی زایینی، دانیشتووی کانادا.

تێبینی: ئادرێسەکە بۆ ئەو کەسانەیە کە جار جارە بە هەڕەشە و گوڕەشە دەیانهەوێ لە دەربڕینی بیر وبۆچوونی خۆم سەبارەت بە ترۆر و ترۆریستە موسوڵمانەکان پاشگەز 

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

بەداوای چڕبوونەوەی گەمارۆی کۆبانێ و هاتنە دەنگی وڵاتانی رۆژئاوایی و بۆمبارانی بنکە و بارەگاکانی داعش لە دەوروبەری کۆبانێ، ئەگەرچی هیرشەانی داعش کەمبووبەوە جار جارە سستی لە پەلامارەکانیاندا دەبینرێ بەڵام مەترسی داگیرکردنی کۆبانێ و کوشتاری بە کۆمەڵی پاڕیزەرە قارەمانەکانی کۆبانێ هەر وا بە قووەت لە جێگای خۆیەتی.

 

 ئەو شەڕە و ئەو هجووم وپەلامارەی داعش ئەوندەی بەرهەمی دوژمنایەتی داعشە وەک هێزێکی وەحشی و دڕندەی مەترسیدار بەرامبشەڕێکی ئیقلیمی و ناوچەییە کە بە گشتی لە نێوان ئێران و بەشار ئەسەد شیعە و عەلەوی و هاوپەیمانەکانی لە لایەک و تورکیا و عەڕەبەستانی سعوودی و بەرەی سووننی لە لایەکی دیکەوەیە. ئەگەر ئێران بە پاڵنانی داعش بەرەو باشووری کوردستان بووە هۆکاری شەڕێکی ماڵوێرانکەر لە دژی حکوومەتی هەرێمی کوردستان کە زیاتر لە بەرەی دووهەم و سووننە نزیکە ئەوا تورکیا بە پاڵنان و هاندنای داعش بەرەو کۆبانێ ویستی گۆمەکە زیاتر بشڵەقێنێ و بە ئێران نیشان بدا کە ئەەویش توانای وڵامدانەوەی بە پیلانگێڕیەکانی ئێران هەیە و دەتوانێ بە حەڕەکەتێک هەم پێگەی ئێران وئەسەد لە ناوچەکە لەق بکات و هەمیش دوژمنێکی بناگوێی خۆی کەم کاتەوە.

 

 ئەو کێ بەر کێی و شەڕی ئیقلیمیە بەداخەوە کارتی یاریەکەی بە خوێنی کوردان دەگەڕێ کە هەمیشە بۆ بەرژەوەندی دوژمنان وداگیرکەران خۆشدەست بووە. لەوەتا هەیە کورد لەو یاریانە دا دۆڕاو و خەسارەتباری سەرەکی بووە. بەڵام ئەوجارە جگە لە مەترسی لە ناوچوونی هەندێ دەسکەوتی کورد لەو ناوەدا شەڕێکی ئیقلیمی گەرەتر لە ئارادایە کە ئەوەندەی بۆ کورد چارەنووسازە بۆ ئێران وئەسەد و هاوپەیمانانی چارەنووسسازە.

 

 ئەگەرچی تا ئێرە و لە باری جووڵاندنی شەقامەوە ئێران و بەرەی ئێران وەک سەرکەوتو دیارن بەڵام بە روانینێکی سەرپێێ لەئایندە بۆمان دەرکەوێ کە ئەمجارە تورکیا خاڵی سەرەکی کێشەکەی دیوەتەو و لەڕاستیدا لە سەری مارەکە دەگەڕێ وسوورە لەسەر بە ئەنجامگەیاندنی بیرۆکەی بەرەی سوننی و دنیای غەربیش بە هەر نرخێکی مومکین. هەربۆیە لە ئاست پەلاماری داعشدا بۆ سەر کۆبانێ تورکیا بۆ یەکەم جار لەهەموو مێژووی سیاسیی خۆیدا بەرامبەر بە ئەمریکا وناتۆ ڕاوەستاوە دەڵێ شەڕی داعش ناکەم مەگەر زەمانەتی ئەوە هەبێ کە ئەو شەڕە بە ڕووخاندنی بەشار ئەسەد و حکوومەتی سووریا تەواو بی. دیارە ئامادەیی خۆشی دەربڕی کە تەنانەت بە هێزی سەربازی دەگەڵ داعش ڕاستەوخۆ بکەوێتە شڕ و لە یەکەم رۆژەکانیشدا فرۆکەکانیان چەند گەشتێکێان بە سەر کۆبانێ و دەوروبەریدا لێدا کە دەس بەجێ دەگەڵ کاردانەوە و مەحکووم کردنی سووریا و ئێران بەرەوڕوو بوو. لەم نێوە دا ئێران باشدەزانێ کە نەمانی بەشار ئەسەد یانی نەمانی ئەڵقەی پێوەندی ئێران و حیزبوڵڵا و ئێران و حەماس، یانی نەمانی ئێران و نەمانی هەموو ئەو دلسۆزیە بەدرۆیانەی بەرامبەر خەڵکی فەلەستین و لوبنان لە خۆی نیشاندەدا بۆ ئەوەی بیکاتە بەهانەیەک بۆ کوتان و سەرکوت کردن و دەمکوت کردنی ئازادیخوازانی ئێرانی وکورد کە لە بچووکترین مافی ئینسانی و نەتەوەیی بێبەش کراون.

 

 دوای ئەو قسانە ئیتر ئێران وسووریاش کەوتنە خۆ و ئەوەی ئێستا لە باکوور و لە رۆژهەڵات و لە هەولێر دەیبینین گومانی تێدا نییە کە بەشێکە لەو شەرە ئیقلیمییەی کورد تێدا سادەتر و بێ ئەنوا ترین کارتی گوشارە. بەڕوونی و بە ئاشکرا ئێران پەیامی خۆیدا بە ئەردوغان وبە تورکیا کە ئەگەر دەست لە رووخانی ئەسەد هەڵنەگری ئەتۆش ناتوانێ رووی ئاسودەیی بە خۆتەوە ببینی. ئیزندان بەسووتاندنی ئاڵای تورکیا بۆ یەکەم جار لە زۆربەی شارەکانی رۆژهەلاتی وکردستان گەمژەترین پەیامی ئێران بوو بە تورکیا.

 

بە داخەوە لەم نێوەدا هەر کوردە کە لەباکوور و لە کۆبانێی و لە باشوور کەتۆتە بەر پەلاماری تورک و داعش کە جارێ لە بەرەیەکی دژ بە کورد دا یەکیانگرتۆتەوە. لەم نێوەدا ئەگەرچی داعش لە لایەن ئەمریکا وهاوپەیمامانی لە ژێر گوشار دایە بەڵام زیرەکترین یاریکەری مەیدانەکەیە، بۆ ‌هجوومکردنە سەر باشوور پارەو پوڵ و چەک لە ئێران و لە سووریا وەردەگرێ، بۆ هێڕش کردنە سەر کۆبانێ هەموو جۆرە یارمەتیەکی لە لایەن تورکەکانەوە پێدەگا، بۆ هێڕشکردنە سەر ئەسەدو هێزەکانی حکوومتی عێڕاقیش ئەوا دۆڵار و دیناری عەرەبستان وقەتەریشی بە لێشاو بۆ دێت. لە ئێستاشدا ئامانجی سەرەکی هێرشکردنە سەر کۆبانێ ئەمەیە کە وەک خاڵێکی سەرەکی بازرگانی و توجاری سەیری ئەو سنورە دەکات تا لەوێوە و لە ڕیگای فرۆشی نەوت بە تورکیا بتوانێ بە کڵۆ دۆڵار بۆ خۆی و بۆ جیهادیەکانی هاوبیری کۆبکاتەوە.

 ئەوەی سەرەوە راستیەکە ڕەنگە زۆر کەس و سەرکردە کوردەکانیش بیزانن، ئەگەر نایزانن با بیرێک بکەنەوە و ئاگادار بن کە ئاسۆی رووداوەکان بەرەو کوێ دەچێ و ئایندەی ئەو کوردە لە هاوکێشە ئیقلیمیەکان لەو دەڤەرە پڕ کێشەیە بە نەمانی بەشارئەسەد کە لە پلانی ئەمجارەی رۆژئاوادا ئەگەریکی بەهیزە چی لێدی؟

 

 

 

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

توند و تیژی له‌ گوتاره‌وه‌ بۆ کردار

کولتوری توند و تیژی و بڕه‌و پێدانی ئه‌و کولتووره‌ به‌ تایبه‌تی دوای هاتنه‌ سه‌ر کاری رێژیمی ئیسلامی ئێران په‌ره‌ی ئه‌ستاند و ئه‌وه‌ش وه‌ک ده‌ڵێن به‌شێکه‌ له‌ به‌شینه‌وه‌ی کولتوری سیسته‌می ده‌سه‌ڵاتتدار، به‌ڵام ئه‌و کولتووره‌ وه‌ک له‌سه‌ره‌تاوه‌ و له‌ به‌شی یه‌که‌می ئه‌و وتاره‌دا باسی لێوه‌ کرا ره‌گ وریشه‌که‌ی له‌ ناو کولتوری ئیسلامی و دنیای پیاوسالار دایه و ئه‌ویش ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئه‌و حوکم و یاسا شه‌ریعه‌تیانه‌ی که‌ بۆ به‌ڕێوه‌بردنی کۆمه‌ڵگا له‌ رابردوو و له‌ ئێستاش دا له‌ زۆر شوێنی ئه‌م جیهانه‌ به‌ تایبه‌تی له‌ وڵاتانی ئیسلامی دا ڕه‌چاو ده‌کرێ‌.

 ئه‌گه‌ر باسه‌که‌ به‌ گشتی له‌سه‌ر دوای هاتنه‌ سه‌رکاری رێژیمی ئیسلامی له‌ ئێران زه‌ق بکه‌ینه‌وه‌ جگه‌ له‌ کارتێکه‌ری شه‌ڕی ئێران و عێراق که‌ هه‌موو ڕۆژێ به‌ شێوه‌یه‌کی به‌ربڵاو له‌ رادیۆ و ته‌له‌ویزیۆنه‌کاه‌ن ڕا له‌ ناو هه‌موو ماڵێک و سێ ژه‌مه‌ حازر بوو و ده‌گه‌ڵ هه‌ر لاپه‌ڕه‌ی رۆژنامه‌یه‌ک وێنه‌ی ئاگر و دووکه‌ڵی مه‌یدانه‌کانی شه‌ڕی ماڵوێرانکه‌ری ئیران و عێراق دیمه‌نی به‌رچاوی هه‌موو رۆژه‌ی سه‌ر خوانی کتێب و رۆژنامه‌ فرۆشیه‌کان بوو ئه‌وه‌ بێ گومان ده‌بێ ئاورێک له‌ هه‌ڵوێسته‌کانی ئه‌و حیزب و رێکخراوانه‌ی سه‌راسه‌ریانه‌ش بده‌ینه‌وه‌ که‌ ره‌نگبێ به‌ ئاشکرا یه‌که‌م هه‌نگاو بۆ به‌ گشتیکردنی کولتووری توندو تیژی له‌ کۆمه‌ڵگا دا ئه‌وان هه‌ڵیان هێنابێته‌وه‌. ره‌فتاری موجاهیدنی خه‌ڵک ده‌گه‌ڵ حیزبی تووده‌ و هی حیزبی تووده‌ ده‌گه‌ڵ موجاهید و باقی حیزبه‌کانی دیکه‌ نیشانده‌ری ئه‌و راستیه‌ن که‌ ئیدئۆلۆژی کۆنکرێت و چه‌قبه‌ستووی حیزبی تووده‌ وای کرد که‌ جگه‌ له‌ خۆی و له‌ شێوازی بیر کردنه‌وه‌ی خۆی هه‌مووان به‌ خاین و به‌ پیاوی بیگانه‌ بناسێنێ. هۆکارێک که ده‌بوو به‌ هۆی گه‌شه‌ساندنی زیاتری توندوتیژی له‌ ناو کۆمه‌ڵگا و هه‌ر وه‌ها توند و تیژی حکووومه‌ت به‌رامبه‌ر به‌و حیزب و لایه‌نانه‌ی ده‌که‌وتنه‌ به‌ر تۆمه‌ت و بوختانی ناڕه‌وای ئه‌و حیزبه و کاردانه‌وه‌ی نیگه‌تیوی حیزبه‌کانی دیکه‌شی زۆر جار به‌دوادا ده‌هات‌. زۆر جار حکوومه‌تی ئیسلامی بۆ ئه‌وه‌ی به‌هانه‌ی وه‌ده‌ست که‌وێ تا موجاهیدین و باقی هێزه‌سیایه‌کانی دیکه‌ بکوتێ و سه‌رکوت و ده‌م کوتیان بکات ڕاست ئاوڕی ده‌دایه‌وه‌ سه‌ر ئه‌و به‌ قه‌ولێک له‌ قاودانانه‌ی(افشاگری) به‌ ناو حیزبی تووده‌ ده‌یکردن که‌ زۆربه‌ی هه‌تره‌ زۆریان جگه‌ له‌ بوختانێکی ناڕه‌وا چیدیکه‌ نه‌بوون و ته‌نیا بۆ خۆشیرینکردن لای رێژیم وه‌ک تاکیتیک به‌ کاری ده‌هێنان به‌ڵام تاکتیکێک که‌ به‌ خوێنی رۆڵه‌کانی گه‌ڵ ده‌بوو به‌ڕێوه‌ بچێ .

 حیزبی تووده‌ ئه‌گه‌رچی له‌باری تیئورییه‌وه‌ پڕ و خۆشی به‌ پێشه‌نگی خه‌باتی سیاسیی و مه‌ده‌نی ده‌زانی به‌لام له‌ڕاستیدا له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هیچ کات له‌ ژیان و ته‌مه‌نی خۆیدا سه‌ربه‌خۆییی سیاسیی نه‌بووه‌ و هه‌میشه‌ سیاسه‌ته‌کانی ده‌گه‌ڵ سیاسه‌تی گشتی یه‌کیه‌تی سۆڤیه‌تی ئه‌و کات ته‌راز ده‌کرد قه‌ت لێکدانه‌وه‌یه‌کی دروستی له‌ هه‌لومه‌رجی ئێران و ده‌وروبه‌ر نه‌بووه‌. حیزبی تووده‌ له‌ مێژووی خۆیدا دوو شکستی گه‌وره‌ی سیاسیی ستراتیزژی تۆمار کردووه‌ که‌ ئه‌وه‌ی دووهه‌میان به‌ جارێ ئه‌و حیزبه‌ پڕ ئه‌زموون و به‌ته‌مه‌نه‌ی له‌ مه‌یدانی سیاسه‌تی ئاکتیوی ئێران برده‌و ده‌ر و له‌ رستیدا ئاشبه‌تاڵێکی وه‌هایان کرد که‌ تا ئێستاش نه‌یانتوانیوه‌و به‌ یه‌ک له سه‌دی رابردووش جێگای خۆیان بگرنه‌وه‌. شکستی یه‌که‌می ئه‌و حیزبه‌ له‌ 28 گه‌لاوێژی 1332 بوو کاتێ به‌ هۆی لێکدانه‌وه‌ی غه‌ڵه‌تی سه‌رکردایه‌تی ئه‌و حیزبه‌ پشتی حکوومه‌تی میللی موسه‌دیقیان به‌ردا و ئه‌و حکوومه‌ته‌ میللی و نیشتمانییه‌یان به‌ ته‌نیا هێشته‌وه‌ تا رێژیمی پاشایه‌تی زۆر به‌ هاسانی بتوانێ له‌ کووده‌تا به‌ ناو بانگه‌که‌ی "28 مرداد 32" دا ئه‌و حکوومه‌ته‌ له‌به‌ر یه‌ک هه‌ڵوه‌شێنێ و دووباره‌ فه‌زایه‌کی پۆلیسی و تۆقێنه‌ر به‌ سه‌ر ئیرانی ئه‌و کات دا زاڵ بێ. ئه‌وه‌ له‌ حاڵێکدا بوو که‌ ئه‌و حیزبه‌ له‌و سه‌رده‌می دا له‌وپه‌ڕی هێزو و تونای خۆیدا بوو و هێزی پێویستیان بۆ به‌رگری کردن له‌ حکوومه‌تی موسه‌دیق و ده‌ستکه‌وته‌کانی خه‌ڵکی ئێران هه‌بوو.

 دووهه‌م شکستی ستراتیژی حیزبی تووده‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ ‌بۆ ساڵی 1362 کاتێ سه‌رکردایه‌تی ئه‌و حیزبه‌ گویی به‌ ئاگادار کردنه‌وه‌ی ته‌نانه‌ت دۆسته‌کانی خۆشی نه‌دا و زۆربه‌ی هه‌ره‌ زۆریان له‌ خه‌وی شیرین دا ده‌سگیرکران و له‌ شانۆگه‌ریه‌کی ته‌له‌ویزیۆنی دا پێیان ڕه‌هه‌موو رابردوویه‌کی خۆیان خست و دانیان به‌وه‌ نا که‌ جاسووسیان بۆ حکوومه‌تی شوڕه‌وی کردووه‌. ئه‌و دۆرانه‌ سیاسییه‌و ئه‌و نه‌خوێندنه‌وه‌یه‌ی سه‌رکردایه‌تی حۆیزبی تووده‌ زه‌برێکی کاریگه‌ری له په‌یکه‌ره‌ی حیزبی تووده‌ دا و بۆ ئه‌و حیزبه‌ وه‌ها وێرانگه‌ر بوو که‌ ئیستاشی له‌گه‌ڵ دا بێ نه‌یتوانی له‌ئاستیدا پشت راستکاته‌وه‌.

 حیزبی توده‌ ئه‌مجاره‌یان بۆیه‌ وا به‌گرانی که‌وته‌ به‌ر زه‌بری کوشنده‌ چون هه‌م خه‌ڵکی له‌ده‌ست دابوو و هه‌میش ئه‌و هاوپه‌یمانه‌ دژی ئیمپریالیستییه‌ی که‌ زۆر حیسابی بۆ ده‌کرد و به‌ قه‌ولێک ته‌نانه‌ت چه‌کی سپی بۆ ده‌کێشا وه‌های لێهه‌ڵگه‌راوه‌ پشتی له‌هه‌ردی دا که‌ هه‌رگیز جاوه‌ڕوانی ئه‌مه‌یان لێنه‌ده‌کرد.

 له‌و پیوه‌ندیه‌ دا با به‌سه‌رهاتێکی بگێڕمه‌وه‌ که‌ ده‌توانێ ببێته‌ به‌ڵگه‌یه‌کیش بۆ خۆشخه‌یاڵی سه‌رکردایه‌تی حیزبی توده‌ و هه‌ڵه‌یه‌کجار زه‌قه‌کانی ئه‌و حیزبه‌. جارێکیان هاورێیانی حیزبی شیوعی عیراق سه‌ردانی ئێرانیان کردبوو ده‌گه‌ڵ هه‌ردووک سه‌رکردایه‌تی فیدائیان وحیزبی تووده‌ دانیشتبوون . له ‌گه‌رانه‌وه‌یان دا و له‌ پشت ئاشان و ناوه‌ندی قه‌ندیل، کۆبوونه‌وه‌یه‌کی گشتیان ساز کرد که‌ ئه‌وه‌نده‌ی من له‌ بیرم بێ هاوڕی که‌ریم ئه‌حمه‌د و هاوڕێیه‌کی عه‌ڕه‌ب سه‌باره‌ت به‌و سه‌ردانه‌ قسه‌یان ده‌کرد. ئه‌وان به‌ ئاشکرا باسی که‌مته‌رخه‌می و خاوخه‌یاڵی حیزبی تووده‌یان ده‌کرد و ده‌یانکوت دوومه‌سه‌له‌مان ده‌گه‌ڵ باس کردوون، یه‌کیان ئه‌وه‌ی که‌ له‌ ته‌جره‌به‌ی ئێمه‌ و حکوومه‌تی عێراق که‌ڵک وه‌رگرن و بیکه‌ن به‌ په‌ند و زۆر باوه‌ڕ به‌و دروشمانه‌ نه‌که‌ن که‌ حکوومه‌تی خومه‌ینی خستوونیه‌ ناو بازاره‌وه. هاورێ که‌ریم ئه‌حمه‌د باسی ئه‌وه‌ی کرد وکوتی پێمان کوتوون، خومه‌ینی و حکوومه‌تی ئیسلامی ئێران نه‌ له‌ حکوومه‌تی به‌عس شۆڕشگێرتر و نه‌ دژی ئیمپریالیستی تر بووه‌، ئێمه‌ هاوپه‌یمانی بووین وهه‌ڵێته‌کاندین! به‌ڵام جوابی سه‌رکردایه‌تی حیزبی تووده‌ ئه‌وه‌ بووه‌ که‌ ئێمه‌ ئاگامان له‌ خۆمان هه‌یه‌. کاتێ پێیان ده‌ڵێن، چۆنتان ئاگا له‌ خۆتان هه‌یه‌ ئه‌وه‌ نییه‌ گۆیا داوای ئادره‌سیان لێکردوون و ئێوه‌ش ئادرسی سه‌رکردایه‌تیتان به‌ خڕ و پتوونی له‌ ئیختیار ناون! ئه‌وان ئادره‌سی ئێوه‌یان بۆچییه‌؟ دووهه‌م مه‌سه‌له‌ی که‌ ئه‌و هاوڕێیانه‌ ده‌گه‌ڵ سه‌رکردایه‌تی حیزبی تووده‌یان باس کردبوو مه‌سه‌له‌ی کورد بوو، پێیان کوتبوون له‌و باره‌شه‌وه‌ دیسان له‌ ئێمه‌ ده‌رس وه‌رگرن ئێوه‌ش رۆژێک دادێ موحتاجی کوردستان ده‌بن کارێک مه‌که‌ن سبه‌ی له‌وێ جێگاتان نه‌بێته‌وه‌. هێنده‌ دژایه‌تی کورد و حیزبه‌ کوردیه‌کان مه‌که‌ن. لێره‌ دا سه‌رکردایه‌تی حیزبی تووده‌ تووره‌ ببوو و ته‌نانه‌ت گۆیا نوره‌دین که‌یانووری سکرتێری گشتی ئه‌و حیزبه‌ ده‌ڵێ باسی ئه‌و باندانه‌ مه‌که‌ن که‌ له‌ کوردستان هه‌ن‌!

 ئه‌و بیره‌وه‌ریه‌م بۆیه‌ گێڕاوه‌ تا ناخی قڕێژگرتووی سه‌رکردایه‌تی حیزبی تووده به‌رامبه‌ر به‌ مه‌سه‌له‌ی کورد بزانین، ئه‌و سیاسه‌ته‌ی که‌ هه‌م خۆیانی له‌ لێواری مه‌رگ نزیک کرده‌وه‌ و هه‌میش به‌ سه‌دان کادری دڵسۆز و تێگه‌یشتووی کورد و غه‌یره‌ کوردی حیزبی تووده‌ی وه‌ها سه‌رخورده‌ و ‌وێران کرد که‌ تا ئێستاش نه‌یان توانیبێ له‌ ره‌وتی بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی کورد و ئیران دا به‌ شیوه‌یه‌کی چالاک و دیار خۆ ده‌ر بخه‌ن. جگه‌ له‌وه‌ ئه‌و هه‌ڵوێستانه‌ی حیزبی تووده‌ به‌رامبه‌ر به‌ کورد و به‌ هێزه‌ سیاسیه‌کانی وکوردستان به‌ پێچه‌وانه‌ی ئیدێعاکانی ئه‌و حیزبه که‌ خوازیاری چاره‌سه‌ری ئاشتیانه‌ی کیشی کورد بوو، وای له‌رێژیمی ئیسلامی ده‌کرد که‌ به‌ هیچ جۆرێ ئاماده‌ دانووستاندنی جیدی ده‌گه‌ڵ کورد نه‌بێ و هێرش و په‌لاماره‌کانی بۆ سه‌ر کوردستان توندتر و بێڕه‌حمانه‌تر درێژه‌و پێبدات.

 حیزبی تووده‌ خۆی به‌ حیزبی دایک ده‌زانی،  مێژووی دروست بوونی ئه‌و حیزبه‌ ده‌گه‌رایه‌وه‌ 14 ره‌شه‌مه‌ی 1320 و له‌و باره‌وه‌ کۆنترین حیزبی ئێرانی ده‌هاته‌ ئه‌ژمار، ره‌نگه‌ هه‌ر له‌به‌ر ئه‌م کۆن بوونه‌ پێی وابوو هه‌ر که‌س له‌ خه‌تی سیاسه‌تی ئه‌و دا نه‌بێ لاڕێ و هه‌تڵه‌ بووه‌ و پێی وابوو ده‌بوو بگه‌ڕێنه‌ ناو باوه‌شی حیزبی دایک. حیزبی تووده‌ له‌سه‌ر ئه‌و ئه‌ساسه‌ هه‌ڵسووکه‌وتی ده‌گه‌ڵ حیزبه‌کانی دیکه‌ ده‌کرد. حیزبی تووده‌ له‌ نامه‌یه‌ک دا بۆ حیزبی دێمۆکڕات له‌ رۆژی 22ی به‌رفرانباری 1358 داوا ده‌کات که‌ به‌ بڕیارێکی مێژوویی هه‌نگاوێکی گرینگ باوێژێ بۆ به‌هێز کردنی به‌ره‌ی هیزه‌کانی دژی ئیمپریالیست، که‌ دیاره‌ ته‌نیا ئه‌و کات حیزبی تووده‌ی و رێکخراوه‌ ئیسلامیه‌کانی سه‌ر به‌رێژیم ده‌که‌و‌تنه‌ ناو ئه‌و به‌ریه‌وه‌ . کاتێ دوکتور قاسملووی نه‌مر ولامی حیزبی تووده‌ی دایه‌وه‌ و وێرای خوازیاری مانه‌وه‌ی پیوه‌ندی دۆستانه‌ی نێوان دووحیزب له‌سه‌ر سیاسه‌تی سه‌ربه‌خۆی حیزبی دێمۆکڕات پێداگری کرد حیزبی تووده‌ زۆریان له‌ دڵ گران هات و ورده‌ ورده‌ که‌وتنه‌ بن کۆڵ کردنی حیزبی دێمۆکرات و ته‌نانه‌ت ساز کردنی ته‌شکیلاتی سێبه‌ر له‌ ناو ئه‌و حیزبه‌ دا که‌ له‌ ئاکام دا ئینشیعابی په‌یره‌وانی کۆنگره‌ی 4 ئه‌می لێکه‌وته‌وه‌ و به‌شێکی به‌رچاو له‌ کادرو ئه‌ندامانی دڵسۆزی له‌ حیزبی دێمۆکڕات هه‌ڵبڕی و له‌باری سیاسییه‌وه‌ ئه‌وانیشی شه‌ریکی چاوره‌نووسی خۆی کرد. حیزبی تووده‌ به‌ تایبه‌تی دوای ئه‌مه‌ که‌وته‌ سه‌نگه‌رێکی ته‌واو دوژمنکارانه‌و به‌ ده‌کار کردنی خه‌راپترین و دزێوترین ده‌سته‌وشه‌کانی سیاسیی به‌رامبه‌ر حیزب و کۆمه‌ڵه‌ بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی کوردستان، وه‌ک وشه‌گه‌لی، عامل و به‌کرێگیراوی ئیمپریالیسنم و سه‌هوینیسم و باند پالیزبان و مزدوران ناتۆ و جیره‌خوارانی. . . و هه‌ڵبه‌ستنی بوختانگه‌لی یه‌کجار ناره‌وا مه‌یدانی بۆ کوشتاری هه‌رچی زیاتر و بێره‌حمانه‌تری کورد و ئه‌ندامان و لایه‌نگرانی حیزب و کۆمه‌ڵه‌ و مۆجاهیدین ئاواڵه‌ ده‌کرد.

 

 درێژه‌ی هه‌یه‌

سوپاس بۆ کاک برایم قازاق بۆ ناردنی ئه‌و به‌ڵگه‌نامانه‌و دیکۆمێنتانه‌

 

 

 

 

بەدوای ڕوداوەکانی ئەمدواییانەی عێراقدا، پاش قوڵبوونەوەی ئەو شەڕە مەزهەبیەی لە ئاکامی سیاسەتەکانی کۆماری ئیسلامی لە ناوچەدا بە گشتی و لە عێراق و سوریەدا بەتایبەتی پەرەی سەندوە، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، مەسعود بارزانی ڕای گەیاند کە کوردستان نابێتە مەیدانی ئەو شەڕە مەزهەبیە و لەو نێو ئاگرە دەچێتە دەر.بۆ ئەو مەبەستەش بە گوێرەی پەیماننامە نێونەتەوەییەکان ڕێگای پەرەسەندنی خۆی هەڵدەبژێرێ ومافی دیاریکردنی چارەنوسی خۆی دەگرێتە دەست.

ئەوە رێگایەکی راستە.واتە لەباری سیاسیەوە درووستە.هەر بۆیەشە ئەو سیاسەتە چ لە نێو هێزە سیاسیەکان و چ لە نێو کۆمەڵانی بەرینی خەڵکی کوردستاندا لەگەڵ پشتیوانی و ئیجماعی میللی بەرەو ڕوویە.

ئێستا بزانین چۆن دەتوانین میللەتەکان و کوردستان لەو نێو ئاگرە بەرینە دەر؟ ئەزموونەکانی مێژووی مرۆڤایەتی ئەوەمان فێردەکەن کە بۆ دەرباز بوون لەو ئاگرە وێرای پچڕاندنی قەفەس و کۆت و بەندە سیاسیەکان، دەبێ دیسکۆرسی سوننەتی، ڕوانگەی سوننەتی خۆمان و میللەتەکەشمان بگۆڕین.دەنا دیسان دەکەوینەوە نێو ئەو دۆزەخە.

مەبەست لە ڕوانگەو دیسکۆرسی سوننەتی چیە؟ ڕوانگەی سوننەتی بەو بیروبۆچوون و سەلیقە و سیاسەت و ڕوانینانە دەوترێت کە تا سەردەمی ڕێنسانس و ڕۆشەنگەری، یانی لە ماوەی نێوان یۆنان و ڕۆمی قەدیمدا، تا ڕێنسانس بەسەر کۆمەڵداا زاڵ بوون.دوای ئەو دەورانە بەرە بەرە ڕوانگەی مرۆڤ بۆ ژیان و بۆ جێگا و مەوقعیەتی خۆی و بۆ کۆمەلگای ئینسانی ئاڵوگۆڕی بەسەردادێ و پێ دەنێتە مۆدێرنیتە.

لە پێشدا دەبێ بزانین کە لە نێوان مۆدێرنیزم و مۆدێرنیتەدا فەرقێکی زۆر هەیە.مۆدێرنیزم قوتابخانەیەکی هونەریە.پۆستمۆدێرنیزمیش دژکردەوەیەک بوو کە بەرانبەر قوتابخانەی مۆدێرنیزم لە هونەر و ئەدەب و تاڕادەیەک لە فەلسەفەشدا سەری هەڵدا.بۆیە نابێ یەو زاراوانەمان لە گەڵ مۆدێرنیزاسیۆن لێمان تێکبچێ.

مۆدێرنیتە زۆرتر بە مانای نوێ بوونەوە و مۆدێرن بوون دێت.لە مۆدێرنیتەدا بیرکردنەوەی ئینسانەکان ئاڵوگۆری بنەڕەتی بەسەردا دێ.مرۆڤەکان عەقڵگەرا دەبن.بیرو زەین و لێکدانەوە و مەنتق و عە‌قڵ دەکەنە پێوانەی ڕەفتاڕ و کردار.لەجیاتی ئەوەی کە تەکیە بکەنە سەر ئیمان، عورفیگەرا دەبن.لەوەش زیاتر مرۆڤەکان ئینسان گەرا دەبن .واتە مرۆڤ دەبێتە بابەت و مەوزووعی ئەسڵی هەموو باس و لێکۆڵینەوە کۆمەڵایەتی و سیاسیەکان.ئەوە جەوهەری مۆدێرنیتەیە.

مەبەست لە مۆدێڕنیزاسیۆنیش بریتیە لەو ئاڵوگۆرە مادیەی کە بەسەر کۆمەڵگا ئینسانیەکاندا و شێوەی ژیان و گوزەرانی ئینسانەکاندا دێت.واتە بنیاتنان و پەرەسەندنی ئابووری .ئەو کارانەی ئەمڕۆ لە کوردستاندا ڕوودەدەن، درووستکردنی ئەو هەموو بیناو ساختمان و جادەیە، بەواتایەکی دیکە ئەو پڕۆژە ئاوەدانیە گەورەی کە ئێستا لە شارەکانی باشوری کوردستاندا بەرێوەیە، دەکرێ بە مۆدێرنیزاسیۆن لە قەڵەم بدرێت.دەبینین کە شێوەی پێوەندیە کۆمەڵایەتیەکان، سیماو ڕووخساری شارەکان و دامودەزگا و دامەزراوە جۆراوجۆرەکان لە باری فیزیکیەوە ئاڵوگۆڕیان بەسەردا هاتووە و دێت.بەڵام بیروزەینی خەڵک هەر ئەوەیە کە بووە و ئاڵوگۆڕی جدی تێدا پێک نەهاتووە.ئەوە لەسەر تاسەری ناوچەکەشدا، لەعێرا ق و ئێران و سوریەو میسر،بە کورتی لە هەموو ڕۆژهەڵاتیی نێوەراستدا هەر ڕاستە.

ئەو شەڕی مەزهەبیەی لە نێوان پەیڕەوانی مەزهە بەجۆراوجۆرەکانی ئیسلامدا دەبینرێ، هاتنە سەرکاری ئاخوندەکان لە ئێران و سەرهەڵدانی تالیبان و ئیخوان موسلیمین، داعش و ئەو هەموو خوێنرێژیەی لەو ناوچەدا وەڕێیان خستوە، باشترین نموونەی ئەو راستیەیە.

لە ئورروپادا مۆدێرنیتەو مۆدێرنیزاسیۆن لە پرۆسەیەکی دوورو درێژدا دەست لەنێودەست و پێکەوە سەریان هەڵداوە و پەرەیان گرتوەو چوونەتەپێش.هەردووکیان کاریگەریان لەسەر یەکتر داناوە، لێک فێربوون، یەکتریان تەکمیل کردوە و بوونەتە تەواوکەری یەکتر.

کەچی ئەوە لە وڵاتانی تازە پێگەیشتوودا، یا بەواتایەکی دیکە لە وڵاتانی دواکەوتووی وەک ناوچەکەی ئێمەدا نیە.بۆیە زۆرتر ئێمە خەڵکی ئەو وڵاتانە لە پێشدا مۆدێڕنیزاسیۆن وەپێش دەدەین و بایەخی زۆرتر بە ئاوەدانی و ئاڵوگۆڕی فیزیکی و ڕووکەشی دەدەین.کەچی ئەزموونی خودی رۆژهەڵاتی نێوراست ئەوەدەردەخا ئەگەر تەنیا هەر کار لەسەر پێکهێنانی ئاڵوگۆڕی مادی بکەین، ئەوە بەتەنیا ناتوانێ بمان گەیەنێتە مەقسەد.مەقسەدی ئێمە گەیاندنی کوردستانە بە ئاستی هەرەبەرزی پەرەسەندن و پێشکەوتن.

ئەوەش بە باشترین شێوە لە دیموکراسیەکانی هاوچەرخدا جێبەجێ بووە.کەواتە مۆدێلی ئێمە نە قوم نە تالیبان، نە سعودیە، نە حکومەتی سەدری ئیسلام ( لەڕووی عیلمیەوە ئەوە ناتوانێ جارێکی دیکە دووبارە بێتەوە)، نە داعش و نە بەغدا و دیمەشقی ئەمڕۆن.مۆدیلی ئێمە وەک باسم کرد دێموکراسیە.

ئەو مۆدێلەی لە ئووروپا هەیە.ناشڵێم بێ کەمووکوڕیە.بەڵام لەوەتەی بەشەریەت لەسەر زەویە و گەشە دەکات، لە هیچ کوێ نەیتوانیوە سیستەمیکی لەوە باشتر لە پەرەسەندن و پێشکەوتن بۆخۆی ڕێکبخا.هەر بۆیەشە ە دێموکراسی لە بەرنامەی سیاسی هەموو هێزە سیاسیەکانی کوردستاندا جێگایەکی گرنگی هەیە.چ لە ئێرانی سەردەمی شادا و چ لە وڵاتانی دیکەی ناوچەدا لەو چەند دەیەی دواییدا دیتوومانە کە تەکیەکردنی زۆرتر لەسەر ئاڵووگۆڕی مادیی، بەتەنیا و یەک لایەنە، دەبێتە کارەسات.ئاخر کۆماری ئیسلامی بۆخۆی لە منداڵدانی مۆدێرنیزاسیۆنی حەمەڕەزاشادا پەیدا بووە.

نابێ پێ یەکمان لە نێو مودێرنیتە و مۆدێڕنیزاسیۆن دابێ و پێ یەکەی دیکەشمان لە نیو سوننەت دابێ.تا بە هەردوو باڵ بەرەوپێشەوە واتە مۆدێرنیتە نەفڕین، لەو ئاگرە ناچینەدەر.پچڕاندنی زەنجیرەکانی ژێرچەپۆکی سیاسی زۆر پێویستەو ئیقدامێکی گەورەی سیاسیە و بە جێشە.بەڵام شانبەشانی ئەوە پچراندنی زەنجیرەکانی بیرکردنەوەی سوننەتیش زۆر لەوە پێویسترن.کورد مەسەلەی کورتخایەن و درێژخایەنی یەکە.قاسملووی بیرمەند دەڵێ ئەگەر خودموختاری نێوەرۆکەکەی نە بێتە رەفاه و سەعادەت و بەختەوەری بۆ خەڵکی کوردستان بێ بایەخە.خۆ عەرەبەکان دەیان دەوڵەتیان هەن، نەوت و سەروەت و سامانێکی زۆریشیان هەیە.لەوەش زیاتر ئیفتخاراتی دەورانی زێرینی ئیسلامیشیان لە کارنامەدایە.کەچی ئەوەتا وەزعەکەیان دەبینین.بە ناشکوری ناڵێم تازە لەو هەزارەی سێ یەمەدا ئەبوبەکر بەغدادی و مالیکی و بەشار ئەسەد بەرهەم دێنن.یانی تۆزێک لە پێش ئەفریقاوەن کە دەکەوێتە لای هەرەخوارەوەی پەیژەی گەشەکردنی شارستانیەتی مرۆڤایەتی.

ماکیاولیزم لە ئەدەبیاتی سیاسی ئێمەی کوردا زۆر باش لێکنەدراوەتەوە.ماکیاولیزم قەت ئەوەنیە کە بەتەواوی ئەخلاوق لە سیاسەتدا وەدەربنێین.جەوهەری ماکیاولیزم ئەوەیە کە دەڵێ بۆ ئیدارەکردنی کۆمەڵگا ئینسانیەکان، پێویستیمان بە مۆدێلێکە کە لە گەڵ مۆدیلی عیساو مەسیح فەرقی هەیە.ماکیاولدەڵێ ناکرێ بە تاعالیمی ئینجل و مەسیح کۆمەڵ ئیدارەبکەی.ئامانجی سیاسەت و دەوڵەتداری بریتیە لە ئیدارەکردنی کۆمەڵ و دروستکردنی ژیان بە گوێرەی ناسینی تەبیعەتی مرۆڤ و بە پێی ئیمکانات.بۆیە دەوترێت سیاسەت هونەری مومکینە.

ئەزموونی وڵاتانی عەرەبی جوان دەری دەخات کە ئەو گەلانەی بەتەنیا تەکیە دەکەنە سەر مۆدێرنیزاسێۆن و ئاڵوگۆڕی مادی و فیزیکی، سەرەنجام ماشێنی چوونەپێشیان لەقوڕی پاشخان و کولتوور و سیاسەت و ڕوانگە سوننەتیەکانیان دا دەچەقێ و لە هەندێک حاڵدا ناچاردەبن ئیمتیازیش بدەنە کۆنەپەرستی.تەماشای کۆمەڵگای ئێران کەن.تەماشای خەڵکی موسڵ تازە بەتازە دەبێت بە چەپڵە رێزانەوە پێشوازی لە داعش بکەن و بەیعەت لەگەڵ ئەبوبەکر بەغدادی خەلیفەی تازەی موسوڵمانان بکەن.خەریکە قەڕنێک بەسەر درووستبوونی عێراق دا رادەبرێ.

بۆیە کورد دەبێت ئازایەتی ئەوەی هەبێت بەرەو مۆدێرنیتە بڕوا.دەبێ ئاڵوگۆری تازە و جدی و بنەڕەتی و ئەساسی بەسەر بیرکردنەوە و روانگەو سیاسەت و فەرهەنگی خۆماندا بێنین.

بۆ ئەو مەبەستەش دەبێت لەخەڵکی دیکە فێربین.لەو میللەتانە فێربین کە پێش ئێمە ئەو قۆناخانەیان بریوون و بەوڕێگایەدا رۆیشتوون.دەبێت ئاڵوگۆڕی گەورەی فکری و فەلسەفی لە سیاسەت و روانگەو بۆچوونەکانماندا درووستکەین.کۆمەڵگای کوردستان لە بواری ژێرخانی ئابووری و فەرهەنگی و خووێندەواریەوە بەو پلەیە لە گەشەسەندوویی گەیوە کە بکەوێتە سەر مەداری مۆدێرنیتە.بەشی هەرەزۆری توانای کۆمەڵگای کوردی، بە تایبەتی لاوان و ژنان و چینە زەحمەتکێش و مام ناوەندیەکانی نێوکۆمەڵگای کوردستان خەریکە پێیان ناوەتە نێو مۆدێرنیتە.ئاخر دەزانن ئەوە تاقە ڕێگای چوونەدەر لەو ئاگرەیە کە سەرۆکی هەرێمی کوردستان دەڵێ کورد دەبێ و دەیەوێ خۆی لێ ڕزگار بکات.

Ibrahim Salehrad

08.07.14

Oslo

 

 

 

 

توند و تیژی له‌ گوتاره‌وه‌ بۆ کردار

 توند و تیژی چ له‌ گوتاردا و چ به‌کرده‌وه‌ که‌ له‌راستیدا ته‌اوکه‌ری یه‌کترین و ده‌سته‌ بران، چ له‌ رابردوو و چ له‌ ئێستا دا له‌ ناو ئه‌و گه‌ل و وڵاتانه‌ دا زیاتر له‌ بڕه‌و دایه‌ که‌ یه‌که‌م هه‌ڵگری ئایینی ئیسلامن و دووهه‌م له‌ رووی پێشکه‌وتنی ئابووری وپێشه‌سازیدا که بێگومان پێشکه‌و‌تنی کۆمه‌ڵایه‌تیش ده‌گه‌ڵ خۆیدا دێنێ دواکه‌وتوون و هێشتا وه‌ک ده‌ڵێن مۆدێرنیته‌ وه‌ک سیسته‌می ئابووری، سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تی رووی تێنه‌کردوون.‌توند و تیژی له‌ گوتار و له‌ هه‌لسوکه‌وتدا خه‌سله‌ت ومۆرالێکه‌ که‌ که‌ تاک هه‌ر له‌ منداڵییه‌وه‌ ده‌گه‌ڵی ڕادێ، ئه‌و له‌ ناو بنه‌ماڵه‌ دا یه‌که‌م گه‌رای په‌روه‌رده‌ی له‌ ناو ده‌روونی دا ده‌چێندرێ و پاشان ئه‌و په‌روه‌رده‌یه‌ چ به‌ باری ئه‌رینی و چ به‌ باری نه‌رینی دا ده‌گه‌ڵی ده‌ژی و ده‌گه‌ڵی نه‌شو نما ده‌کا و هه‌ڵده‌دا.

 ئیحسان ته‌به‌ری نووسه‌ری ناوداری ئێرانی له‌ کتێبێک دا به‌ نێوی " روخساری مرۆڤێکی شۆڕشگێر" قۆناخی په‌روه‌رده‌ی مرۆڤ به‌ سێ به‌ش ده‌زانێ و قۆناخی هه‌ره‌ هاسان بۆ په‌روه‌رده‌ی مرۆ به‌ قۆناخی هاسان په‌روه‌ر ناوده‌بات که‌ له‌ منداڵییه‌وه‌ تا مێرمنداڵی درێژه‌ی ده‌بێ.ئه‌و قۆناخه‌ له‌ ڕاستیدا ئه‌و ده‌رفه‌ت و ئیمکانه‌یه‌ که‌ باب و دایک له‌ ناو ماڵ دا ده‌یان هه‌وێ منداڵه‌که‌یان ڕابێنن و په‌روه‌رده‌ی بکه‌ن که‌ ئه‌گه‌ر هه‌موو دایک و بابێک له‌و بواره‌ دا یه‌ک شێوه‌ی ته‌ربیه‌تی و په‌روه‌رده‌یی هه‌بێ ئه‌وه‌ ده‌توانێ ببێته‌ شیوه‌یه‌کی درو‌ستی په‌روه‌رده‌ له‌ ناو کۆمه‌ڵگا دا و دوارۆژێکی روون بخاته‌ پێش چاوی رۆڵه‌کان.به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌ وڵاتانی دواکه‌وتوو نه‌ سیسته‌م و‌ نه‌ده‌سه‌ڵات و نه‌ کۆمه‌ڵگاش ئه‌وه‌نده‌ پێشکه‌وتوو نییه‌ که‌ هه‌ست به‌و به‌رپرسایه‌تیه‌ بکات که ئه‌و سه‌رنجه‌ ده‌توانێ له‌‌ دوارۆژ دا ببێته‌ نوخته‌ هومێدی کۆمه‌ڵگایه‌کی سالم و پێگه‌یشتوو که‌ سبه‌ی مندڵه‌کانی خۆمانی تێدا ده‌ژین و ئه‌وانیش هه‌ر ده‌بن به‌ باب و ده‌بێ منداڵ په‌وروه‌رده‌ بکه‌ن و بیخه‌نه‌ ناو ئه‌و کۆمه‌ڵگایه‌ به‌ڵام ئه‌و په‌روه‌رده‌یه‌ وه‌ک شتێکی نیسبی نه‌بێ و نادیار نه‌بێ ده‌وری نییه و به‌تایبه‌تی له‌به‌ر ئه‌وه‌ی سیسته‌مێک له‌ ئارادا نیییه‌ که‌ ئاوڕی جیددی له‌و بابه‌ته‌ بداته‌وه‌ و به‌ هێندی بگرێ به‌داخه‌وه‌ له‌و باره‌وه‌ جارێ زۆر کؤڵه‌وارین.

 خاڵی گرینی دیکه‌ له‌م نێوه‌ دا ئه‌مه‌یه‌ که‌ به‌و پێیه‌ی له‌سه‌ره‌وه‌ باسمان کرد په‌روه‌رده‌ی منداڵ هه‌رچه‌ندی له‌ ناو ماڵدا دروست بێ به‌ڵام کاتێ منداڵ بۆ قوتابخانه‌ له‌ ماڵ دێته‌ ده‌ر و نێوه‌ی زیاتری کاتی ئاکتیوی خۆی له‌ده‌ره‌وه‌ی ماڵ ده‌مێنیته‌وه‌ و ده‌گه‌ڵ منداڵی دیکه‌ له‌ هه‌لسو که‌وت دایه‌ له‌ ئاکام دا ئه‌و په‌روه‌رده‌کردنه‌ جێگا ناگرێ و له‌ جیات ئه‌و، په‌روه‌رده‌ی ده‌ره‌وه‌ی ماڵ، واته‌ په‌روه‌رده‌ی ناو مه‌دره‌سه‌ و کۆمه‌ڵگا شوێنی راسته‌وخۆ و کاریگه‌رتر له‌سه‌ر ئه‌و منداڵه‌ داده‌نێ و له‌ کۆتایی دا داده‌بینین که‌ کولکتوره‌ گشتیه‌که له‌باری په‌روه‌رده‌وه‌‌ به‌ برێکی که‌م جیاوازی ده‌گه‌ڵ یه‌کتری له‌ ناو کۆمه‌ڵگا دا ده‌چه‌سپێ .

 کام کۆمه‌ڵگا و کام کولتور

 مه‌به‌ستی باسه‌که‌ی من کۆمه‌ڵگای کورده‌واریه‌، ئه‌و کۆمه‌ڵگایه‌ی تا ئێستاش یاسا و رێسا شه‌ڕعیه‌کان تێیدا حاکمن.ئه‌و یاسایانه‌ی‌ له‌ زۆر باره‌وه‌ بۆنه‌ته به‌شێک له‌ ژیانی رۆژانه‌مان و هه‌لسوکه‌تی رۆژانه‌مان، ژن له‌و کۆمه‌ڵگایه‌ دا به‌توندترین شیوه‌ ده‌درێته‌ به‌ر په‌لاماری فیزیکی و هه‌موو ماف و ئازادیه‌کی هه‌م له‌ لایه‌ن ده‌سه‌ڵات و هه‌م له‌ لایه‌ن کۆمه‌ڵگای پیاو سالاره‌وه‌‌ لێ زه‌وت ده‌کرێ، ئه‌و ره‌فتاره‌ له‌ راستیدا‌ یانی سه‌رکوت کردن و خنکاندنی هه‌ست و نه‌ستی نیوه‌ی کۆمه‌ڵ.منداڵ هه‌ر له‌ ماڵ را تا ده‌گاته قوتابخانه‌ وه‌ک بناخه‌ی‌ په‌روه‌رده‌ی سیسته‌ماتیک و مودێرن، له‌گه‌ڵ لێدان و توند و تیژی جه‌سته‌یی به‌ره‌وڕوویه‌.هه‌ر ئه‌و منداڵه‌ به‌و ره‌فتاره‌ توند و تیژه‌ی ده‌گه‌ڵی ده‌کرێ خوو ده‌گرێ و فێر ده‌بێ و سبه‌ی ‌به‌ هه‌مان نه‌فه‌س و به‌ هه‌مان عه‌قڵیه‌ت گه‌وره‌ده‌بێ و هه‌مان ره‌فتاری باوی ناو کۆمه‌ڵگا له‌ ماڵ و له‌ ده‌ره‌وه‌ ده‌کاته‌ ئاوێزه‌ی گوێی.هه‌ر ئه‌وه‌ش وایکردووه‌ که‌ کۆمه‌ڵگای کوردی وه‌ک باقی کۆمه‌ڵگاکانی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست ببێته‌ کۆمه‌ڵگایه‌ک که‌ ناخی پڕ بێ له‌ قین و بوغز و به‌رامبه‌ر زۆر رووداو و پێشهاتی سیاسیی کۆمه‌ڵایه‌تی و زۆر جارکاردانه‌وه‌ی پراو پڕ له‌ توند و تیژی له‌ خۆی نیشان بدات.

له‌ کوردستان ئه‌گه‌رچی تا ئێستاش به‌ربه‌ستیکی چڕ و پڕ له‌به‌ر ده‌م ئازادی کار و تێکۆشانی حیزبه‌کاندا هه‌یه‌ به‌ڵام گه‌و‌ره‌ترین رێکخراوی سیاسیی- کۆمه‌ڵایه‌تی له‌ هه‌ر 4 پارچه‌ هه‌ر حیزبه‌کانن.ئه‌وانن که‌ زۆرترین خه‌ڵکیان له‌ ده‌وری خۆیان کۆ کردۆته‌وه‌، ئه‌وانن که‌ زۆرترین گوێگر و بیسه‌ریان هه‌یه‌ و به‌تایبه‌تی به‌ هۆی هه‌بوو نی رادیۆ و تی ڤی له‌ چه‌ندین ساڵ له‌مه‌وبه‌ره‌وه‌ کارتێکه‌ری ئه‌وان له‌ سه‌ر کۆمه‌ڵ و له‌ سه‌ر خه‌ڵک حاشا هه‌ڵنه‌گره‌.به‌داخه‌وه‌ له‌ جیاتی ئه‌وه‌ی که‌ ئه‌وان ئاوڕی جیددی له‌و بابه‌ته‌ بده‌نه‌وه‌ و هه‌نگاوێکی ئه‌رینی بۆ که‌م کردنه‌وه‌ی ئه‌و وه‌زعه‌ هه‌ڵێننه‌وه‌ که‌ ئیدی خه‌رکه‌ی ده‌بێته‌ به‌شێکی جیا نه‌کراوه‌ که‌ کولتوری کوردان، راسته‌و خۆ ناڕاسته‌و خۆ بوون به‌ هۆی زیاتر بوون و ته‌شه‌نه‌ کردنی هه‌رچی زیاتری ئه‌و هه‌ڵسووکه‌ته‌ یه‌کجار پڕ له‌ شووره‌ییه‌ که‌ هه‌ندێ جار قه‌باحه‌ت و حه‌یاچوونیش ناتوانێ وشه‌یه‌کی پڕ به‌ پێست بێ بۆ هه‌ڵوێست و ده‌ربڕینه‌کان به‌رامبه‌ر به‌یه‌کتری و به‌رامبه‌ر به‌ لایه‌نه‌ جودابیره‌کان یان به‌رامبه‌ر به‌ مه‌سه‌له‌ پیوه‌ندیداره‌کانی رۆژ.

 باشووری کوردستان

 له‌ باشووری کوردستان گوتاری توند و تیژ که‌ له‌ راستیدا به‌شێکی دانه‌بڕاوی حکوومه‌ته‌ یه‌ک له‌ دوای یه‌که‌کانی عه‌ڕه‌ب و به‌ تایبه‌تی حکوومه‌تی به‌عسی عێراق بووه‌ و راسته‌و خۆ شوێنی له‌سه‌ر خه‌ڵکی ئه‌و به‌شه‌ له‌ نیشتمان داناوه‌.هه‌ر وه‌ک له‌ رۆژهه‌ڵاتیش به‌ هه‌مان شێوه‌ و له‌ باکوور و له‌ رۆژئاواش به‌ هه‌مان شێوه‌.ئه‌وه‌ش شتێکی سروشتیییه‌ که‌ به‌شیک له‌ کولتوری گشتی سیسته‌م و ده‌سه‌ڵاتی حاکم به‌ شێوه‌ی ئوتوماتیک ده‌خزێته‌ ناو کۆمه‌ڵگا و ئیتر شوێن و کاریگه‌ری ته‌واوی له‌سه‌ر داده‌نی.حکوومه‌تی به‌عث وه‌ک یه‌کێک له‌ دڕنده‌ترین حکوومه‌ته‌کانی سه‌رده‌م ده‌ستی به‌ خوێنی سه‌دان ئینسانی بێتاوان و بێ گوناه سوور بوو، هه‌واڵی کوشتن و بڕێن و ئیعدام کردنی تێکۆشه‌رانی کورد و عه‌ڕه‌ب به‌شێک بوو له‌ خۆراکی ته‌بلیغاتی هه‌م‌ووڕۆژه‌ی ئه‌وریژێمه، حکوومه‌تی به‌عس له‌ رادیۆ و له‌ ته‌له‌ویزیۆن و له‌ رۆژنامه‌کان دا ئیتر گوتاری توند و تیژی گه‌یانده‌ ئه‌وپه‌ڕی خۆی.کاره‌ساتی ئه‌نفال و کیمیا بارانی هه‌ڵه‌بجه‌ که‌ لووتکه‌ی دڕنده‌یی مرۆڤی سه‌ده‌ی مودێڕن بوو ورده‌ ورده‌ جگه‌ له‌ ترس و خۆڤ نانه‌وه‌ له‌ ناو دڵی کوردانبی باشوور له‌هه‌مان کات له‌ باری ره‌وانییه‌وه‌ مردن و کوشتنی ورده‌ ورده‌ وک شتێکی رۆژانه‌ و باو کرده‌ شتێکی ئاسایی و ئاشنا.

 ئه‌و گوتاره‌ له‌ شه‌ڕی ئێران و عێراق که‌ لای ئێرانیه‌کان به‌ " شه‌ڕی دیفاعی موقه‌ده‌س" و" شه‌ڕی داسه‌پاو" ته‌بلیغی بۆ ده‌کرا و لای عێراقیه‌کانیش به‌ "قادسیه‌ی سه‌دام" ناوبانگی هه‌بوو، گه‌یشته‌ چڵه‌ پۆپه‌.دیاره‌ چه‌ند مانگ پێش شه‌ڕه‌که‌ش ئاغای خومه‌ینی داوا له‌ خه‌ڵکی عێراق ده‌کات که‌ دژی سه‌دامی کافر راپه‌ڕن وئه‌و حکوومه‌ته‌ که‌ دوژمنی دینی ئیسلامه‌ له‌سه‌ر کار لابه‌رن، چ ئێران و چ عێراق له‌و شه‌ڕانه‌ دا له‌ ئه‌ده‌بیاتی هێنده‌ قێزه‌وه‌ن و هێنده‌ سووک و چرووک و مه‌ترسیدار که‌ڵکیان وه‌رده‌گرت که‌ ئیدی منداڵی قوتابخانه‌ی سه‌ره‌تاییش خووی پێ گرتبوو و دروشم گوتاره‌کانی ئه‌و دوو ده‌سه‌ڵاته‌ دژی به‌شه‌رییه‌یان هه‌ر یه‌که‌وه‌ له‌ وڵاتی خۆی دووباره‌ ده‌کرده‌وه‌.کارتێکه‌ری ئه‌و سیاسه‌ته‌ و ئه‌و ره‌فتاره‌ له‌ باری سایکۆلۆژییه‌وه‌ نه‌ک منداڵانی ناو قوتابخانه‌ی سه‌ره‌تایی کرده‌ قوربانی به‌ڵکوو گه‌وره‌ بچووکی ناو کۆمه‌ڵگای خسته‌ ژێر کاتێکه‌ری خۆی و به‌شێکی که‌م له‌ رووناکبیرانی ده‌ره‌وه‌ی بازنه‌ی ده‌سه‌لات نه‌بێ ئه‌وانی دیکه‌ بێ ئه‌وه‌ی خۆیان هه‌ست به‌و گوتاره‌ تو‌ند و تیژ و مه‌ترسیداره‌ بکه‌ن که‌ چه‌نده‌ شوێنی خه‌راپ له‌ باری ره‌وانیه‌وه‌ له‌ سه‌ر کۆمه‌ڵگا داده‌نێ که‌وتنه‌ ژێرکاریگه‌ری ئه‌و سیاسه‌ته‌ چه‌وته‌ی دوو ده‌سه‌لاتی دژ به‌ مرۆڤ و دژی به‌ ئازادی.

 ئێستاش دروشمه‌ شێتانه‌ و ماخولیانه‌ی دوو رێژیمی ئێران و عێراق له‌ گوێی زۆر که‌سدا ده‌زرینگێته‌وه‌، ئێران به‌ دروشمی رێگای قودس له‌ که‌ربه‌لاوه‌ تێپه‌ڕ ده‌بێ ده‌ستی به‌ته‌بلیغات کرد و هیچ رۆژێک نه‌بوو له‌ گوتاری رادیۆیی و ته‌له‌ویزیۆنی رسته‌ی " سه‌دامیانی کافر" بۆ ده‌یان جار نه‌ڵێته‌وه‌.جا حکوومتێک له‌ سه‌ر ئه‌ساسی دینی ئیسلام دامه‌زرابێ و به‌رامبه‌ره‌که‌ی به‌ کافر بزانی ئیتر په‌یامی شه‌ڕه‌که‌ زۆر روونه‌، ئه‌ویش به‌و مانایه‌ی سه‌ر وماڵ و ناموووسی به‌رامبه‌ر حه‌ڵاڵ و زه‌ڵاله، بکوژه‌ و ره‌حم مه‌که‌.له‌و لاش حکووومه‌تی سه‌دام به‌ دروشمی" یا بطاڵ القادسیه" به‌رگری له‌ خاک و نیشتمانی عه‌ڕه‌ب بکه‌ن له‌به‌رامبه‌ر فارسی مه‌جووس دا خه‌ڵک و ئه‌رته‌شی خۆی هانده‌دا خۆی هانده‌دا تا سه‌ربازانی ئێرانی که‌ هاتوونه‌ شه‌ڕی قادسیه‌ هه‌ڵدڕ به‌ هه‌ڵدڕکه‌ن و سروودی" یا حو مطبع لو جرینا" سیسارکه‌کان وه‌رن دوای ئه‌وه‌ی ئێمه‌ هه‌ڵمان دڕێن، رۆژێ ده‌یان جار له‌ رادیۆ ته‌له‌ویزیۆنه‌کانی عێراق ده‌کوترانه‌وه‌.

 ئه‌گه‌رچی پیش شه‌ڕی ئێران وعێراقیش توند و تیژی له‌ عێراق به‌ گشتی و له‌ کوردستان به‌ تایبه‌تی هه‌ر هه‌بوو و شه‌ڕی نێوان لایه‌نه‌کان رۆژ نه‌بوو لێره‌ و له‌وێ گیانی چه‌ند تێکۆشه‌رێکی کورد به‌ ده‌ستی یه‌کتری نه‌ستێنێ به‌ڵام دوای شه‌ڕی ئێران و عێراق و به‌تایبه‌تی دوای نه‌مانی سه‌دام حوسێن که‌ کوردستان که‌وته‌ ده‌ست کورده‌کان ئیتر ئه‌و کارتێکه‌رییه‌ خۆی زیاتر ده‌رخست و له‌ شه‌ڕی نێوان پارتی ویه‌کیه‌تی به‌ ته‌واوی ره‌نگی دایه‌وه‌.له‌و شه‌ڕه‌دا له‌ رادیۆ راگه‌یاندنه‌کان دا به‌ ئه‌ده‌بیاتێکی یه‌کجار دواکه‌وتوو و شه‌رماوی ئه‌ونده‌ بێڕێزی وسووکایه‌تی به‌ یه‌کتری کرا که‌ ته‌نانه‌ت رابردوو و سه‌رکرده‌و شه‌هیدکانی یه‌کتریشیان نه‌پاراست.رادیۆی یه‌کیه‌تی ده‌یان جار وشه‌ی جاشی کوڕی جاشی بۆ بۆ پارتی و بارزانی دووپات ده‌کرده‌وه‌ پارتیش، جاشی 66 ی وه‌بیر یه‌کیه‌تیه‌کان ده‌هیناه‌وه‌ سێ ژه‌مه‌.بێره‌حمی له‌ گوتار دا گه‌یشته‌ کردار و وای لێهات گه‌و‌ره‌ترین تاوانی دژی به‌شه‌ری له‌و شه‌ڕانه‌ دا به‌ ئه‌نجام گه‌یشتن.ئه‌وان ره‌حمیان به‌ ئه‌سیری یه‌کتریش نه‌کرد و به‌ کۆمه‌ڵ ئه‌سیریان ده‌کوشتن که‌ به‌داخه‌وه‌ تا ئێستاش که‌س لێی نه‌پرسییه‌وه‌ ‌ئه‌گه‌رچی ده‌بوو دۆسیه‌ی تایبه‌تی بۆ کرابایه‌وه‌ ئه‌نجامده‌ران و فه‌رمانده‌رانی ئه‌و جنایه‌ته‌ بدرابانه‌ داگا و لێپرسینه‌وه‌یان له‌گه‌ڵ کرابا و سزا درابان تا لانی که‌م بۆ دوارۆژمان ببێ به‌ په‌ند.

 شه‌ری براکوژی له‌ باشوور وای لێهات که‌ بوو برینێکی قووڵی سارێژنه‌بوو و کارتێکه‌ری ئه‌و شه‌ڕه‌ به‌ گوتار و کردارییه‌وه‌‌ بۆ ده‌یان ساڵیش له‌ ناو ئه‌و کۆمه‌ڵگایه‌ هه‌ر ده‌مێنیته‌وه‌.بیره‌وره‌یه‌ تاڵه‌کانی ئه‌و شه‌ره‌ ره‌نگه‌‌ وه‌ک نموونه‌ له‌ که‌پکی حه‌مه‌دئاغا دا بکرێته‌ سیمبولێک و بۆ هه‌تا هه‌تایه‌ نێوی له‌ بیر که‌س نه‌چێته‌وه‌ که‌ به‌ دڵنیاییه‌وه‌ ده‌یان لاوی ئه‌و نیشتمه‌نه‌ له‌ هه‌دووک لایه‌نی پارتی ویه‌کیه‌تی له‌ سه‌ر گرتنه‌وه‌ و پاراستنی ئه‌و ته‌پۆڵه‌که‌یه‌ خه‌ڵتانی خوێن کران.

 ئاسه‌واری کاره‌ساتباری ئه‌و شه‌ڕانه‌ ته‌نانه‌ت دوای چه‌ندین ساڵ‌ کوتاییی هاتنی ئه‌و شه‌ره‌ش هه‌ر ده‌بینرێ، ئێستاش کارتێکه‌ری ئه‌و کولتوره‌ قێزه‌ونه‌ هه‌موو تان و پۆی کۆمه‌ڵگای گرتۆته‌وه‌.هه‌ر هێنده‌ دوور نه‌ڕۆین، له‌ 17 شوباتی 2011 دا و له‌ شاری سلێمانی ئه‌و کاره‌ساته‌ی روویدا هه‌موو لایه‌ک لێی به‌رپرسیارن ، هه‌ر له‌ نووسه‌ر و رووناکبیر و گوتار بێژانی به‌رده‌رکی سه‌را به‌ فه‌یله‌سووفه‌کانی سلێمانیشه‌وه‌ تا ده‌گاته‌ پارتی و یه‌کیه‌تی و گۆڕان و ئیسلامیه‌کان هاوپشکی ئه‌و تاوانه‌ن که‌ ده‌رهه‌ق به‌ خه‌ڵک و لاوانی ئه‌و شاره‌ کرا و له‌ ئاکام دا خوێنی لاوێکی ته‌مه‌ن 13 ساڵان به‌ ناوی رێژوانی تێدا ڕژا.به‌رپرسانی گروپی ماف و ئازادیه‌کانی خه‌ڵک که‌ له‌ رۆژی 14 ی مانگ له‌ بانگاوازێک دا به‌ مه‌به‌ستی پشتیوان له‌ شۆڕشی میسر و تونیس بانگاوازی کۆبوونه‌وه‌ و گردبوونه‌وهیان‌ ده‌کرد یه‌که‌م به‌رپرسیاری گۆران و به‌ لاڕیدا چوونی ئه‌و کۆبوونه‌وانه‌ن له‌ که‌ له‌ئاکام دا بووه‌ هۆی قوربانی بوونی رێژوانی ته‌مه‌ن 13 ساڵان، سه‌رنج راکێش ئه‌مه‌یه‌ که‌ دوای مه‌رگییئه‌و منداڵه‌ بێتاوانه‌ش تا ئێستاش جار جاره‌ و لێره‌وو له‌وێ هه‌موو لایه‌ک هه‌ر خه‌ریکن خوێن به‌ برینی دایک و بابی رێژوان داده‌که‌ن و به‌ مه‌به‌ستی به‌رژه‌وندی سیاسیی و گروپی و حیزبی هه‌رجاره‌و به‌ جۆرێک که‌ڵک له‌و‌ که‌یسه‌ وه‌رده‌گرن.

" ئاوێنه‌ :

تۆڕی به‌رگری له‌ماف‌و ئازادییه‌كانی خه‌ڵك له‌سلێمانی له‌14ی‌ شوباتی‌ 2011 له‌ئاگاداری‌ نامه‌یه‌كدا دانیشتوانی‌ سلێمانی‌ ئاگادار كرده‌وه‌ بۆ ئه‌نجامدانی خۆپیشاندانێك له‌17ی‌ شوباتدا، به‌مه‌به‌ستی‌ ده‌ربڕینی‌ پشتیوانی‌ بۆ گه‌لی‌ تونس‌و میسر، دوای‌ سه‌ركه‌وتنی‌ شۆرشه‌كه‌یان بۆ روخاندنی‌ سیسته‌می‌ دیكتاتۆری‌ وڵاته‌كانیان."

http://www.awene.com/article/2013/02/17/19371

 دوای ئه‌و کاره‌ساته‌ به‌ڵگه‌ی هه‌ره‌ به‌رده‌ست و به‌رچاو ئه‌و شه‌ڕ و هه‌رایه‌ بوو که‌ پێش و پاش هه‌ڵبژاردنی پارله‌مانی کوردستان که‌ له‌ 21/9/2013 به‌ ڕیوه‌ چوو له‌ نێوان هێزه‌ سیاسیه‌کان هاته‌ ئاراوه‌، ئه‌گه‌رچی راسته‌و خۆش حیزبه‌کان به‌تایبه‌تی لایه‌نێکی دیار هه‌ر چه‌ند مانگ پێشتریش به‌ ده‌ست پێکردنی هێرش و په‌لامار بۆ سه‌ر لایه‌نه‌کانی دیکه‌ زمینه‌ی سووک کردنی ئه‌وان و خۆ به‌ مه‌قبووڵ نیشاندانی له‌ نێو خه‌ڵک دا ساز ده‌کرد به‌ڵام ئیتر له‌ فه‌زای مه‌جازی و تۆڕه‌کۆمه‌ڵایه‌تیه‌کان به‌تایبه‌تی فه‌یس بووک ، لایه‌نگرانی ئه‌و پارتانه‌ کاڕیکیان پێک کرد کارستان، ئه‌وان له‌جیاتی به‌ جوانی و هه‌یبه‌تی خۆیان و حیزبه‌که‌ی خۆیان هه‌ڵبڵێین "که‌ بۆ یه‌کجار ئه‌وکاره‌یان نه‌کرد"نووکی تیژی هێڕشه‌ سووک و چرووکه‌کانیان به‌رامبه‌ر یه‌کتری راگرتبوو وله‌ هیچ سووکایه‌تی و تۆمه‌ت و درۆ بوختانێکیش نه‌ده‌پرینگانه‌وه‌.بێئه‌خلاقی گه‌یشته‌ ئه‌وپه‌ڕی خۆی.ئه‌وه‌ له‌ حاڵیکدا بوو که‌ جگه‌ له‌ مه‌سعوود بارزانی سه‌رۆکی حکوومه‌تی هه‌رێم که‌ له‌ سلێمانی داوای له‌ لایه‌نگرانی خۆی و پارته‌که‌ی کرد تا ده‌ داوی ئه‌و شه‌ڕه‌ جنیوانه‌ نه‌که‌ون که‌ له‌ ئارا دایه‌ و ته‌نیا ته‌بلیغ بۆ پارتی بکه‌ن وبه‌س، هیچ کام له‌ لایه‌نه‌کانی دیکه‌ به‌ یه‌ک وشه‌ش داوایان له‌و که‌سانه‌ و له‌ لاینه‌گرانی خۆیان نه‌کرد که‌ واز له‌و شه‌ڕه‌ جنێوه‌ بێنن و به‌ شێوه‌یه‌کی مه‌ده‌نی ته‌بلیغ بۆ حیزبه‌کانی خۆیان بکه‌ن.هه‌موو له‌ بیرمانه‌ و هه‌موووشمان نیگه‌رانی ئه‌و بارودۆخه‌ بووین که‌ له‌و کاتی دا باڵی به‌سه‌ر ئه‌و فه‌زایه‌ دا کێشابوو و پێمان وابوو هه‌ر ئێستا نا تاوێکی دیکه‌ له‌ یه‌کێک له‌ شاره‌کان به‌ تایبه‌تی سلێمانی که‌ دژایه‌تی یه‌کیه‌تی و گوڕان له‌و په‌ڕی خۆیدا بوو قه‌باحه‌تێک رووده‌دات و دیسانه‌که‌ خوێنده‌ڕژێ و کاره‌سات‌ به‌رۆکمان ده‌گرێ.ئه‌گه‌رچی به‌ خۆشییه‌وه‌ جگه‌ له‌ چه‌ند دیارده‌ی نه‌ زۆر گه‌وره‌ نه‌ زۆر بچووک له‌ قه‌ده‌ر کوردان شتی زۆر قه‌بیح رووی نه‌دا.

 رۆژهه‌ڵاتی کوردستان درێژه‌ی هه‌یه‌

 

Go to top