We have 20 guests and no members online

کەمال نەجمەدین

 دیارە  ئەم  تەوەرە  پێویستی  زۆر  بە  زانیاری  بنەڕەتی  نێودەوڵەتی  لە  ڕووی  سەربازی  و  سیاسی  و  ئابووری  و  ڕاگەیاندن  و  کۆمەڵگای  جیهانیەوە  هەیە،  ئەم  زانیاریانە  ئەمڕۆ  لەسایەی  تەکنەلۆژیاوە  و  سەدەی  دیجیتال  وە  بە  ئاسانی  ئەگاتە  هەموولاێک  لەم  گەردوونەدا،  پێویستی  بە  خوێندنەوە  و  ئاستی  ڕۆشنبیری  ستراتیژی  و  پێوەرە  تایبەتمەندیەکانی  شەڕ  و  بابەتە  نێودەوڵەتیەکانەوەیە  و  ئازموونی  خوێندنەوەی  بۆ  ڕووداوەکان  وسەرچاوەیگرتووە.

بەڵام  بە  پێێ  پێوەرە  زانستیەکانی  سەربازی  و  خۆ  ئامادە  کردنی  ڕۆژئاوایەکان  بە  تایبەت  ناتۆ  و  ئەمریکا  بۆ  هێرش  و  بەرگری  لە  ماوەی  ١٠  سالی  ڕابووردا  هەموو  بوارەکاندا  بە  ڕوونی  ئەیسەلمێنێت،  کە  پلان  و  شرەکە  دەستی  پێکردوە،  کە  لە  ڕۆژهەڵاتی  ناوەڕاستەوە  دەستیان  پێکردوە  و  ووردە  ووردە  بەرەو  ڕووسیا  سەری  هەڵداوە  و  لە  دواڕۆژدا  ڕوو  لە  ناوچەی  ئاسیا  و  چین  و  جیهان  بە  گشتی  لە  ساڵەکانی  ٢٠١٥  تا  ٢٠٢٥  ئەکات.

ئەو  کاریزمانە  و  میکانیزمانەی  کە  شەڕەکانی  جیهانی  پێک  هێناوە  لەم  سەدەیە  دا  بە  شێوەێکی  نادیار  و  کورت  و  بەشبەش  بە  پێێ  کات  و  زەمان  بەردەوامە  بەڵام  لە  کۆتاییدا  بە  شەڕی  جیهانی  سێێەم  بە  فەرمی  خۆی  ئەنوێنێت  کە  بەرەی  ڕووسیا  و  چین  و  هاودەستەکانی  (  کۆریا  و  ویتنام  و  ئێران  و  سووریا  ..گروپە  چەپەکان  و  چەکدارەکان  لەلاێک  ..کە  بەرەی  بەرگریان  ناوناون  ..خۆی  ئەدۆزێتەوە  .

لەلاێکی  تر  بەرەی  دژە  ترۆروو  و  ڕۆژئاوایەکان  و  ناتۆ  بە  هاوکاری  زۆربەی  وڵاتانی  ڕۆژهەڵاتی  ناوەڕاست  لە  خۆ  ئەگرێت.

لەم  کاتەدا  کە  دنیا  ڕووی  لە  شەڕوو  و  ترۆروو  و  ئاژاوە  و  کوشت  و  کوشتار  و  تەقینەوە  و  لە  زۆربەی  وڵاتانی  دنیا  دەستی  پێکردوە  ،  بە  بێ  یارمەتی  و  مۆڵەتی  ئەو  دووبەرەیە  هیچکام  ناتوانن  بەردەوام  بن  ئەگەر  ویست  و  پیشتوانی  ئەوانی  لەگەڵدا  نەبێت  .

بەدڵنیایەوە  شەڕی  جیهانی  سێیەم  دەستی  پێکردوە  ،  ئاگری  هەر  لە  ئێستاوە  زۆربەی  وڵاتانی  جیهانی  گرتوەتەوە  نە  بە  شێوەی  فەرمی،  بەڵام  لە  دواڕۆژدا  ئەم  شەرە  زۆربەی  وڵاتەکان  ئەگرێتەوە  و  جیهان  ئەخاتە  مەترسیێکی  یەکجار  ترسناکەوە.(  بڕواننە  نەخشەی  جیهان)

دیارە  وێرانی  و  برسیەتی  و  ڤایرۆسی  نەخۆشی  و  بڵاوکردنەوەی  دەیان  نەخۆشی  نادیار  و  نوێ  و  بۆمبی  و  سارووخ  و  فڕۆکەی  بێ  فڕۆکەوان  (  ف  بێ  ف)  دەوری  کارایان  ئەبێت  لەم  شەرە  جیهانیەدا.

وەکوو  زانیاریەکان  هەیە  دەستبەسەراگرنی  سەرچاوە  ئاویەکان  و  پێش  چاڵە  نەوتیەکانە  بۆ  ئەم  شەڕە  و  دەریا  و  هەوا  و  تەکنەلۆژیا  دەوری  بنەڕەتی  ئەبێت  لەم  شەڕەدا  کە  بە  ملیۆنها  مرۆڤ  بێ  تاوان  باجی  ئەدەن  .

شەڕی  جیهانی  سێیەم  بە  کز  بوونی  دووزلهێزی  دنیا  واتە  ئەمریکا  و  ڕووسیا  کۆتایی  دێت  و  چین  و  هند  و  بەریتانیا  دەوری  نوێیان  ئەبێت  بۆ  دەورانی  نوێی  نێونەتەوەیی  و  سنووری  دەسەڵاتەکان  کەم  ئەکرێتەوە.

ئەوەی  گرنگە  لە  ڕۆژهەڵاتی  ناوەڕاستەوە  زۆربەی  وڵاتەکان  دابەش  ئەبن  بە  پێێ  خواستی  نەتەوەکان  وئایدئۆلۆژی  ئایینەکانی  ناوچەکە  و  زۆر  مافە  کانی  مرۆڤ  و  پێشل  ئەکرێت  و  بە  دەیان  ساڵ  ئەم  ناوچەیە  لە  دووبەرەکی  ئاژاوەدا  ئەژین.لەبەر  ئەو  هەموو  چەکە  و  موادی  کیمیای  دژە  مرۆڤانە  ئەکەوێتە  دەستی  گرووپ  و  دەستە  چەکدارەکان  لە  جیهاندا.ئاشتی  و  تەبایی  لە  ناوچەکە  لە  مەترسیدارترین  مێژووی  خۆیدا  دەبێت.

ئەگەر  بڕوانینە  باروودۆخەکانی  ئەم  سەدەیە  بە  تایبەت  ئەم  چەند  ساڵە  بە  ڕوونی  دیارە  وون  بوونی  چەند  فڕۆکەی  مالیزیایی  لە  ئاسیا  و  کەوتنە  خوارەوەی  فڕۆکە  لە  ئۆکرانیا  بۆ  بەڵگەی  تاوانی  مرۆڤایەتی  لە  دواڕۆژ  بەکار  دێت  و  ئاگروو  شەڕی  سووریا  و  لیبیا  و  عێراق  و  پاکستان  و  ئەفغانستان  و  یەمەن  و  سوماڵ  و...ئیسرائیل  و  فەلەسین  لەلاێک  .شەڕە  فڕۆکە  و  سارووخ  و  شەڕی  ف  بێ  ف  و  شەڕی  ئەلیکتۆنی  و  تەکنەلۆژیا  لەلاێکی  تر  سەرەکی  ترین  شێوەی  شەرەکەیە  و  ئابلووقەی  ئابووری  ئاو  و  نەوت  وگاز  و  کەشتی  و  فڕۆکە  و  شەمەنەفەر  لە  دژی  یەکتر  لە  خۆ  ئەگرێت.

ئەوەی  لەم  سەردەمە  زۆر  گرنگە  و  باسی  لێوە  ئاکرێت  مافەکانی  هاووڵاتیانە،  و  سەربازیەکان  لەبەر  بەرژەوەندی  خۆیان  هەموو  مافەکانی  مرۆڤایەتی  پێشل  ئەکەن.

گەورەترین  شەریش  لە  ناوچەی  ڕۆژەهەڵات  لە  شام  ئەبێت  لەسەر  ئاو  و  خاک  و  نەوت  و  ئایینی  جیاواز  کە  بەدەیانساڵ  ئەخاینێتو  ئاگری  ناوچەکە  بێزار  ئەکات،  و  کۆتایی  دێت  بە  ڕژێمەکانی  ئایینی  و  ناسیۆنالستی  لە  ناوچەکو  دابەش  ئەکرێت  وەکوو  ناوچەێکی  فیدراڵی  لە  ناویەکتردا  و  زۆر  وڵات  وەکوو  سووریاو  عێراق  و  سۆمال  و  لوبنان  وعێراق  و  ئێران  و  وڵاتانی  عەرەبی  وەکوو  وڵات  ئێستا  نامینن  و  دابەش  ئەکرێن.

  • ·    هێنانی  بەڵکەکانی  فڕۆکەکانی  مالیزیایی  لە  ئاسیا  و  ئۆکرانیا  و  شەڕی  وزە  و  ئاو  ترۆر  ئەکرێتە  بەڵگەی  جیهانی  دژی  ڕووسیا  و  چین  و  دۆستەکانی  تێوەئەگلینن  وەکوو  ئێران  و  سووریا  و  کۆریای  باکوور  ..و  هێزە  چەکدارەکانی  جیهان  ..
  • ·         ئەمە  خاڵی  دەستپیکردنی  شەڕەکانە  :
  • ·         چین  لە  سەر  خاک  و  دەریای  تایوان  و  پاڵپشتی  ترۆر  و  .
  • ·    ڕووسیا  لەگەڵ  ژاپۆن  و  ناتۆ  لە  ئەورووپا  لەسەر  بەرژەوەندی  خاک  و  وزە  و  ئابلووقەی  ئابووری  و  سەربازی  و  بەرژەوەندیەکانی
  • ·    ئێران  و  بەلووچ  و  ئازەری  و  کورد  و  عەرەب  لە  ناوخۆ  و  چەکی  ناوەکی  و  پشتیوانی  ترۆر  واتە  حیزباللە  و  حەماس  و  عەلەویەکان  لە  سووریا  وتورکیا  و  شەڕی  ئایینی  نیوان  شێعە  و  سوونە  و  بەهایی  پێشلکردنی  مافەکانیان.
  • ·    زۆربەی  وڵاتەکانی  عەرەبی  بە  شێوەی  کۆنفیدراڵی  و  بچووک  و  دابەشئەکرێت  و  کۆمکاری  عەرەبی  ناوەی  ئەگۆڕێت.
  • ·    تورکیا  و  سویسرا  و  نەروێژ  و  سوئید  و  هندوستان  بێ  لایەن  ئەبن  لەم  شەڕەدا  و  بەڵام  بێ  بەش  نابن  لە  تەنگەژەو  وێرانی  و  برسیەتی  و  هەڕەشەی  بەردەوامی  هەردوو  لایەن.
  • ·         بە  شێوەی  گشتی  جیهان  لە  ٢٠١٥  تا  ٢٠٣٠  لە  شەڕدایە  .

بەم  بۆنەیەوە  کورد  پێویستە  ستراتیژی  ئابووری  و  سەربازی  خۆی  و  یەکڕیزی  نەتەوەیی  ڕیک  بخات.

 

 

 

 

ماوەێکی زۆرە بۆ وشەێک ئەگەڕام، کە بتوانێت ناخی کەسایەتی کورد بە گشتی تێبگات بۆ داگیرکردنی خاکەکەیان . ئەوەی لەم سەردەمەدا زۆر ناسراوە وشەی ڤایرۆسەکە لە زۆر بواری تەکنەلۆژیای زانیاری دا بەکار دێت، لە تەندرووستیدا بڵاوبوونەوەی ئەبێتە زۆر نەخۆشی و میکرۆبانێکن کە هەر زۆر زوو کەشە ئەکات و بڵاو ئەبێتەوە وزۆر کات کارەسات و نەهامەتی ئەنێتەوە.

ئەوەی کەسایەتی کوردی تێشکاندووە و سەری لێشێواندوە ڤایرۆسێکە کە باوەڕی پێیەتی وەکوو هاووڵاتێکی داگیرکەران و لە (وشەکانی عێراقی و تورکی و ئێرانی و سووری و ئازادی و یەکسانی و مافی مرۆڤ و یاسای نێونەتەوەیی و دەستوور وڵات و لە هەموو خراپتر وشەکانی ئۆتۆنۆمی یا حوکمی زاتی و خودموختاری و خۆگەردانی و فیدراڵیە) خۆی ئەدۆزێتەوە، بە هەڵپەراندنیان بە هەڵپەڕکێ و دەهۆڵ و زۆرناوە وە بەردەوام مژدە یان بە کورد داوە . . کە مێژووێکی یەکجار ناشیرینی هێناوەتە ناو کولتووری کوردەوە.

زۆر کات بیرئەکەمەوە زۆر جار شێرپەنجە ئەگەر ڤایرۆسی کورد بێت، ئەبێت کام لەو شێرپەنجانە بێت کە هێشتا دەرمانی نەدۆزراوەتەوە. . وکورد بەردەوام بە ئازارەکانیەوە ئەناڵـــێــنــێــت ؟

ئەوەی ڕوونە داگیرەکەر بەردەوام بە شوێن دوو کەرەسەی تایبەت ئەگەڕێت لە ناو کوردا و بە ئاسانی دەستیان کەوتووە و ئەکەوێت .

یەکەمیان: گروپێکی خۆفرۆش و ناپاک و مەسلەحەت چی بۆ گرتنە دەستی دەسەڵاتی ناوچەکەیان و دووبەرەکی نێوان کۆمەڵگاکەیان.

دووەمیان : کورد بەرەوە دواوە بڕوات لە کاروانی زانست و گەشە سەندن نەتەوەیی لە هەموو بوارەکانی ئابووری و سیاسی و کۆمەڵایەتی و سەربازی . .

 

وابزانم زۆر ڕوونە بۆ هەموو لاێکمان کە چۆن لایەنەکانمان بەروە پیری داگیرکەران ئەڕۆن بە زمانی شیرین و چەربیانەوە . . کە ڤایرۆسی نەوت لەم سەردەمەدا دراوە لە کورد و بەردەوام لەلایان تورکیا و ئێران و عێراقەوە یاری پێئەکەن. و توانیویانە نەتەوەکەمان زۆر زوو دوورکەنەوە لە ژیانی ستراتیژی خۆی واتە کشت وکاڵ و ئەژەڵداری و خۆشەویستی و زیندووکردنەوەی خاک ە بەرهەمهێنەری ناوخۆیی.

وابزانم نەتەوەکەمان ئەبێت زانستی سیاسی و نەتەوەیی خۆی بەرز ڕاگرێت و زانستیانە و بە هەستی نەتەوەیی و سەردەمیانە لەگەڵ کات و زەمانی ئێستا کلتوری بەرزو و پاکی و ئابووری بەرهەم‌هێنەر و گەرانەوە بۆ لادێکان و فەرهەنگ و سیاسەتی بەرهەمهێنەری هەموو چەمکەکانی ژیان و لە ڕووی کشت وکاڵی و ئاژەڵداری و ئاوەدانیەوە دەست پێبکات.

لە ڕووی سیاسیەوە ئەو دووبەرەکیە ئێستا لە ناو کوردا هەیە میژوومان بە خۆیەوە نەی بینیوە. پێویستە لێپرسراویانە هەنگاو بنێن بۆ کێشەکان بە دڵێکی کوردایەتی و نەتەوایەتی بە پلانی درێژخایانەوە بۆ چارەسەرکردنیان.

ئەگەر پەرلەمان و حکومەتی هەرێم ئەوەندە گرنگ نین باشتر وایە سەرۆکایەتی هەرێم هەڵبژاردن نەکات . . و مافەکانی نەتەوەیی و نێونەتەوەیی کورد نەخاتە ژێر پرسیار کە بە خوێنی هەزاران شەهیدەوە هاتوونەتە کایەوە و گاڵتە بە هەست و مافەکانی هاووڵاتیان نەکەن. ئەمانە هەمووی ئەو ڤایرۆسانەن لە ناو کوردا کە ئازاریان ئەداتو بێ دەرمان ماونەتەوە . . و پێوەی ئەناڵێنێت،  کە پێویستە دژە ڤایرۆز تایبەت بە خۆی بدۆزرێتەوە و هەنگاو بۆ کەمکردنەوەی و لەناوبردنی بدرێت کە تەنیا چارەسەری هەستی نەتەوەیی و کوردایەتی و لێپرسراویەتیە. 

دیارە لە سیاسەتدا لە هەموو جیهاندا بە تایبەت حکومەت و دەوڵەتەکان بۆ ستراتیژیان بە تایبەت لە بواری سیاسەتی ئابووری و سەربازی دا پلانی درێژخایانیان هەیە . . یەکێک لەو ئابووریە بەهێزانە و مادە گرنگ و بەهادارانە کە جیهانی بە خۆیەوە سەرگەرم کردوە و زۆر وڵات لە ڕووی دەر‌هێنەروە و تەکنەلۆژیا و بەکارهێنەرانی وای کردوە کە ناویی بە ئاڵتوونی ڕەش دەرکردوە کە بۆ زۆر وڵات بووەتە خەیرو بەرەکەت و بۆ زۆربەی وڵاتەکانی دەرهێنەر بووەتە مایەی ناخۆشی و شەڕ و ئاوەرەیی.

هەروەکوو هەموومان ئەزانین یەکێک لەو ناوچانەی جیهان لە زۆربەی نەوتی جیهان دابین ئەکات ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستە و بەتایبەت کەنداو و سعوودیە و ئێران و عێراق وئەگەر هەرێمی کوردستان بگرێتەوە.

لێرەدا زۆر گرنگە بزانین ئایا کورد سیاسەتی نەوتی هەیە یا ئاگرێکە لە دەستی کوردا؟ بەم واتایە ئایا کورد خۆی هەڵساوە بە سیاسەتی نەوتی یا وڵاتەکانی داگیرکەری کوردستانیا زلهێزەکان بە پلانەوە بۆیان داناوە. . ؟

 ئەگەر ئەم سیاسەتە لەم خاڵەوە داڕێژرابێت ئەوا بە دڵنیاەوە کاتیەوە یارێکی ناوچەییە بۆ یارێکی گەورەتر لە وەی بیری لێئەکریەتەوە، بۆ سوتاندنی ماڵی کورد لە هەموو ڕوانگەێکەوە.

یا ئەگەر وڵاتە زلهێزەکان هەڵسابن بەم پلانە بۆ کورد و یارمەتی لۆجستیکی و زانیاری و تەکنەلۆژیان بدەن،  ئەوە ئەچێتە خانەی جیهانیەوە و ئیشێکی یەکجار باشە و پشگیری ئەکەن و ترسی کەمتری لە ناوچەیەکە هەیە.

ئەوەی زۆر گرنگە سیاسەتی نەوتی پێویستە لە کوردستان وەکوو زانستگاێکی تایبەت هاوکات لەگەڵ وەزارەتی سامانە سرووشتیەکان و ووزە بە یەکەوە هەوڵی دابین کردنی بدەن بۆ بەدەست هێنان و پارستنی سیاسەتی سامانی گشتی و دارایی وڵات.

ئەوەی زۆر گرنگ و بایەخی هەیە ئایا ئەم نەوتە بۆ ئێستایە یا بۆ داهاتووە لەبەر ئەوەی زۆر گرنگە ئاگامان لە سروشتی و سامانی نەتەوەیی بێت بۆ نەوەکانی داهاتوو کە بە پلانێکی یەکجار ستراتیژی دارێژراو و ئەندازیارانە و کارگێریانە و سیستماتیکی تێدا خۆی بدۆزێتەوە، بۆ پاراستنی نەتەوە لە هەر کارەساتێک لە دواڕۆژدا.

ئەوەی منی دڵسەرد یا وەکوو کورد ئەڵێت ڕەشبین کردوە بیر و نەهامەتی بەرێوەبەری وڵاتە کە بەردەوام لە قەیراندایە،  کە ئاڵۆزی ئەکەوێتە ناو هەرێم کەس خۆی ناکات بە ساحبی و خۆیان لە لێپرسراویەتی ئەدزنەوە. . وای کردوە فەشەل و گەندەڵی لە هەرێم کەوتووەتە ئەوپەڕی نالەباری خۆیەوە.

ئەوەی گرنگە ناکرێت تەنیا بە کەرتی نەوتەوە خۆمان ببەستینەوە، هەروەکوو دەرکەوت و دیمان یەکڕۆژ هێڵی نەوتەکە ببەستن بە هەر هۆێکی تایبەتەوە ئەوا قەیران ڕوو لە هەموو حکومەت و وڵات ئەکات. لەبەر ئەوە پێشنیاز ئەکەم پارەی نەوت تەنیا بۆ گەشە سەندنی وڵات و ئاوەدانی سەرف بکرێت و زۆر بەی خەلکی کورد لە مووچە خۆریەوە بگەڕینەوە بۆ کەرتی کشت وکاڵ و ئاژەڵداری و بەرهەمهێنەری و زینوو کردنەوەی خاک کە ئاماری مووچە خۆری هەرێم ترسناکە بۆ دواڕۆژی وڵاتەکەمان و هیچ وڵاتێک نیە وەکوو ئێستای کورد بەداخەوە. . .

لە بواری فرۆشتنی نەوتەوە ئەم جۆر فرۆشتنە کاتیەو سیستەمی سیاسەتی ناوتی جیهانی ڕیگە بەم جۆرە فرۆشتنانە نادات ئەگەر لە دەستی کۆمپانیاکانی نەوت و وڵاتە زلهێزەکان دا نەبێت و خۆیان بە ووردی چاودێری نەکەن. کورد پێویستە هەنگاوەکانی دیپلۆماسیانە بێت و دوور بێت لە بیری ناوچەیی و کاتی و پێویستە لەگەڵ سیستەمی جیهانی خۆی سازگار بدات تا کاتی ئەوەی بێت کە خۆی بتوانێت ڕاستەوخۆ بە ئازموونەوە هەنگاو بنێت. بەم بۆنەیەوە هیوام وایە کابینەی حکومەتی هەرێم و پەرلەمانی کوردستان لە خەویی چەند مانگە هەستن و وڵات لەم قەیرانانە ڕزگاری کەن و بەرپرسانە بێنە مەیدانی بۆ خزمەتگووزاری وڵاتەکەیان.

شاعیر ئەڵێت :

لەخەو هەستن درەنگە میلەتی کورد خەو زەرەرتانە

             هەموو تاریخی عالەم شاهیدی فەزڵ و هوونەرتانە

لەسەر كوشتنی رۆژنامەوانەكەی بەغداد لەلایەن فەوجێكی پاسەوانی سەرۆكایەتی كۆماری عێراقەوە،  سەرۆک وەزیرانی عێراق نوری مالیكی لەو بارەیەوە رایگەیاند،

( خوێنی‌ " محەمەد بدێوی‌" لەئەستۆی‌ شەخسی‌ ئەو دایە.
ئاماژەی بەوەشكرد، پێویستە بکوژەکەی ڕادەستی کەن وتویەتی، ئەو رەفتارە بەهیچ شێوەیەك جێگەی قبوڵكردن نییە‌و جەختیشی لەوەشكردەوە كە بكوژی‌ شەمەری‌ دەكوژرێتەوە‌و "بەخوێن وەڵامی‌ خوێن دەدەینەوە") 

ئەم نوسینەم وەکوو خۆی لە قسەکانی هێنایەوە کە ناخیدا دەری بڕیەوە ئاگادارێکی و بیرێکی یەکجار ترسناکە لە کەسایەتیەکانی دەسەڵاتی یەکەمی ئێستای گۆڕەپانی عێراق و بە تایبەت مالیکی و داروودەستەکەی. . . کە نیشان ئەدات چەندە بە پەرۆشەوەن بۆ ئاڵۆزی و گرتنە دەستی دەسەڵات و دژایەتی نەتەوەی کورد بە گشتی و قین تۆڵەیان لە نەتەوەکەمان ئەگەر ئەم کەسە شێعەی عەرەب بوایا وای ئەکرد . . ؟؟؟!!!

لە زۆر ڕووەوە من ناچەمە ناو کوشتنی ئەم کەساوە و چۆنیەتیەکەی . . ئەوەی گرنگە مرۆڤێک گیانی لەدەست داوە بەداخەوە . . بەڵام ئەبینین لە ڕۆژدا هەزاران کەس بێ تاوان ئەکوژرێت کەس دەنگی لێوە ناێت،  ئەما کەسێک لە ناکاو دا هەموو ئەبنە کەس وکاری و تۆڵە سەندنەوە و تا بگاتە سەرۆک وەزیرانی وڵاتێک بە هێزەوە خۆی بچێتە مەیدان . . ئەمە پرسیارەکەیە ئایا ئەم هەموو هێزە و پۆلیس و دادوەروو و هێزە ئەمنیە هەیە، ئایا پێویستی بەم هێزەی سەرۆک وەزیران ئەکرد کە خۆی برواتە مەیدان ؟؟!!

ئایا سەرۆک وەزیران وڵاتێک ئەوەندە بێ ئیشە و بۆ گیانی کەسێک خۆی ئاخاتە ئەو بابەتەوە. . یا ئەبێت ئاشتی و تەبایی و ئاسایشی وڵاتی لەلا گرنگ بێت یا وشەی تۆڵــە سەندنەوە . . لە سەر بیر وهۆشی بێت.

ئەوە وڵامێکە ئەبێت بزانین و ئەمە بۆ سەرۆکایەتی هەرێم و هەموو کوردێک بە جێ دەهـــێـــڵــــم . .

ئەوەی گرنگە لە پەیامەکەیدا کە ناخی دڵ و توڕەیەوە سەرچاوەی گرتووە و ڕاستیەكێکە کە دەری خست کە چەندە ناحەز و دوژمنی کوردە تا بگاتە ئەوەی وشەی خوێن بە خوێن بێتە تۆڵەسەندنەوەی بیر و هۆشی وای ئەزانی لە ژێر خەیمەی عەشاییرەکاندا دانیشتووە ؟.

 زۆر لام سەیر بوو ؟ خۆی وا زوو ڕووی شاراوەی خۆی نیشان دا . . چون عەرەب هیچکات ناخی دڵیان دەڕنابڕن تا بگاتە کاتی خۆی و دەسەڵاتیان بێت ئەوکات وڵامت ئەدەنەوە وەکوو باوکە گەورەیان سەدام وڕژێمەکەی بەرامبەر نەتەوەی کورد کردیان. . . لە ئەنفال و زیندان وبەند کردن و کیمیایی شارەکانمان و دژایەتی راستەوخۆ وناڕاستەوخۆی هەمە لایانە تا بگاتە ژینگەی کوردستن بە گشتی ماڵوێرانی هێنایە ناو ماڵی کوردەوە کە بەدەیان ساڵ ناگەڕیتەوە ڕەورەوەی ژیانی یاسایی خۆی کە تاوانیکە خۆیان بە کۆمەڵکوژی و جنۆساید ناویان بردوە و بە فەرمی دانیان پیوەناوە کە شەقی زەمانە پێی کردن و ئێستا پەشیمانن لێی .

ئەگەر کوشتنی مرۆڤەکان بۆ مالکی ئەوەندە گرنگە بۆ لە ساڵەکانی ٢٠٠٣ وە تا ئێستا هەزاران هاووڵاتی عەرەب بەدەستی گروپەکەی خۆی لە حیزبی الدعوە و داروودەستەکەی کوژراون . . . ؟؟!!! ئایا ئەوانە مرۆڤ نەبوون . . . ؟؟!! ئەگەریش وشەی خوێن بە خوێن بەرامبەر نەتەوەێکی تر بەناویی کوردەوە بەکار دێنێت . . ئەبێت بزانێت یەکم جار نەتەوەی عەرەب باجی گەورەی ئەداتەوە . . لەبەرامبەر داگیرکردنی خاک و وڵاتی کوردستانیەکان و شەهید کردنی ١٨٠ هەزار مرۆڤی بێتاوان بە ناویی بەدناوەکەی ئەنفال و ٨٠٠٠ بەرزانی و زۆرتر لە ١٢٠٠٠ تا ٢٠٠٠٠ هەزار لە خالکی بێتاوانی هەلەبجە بە چەکی کیمیایی تا ئێستا و بەردەوامە و بە هەزاران کەس لە بەند و زیندان دا شەهید بوون تەنیا و تەنیا تاوانیان کورد بوون بووە . . عێراق و عەرەب ئەبێت لەبەرامبەر هەر تاکێک کورد و مرۆڤایەتیدا شەرمەزاری بێت.

کورد بەرگری لە داگیرکردنی وڵات و خاک و نیشتیمانیان و ئازادی و کەرامەت و شەرەفیان واتە خاک کردوە و شەهید کراون . . داگیرکەران وڵامی چیان هەیە بۆمان،  یا کورد ئەبێت داوای کام قەرەبوو و تۆڵە بکاتەوە ؟ بە رامبەر ئەو تاوانانەی کردویانە بەرامبەریان تا وشەی وڵاتێک بە ناویی عێراق ماوە ئەبێت باج و قەرەبووی کورد بدەنەوە.

خوێن بە خوێن . . وڵامی کورد نەبوو بۆ عەرەب و داگیرکەران بەڵام ئەمڕۆ ئێمەیش داوای خوێنی ڕۆڵەکانمان و قەرەبووی لە عێراق ئەکەینەوە و بۆ هەموو بوارەکانی ژیانی مرۆڤەکان و ئابووری و ژینگە و سامانە سرووشتیەکان و کاولکردنەکانیان لەم وڵاتە داگیرکراوەمان . .

قەرەبووی ئەو هەموو تاوانانە بەم شیوەی خوارەوە پێشنیاز ئەکەین:

1-  ئەو ئەفسەرەی کە گیراوە پێویستە حکومەتی هەرێم کوردستان بە یاسا پارێزەروو وداوای دادگایی کردنی ڕوون و ئاشکرا بکرێت ڕاستەخۆ لە تەلەڤیزیۆن بڵاو بکرێتەوە و کامێرای چاودێری ناوچەکە هەیە بۆ پارێزگاری لە کەیسەکەی تا مافی پارێزراو بێت . . و ڕۆڵەی کورد بزانێت نەتەوەێک لە پشتیەتی بۆ مافەکانی لە هەموو کاتێکدا. .

 

2- بۆ هەر شەهیدێکی کوردستانی . . مانگانە ٥ ملێۆن دینار بابەتی قەرەبووی شەهیدان بکرێتەوە لە بوجەی گشتی عێراق  دوای ١٧% هەریمی کوردستان بخرێتە سەندوقی شەهیدان بۆ کارووباریی بنەماڵەی شەهیدان و ئەنفالکراوان .

 

3- بابەتی وێرانکاری مال و ژیان و ژینگە و ئابووری کوردستان ساڵانە ١٠ ملیارد دولار دوای ١٧% وەکوو قەرە بوو بدرێتە کوردستان تا ١٨٠ ساڵ ئەمەیش بخرێتە سەندوقی ئاوەدانی ناوچە کانی کوردستان .

 

4- بۆ بەرگری لە ژیانی و پاراستنی هەر کوردێک لەم کاتە بەو لاوە لەبەرامبەر هەر هاوڵاتێکی کورد عێراق ئەبێت سزای یاسایی بدرێت بەو خاڵانەی سەرەوە. . بۆ پاراستنی کەسایەتی کورد لە هەر پلە و پایەیەکدا بن .

 

لێرەدا ئەو قەرەبوونەیە مافی یاسایی و شەرعی و مافی مرۆڤە بۆ کەسایەتی کوردە لە دوژمنی بکەیتەوە بۆ ئەوەی لە ڕووی ڕەوانی و سیاسی و کۆمەڵایەتی تاوانباریان بۆ مێژوو بمێنێتەوە و نەتوانن جاڕیکی تر کورد کوژی لە مێشکیاندا بیری لێکەنەوە. . داوا ئەکەین بە یاسا رێکبخرێت و لە پەرلەمانی کوردستان بە فەرمی بخرێتە ئەجندای لیژەکانی پەرلەمانی بۆ جێبەجێ کردنیان وەکوو داواکاریەکەی وەزارەتی شەهیدان.

بەداخەوە خوێن بە خوێن وشەیکی عەشاییری و خێڵەکیە و لە م سەردەمەدا لە دەمی کەسێک وەکوو سەرۆک وەزیرانی وڵاتێکدا بیبیستی لەسەدەی ٢١ دا جێگای سەرسووڕمانە و کارەساتە . . . ؟؟؟!!! بەڵام عەرەب هەر خێڵەکیە و لە ژێر خەیمەدا گەورە بوون و بیر و هۆشیان هەر خێڵەکیە و عاقڵ نابن ئەگەر دکتۆر و ئەندازیار و فیلسۆف بن. .

خوای گەروە قورئانی بە عەرەبی نارد کە عاقڵ بن بەڵام لەوە ئەچێت تا ئێستاهەر عاقڵ نەبووبن (إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ ). . تەماشاین کەن هەر همەە ولاتی عەرەبی چۆنن و چی ئەکەن . . خۆ ئەگەر تەکنەلۆژیا نەبوایا هەر خۆیان بە مەلایکە و ئەسحابەکان ناو ئەبرد کە بۆمان نوسراونەتەوە. . ؟؟!!

ئەمە بەرێوەبەری و عقل و مەعرەفەو بیر و هۆشی و فەلسەفەی سەرۆک وەزیرانەکەی عێراقی فیدراڵی بێت . . بۆ کارێکی وا بجووک لە وڵاتێکی وەکوو عێراق دا . . . کە مردن و کوشتنی کارێکی زۆر ئاسایی ڕۆژانەیەی مرۆڤەکانە. . ئەبێت لە خوارەوە ئەم کەسەوە چـــۆن بیرکەنەوە بۆ خاکی کورد و پەرلەمان و حکومەتی هەرێمی کوردستان . . . ؟؟؟!!!


 

 دیارە وەکوو تاکێکی کورد کە هەستی نەتەوەیی و نیشتیمانی کوردستانیم هەر لە منداڵیەوە پێی پەروەردە کراوم، سەربەخۆیی خاک و نیشتیمانەکەم بە مافی خۆم و نەتەوەکەم ئەزانم وەکوو هەموو مرۆڤێکی ئەم جیهانە بە بێ کەم و زیاد. بەڵام سەرۆکی وڵاتێک کاتێک پەیامێک ئەدات، پێویستە لە هەموو بوارەکانی سیاسی و ئابووری و سەربازی و کۆمەڵایەتی نەتەوەکەی گەیشتبێتە ئەو ئاستە بەرزەی کە بۆ سەربەخۆیی هەموو بوارەکانیان بە میکانیزمە تایبەتمەندیەکان و کارگێڕیەکانی وڵات ئامادە کرابن لەگەڵ بوارەکانی دیپلۆماسیەکانی جیهانی بۆ هاوکاری و پیشتیوانی هەمە لایانە بۆئەم خاک و نیشتیمانە کە چەند سەدەیە کورد بەدەستیەوە ئەناڵێنێت بەدەستی هێنابێ . . ئامادە بن بۆ هاوکاری و گیان فیدایی بۆ خاک و سەربەخۆیی .

ئەوەی جێگای ئەم بابەت و تەوەرەی ئێمەیە، ئایا لەم کاتەدا کورد و سەرۆکایەتیەکەی ئەتوانن داوای سەربەخۆیی بکەن و ئیدارەی باشووری کوردستان بکەن؟! بە بیڕوڕای ئێمە لەبەر ئەم خاڵانەی خوارەوە هەرێمی کوردستان لە باشووری بۆ کاتێکی نادیار تا ئەم خاڵانەی خوارەوە جێبەجێ نەکات ناتوانێت داوا یا ئەگەریش بکرێت ناتوانێت بەرگەی ئابلۆقەی هەمە لایانەی دوژمنان و داگیرکەرانی بێتەوە،  لەبەر ئەم بوارانەی خوارەوە:

بواری سیاسەتی ناوخۆی هەرێم :

ئایا سەرۆکایەتی هەرێمی کوردستان لە بواری سیاسەتی ناوخۆی هەرێم توانیویەتی ڕێزی تاکی کورد و ڕێکخراوەکانی سیاسی یەک بخات هیچ نەبێت بۆ بابەتەکانی ستراتیژی یەکدەنگ بن . . .

هەروەکوو هەموومان ئەزانین زۆربەی حیزبەکان لە باشوور ئەبینین جیاوازیان زۆرە لەگەڵ یەک و تا ئێستا نەیانتوانیوە پەرلەمان و حکومەتێک کە نەتەوەکەیان بە دڵێکی فراوانەوە متمانەیان پێداون لە سەر سەندووقی دەنگدان تا ئیستا رێکەون.

واتە نەبوونی میکانیزمی ئیداری و کارگێڕی لە هەرێم فەشەلی هێناوە ونیە یا زۆر نەزانانە و کەمتەرخەمانە هەنگاویان بۆ ناوە، یا زۆر گیرو گرفتی و ناتەبایی و دوبەرەکیان هەیە کە نەیانتوانیوە ئامادەکاری پێشوەقتیان بکردایا بۆ دانانی حکومەت واتە نەبوونی پلانی کاتی و ستراتیژی بۆ ئیدارەی ولات.

 

بواری سیاسەت و دیپلۆماسی :

کورد لەسەر ئاستی جیهان نەیتوانیوە لۆبێکی وا بێنێتە کایەوە کە هەستی جیهان بۆ لای خۆی ڕاکێشێک بۆ کاتی دیاری کراوی سەربەخۆیی و ووردەکاریەکان و ئەگەرەکانی ناو گۆڕەپانی سیاسی و دیپلۆماسیەکان و کارتێکی وا پێبێت کە دوژمان سڵ و ترسیان لێبێتەوە بۆ هەر هێرشێکی ةاڕەوا کە بکرێتە سەری . و پەرچدانەوەیان. ئەوەی ئێمە دڵمان پێخۆشە لە هەرێم کە کۆنسووڵگەری کراوەتەوە ناڵێم نیە بەڵام ئیشی کۆنسوڵیەت ناکەن و زۆربەیان بۆ سیخۆری و ئەرکی ئاسایسیانە و ئەبینین پڕۆژەی ستراتیژیان پێ نەبووە بۆ کورد.

بواری ئابووری :

هەرێمی کوردستان لە ماوەی ٢٠ ساڵی ڕابردوودا نەیتوانیوە پلانێکی تۆکمەن دانێت بۆ گەشە سەندنی بواری ئابووری . . نەتەوەکەی و خاکەکەی کە بۆ وڵاتێکی کشت وکاڵی و ئاژەڵداری بەو کەش و هەواوەی کە هەیەتی ئەیتوانی بە ملیۆنها کەسی کورد بخاتە سەر ئەم بەرنامە ئابووریەی و و هاوکات هەنادردە کردنی بەرهەمە کشت وکاڵیەکانی و ئاژەڵ کە لە خۆییدا هیواێکی گشتی ئەدایە نەتەوەکەی لەکاتی هەر قەیرانێکی ئاببوری و ئابلۆقەی خۆراکی.

هەروەکوو ئەزانین هەرێم ناواتێت پەتاتە یاپیازی و نانێکی ڕۆژانەی هاووڵاتیان دابین بکات، هەمووی هاوردە لە تورکیا و ئێران وە دێت . . تا بگاتە مووچەی فەرمەنبەرانی کە ئەم قەیرانەی ئێستا نێوان هەرێم و بەغدا خۆی ئەو ڕاستیە نیشان ئەدات.

بواری سەربازی :

دیارە وەکوو پێشمەرگەێک و برای شەهیدێک ئەم ڕاستیە بدرکێنین کە کورد لە باشوور نەیتوانیوە لە هیچ بوارێکدا یەکیەتی و تەبایی و ڕیزی ماڵی کورد لە کاتی هەر قەیرانێکی سیاسیدا یەکدەنگ بن. تەنیا لە فرۆشتنی نەوت نەبێت . . و دابەشکردنی نەسریە لە هیچ بوارێکی تردا ڕێکەوتن نیە . . ئەوەی جێگای داخە لە بواری سەربازیدا کورد چەند وەزارەتی سەربازی هەیە و بە ناو یەک وەزارەتە . . کە جێگای داخە دوای چەند ساڵ هێشتا هەر وا دووبەرەکی و دوو حکومەتی بە ڕوونی پیوە دیارە. ئەمە لە خۆیدا زیانێکی گەورەی لە کەسایەتی و کات کوشتن لەم کاتەدا داوە و دوژمنی خۆی بە دەستی خۆی پێگەیاند و ماڵی کوردیشتان بۆ کاتێکی نادیار دوور خشتەوە. مووچەی پێشمەرگە کە بۆ باسکردن ناشێت. حکومەتێک نێوان ساڵانی ٢٠٠٣ وە تا ئێستا نەیتوانی بێت پێشمەرگە وەکوو هێزێکی یاسایی لە عێراق کە خۆیان سوپای عیراقیان درووستکردەوە و بوجەی لە وەزارەتی بەرگری بۆ دانایا . .  ئەبێت پێیان بڵێ چی ؟؟!! کام نەتەوە هەیە کە سووپا بۆ دوژمنی خۆی ڕێکبخات . . ؟؟!!

بواری کۆمەڵایەتی :

ئەم بوارە زۆر گرنگی هەیە و پێویستی بە دەیان پسپۆڕی کۆمەڵناسی هەیە کە پیویست بوو لێکۆڵینەوە و تەوەری و باسێکی زۆر گرنگی تێدابکەن.

ماڵی کورد لە ناوکەسایەتی کوردا وێران کراو ە هەستی نەتەوەیی لاوازوو و کەم بووتەوە و هەستی لێپرسراویەتی بەرامبەر بە خاک و نیشتیمان نیە یا زۆر کەمتەرخەمن بەرامبەر سنووری کوردستان و لە ڕوانگەی تەبایی و یەکیەتی نێوان کەسایەتیەکان و حیزبەکان بگرە تا بگاتە سەرۆکایەتی هەرێمی کوردستان هیچکەس قسەی ئەویی تر ناخوێنێتەوە و لە زۆر بواردا یاسایش نەماوە . . تەماشای پەرلەمان و حکومەت بکە لە ماوەی چەند مانگدا هێشتا دانەمزراوە. . ؟؟؟!!

 

بەم هەموو ئاڵۆزیەو و دوژمانی و داگیتکەران و کۆمپانیە دزە نیونەتەوەیەکانی نەوت و. . بگرە تا نەبوونی مووچەی مامۆستاێک و فەرمانبەڕیک . . نازانم بە کام لەو خاڵانەی سەرەوە و متمانە بوونی نەتەوەییەوە ئەگەر عێراق بە هەموو کەساسیەوە بڵێ بڕۆن خۆتان بەخێو کەن . . . ئایا سەرۆکی هەرێم ئەتوانێت بە بێ پەرلەمان و حکومەت و هێز وسوپای کوردستان و ئابووری سەربەخۆ و وە بەم کۆمەڵگایەی کە ئێمە هەمانە و بەم هەموو حیزبەنا و ڕێکخراوە جۆراوجۆرەکان و ئەم هەموو سیخۆرەانە لە هەرێم سەربەخۆیی وڵامی بەغدا بێت . .

یا بە کورتی ئایا سەرۆکی هەرێم بەکام میکانیزمی و متمانەوە ئەتوانێت داوای سەربەخۆیی بکات . . ؟؟!!

کە سەربەخۆیی هیوای هەمووکوردێک و دڵسۆزێکی ئەم خاک و نیشتیمانە داگیرکراوەمانە. .

با بە خۆماندا بێینەوە و مێژوومان هەروا بووە لەبەر ئەوە کورد بەردەوام ژێردەستە ماوەتەوە و بە دوژمنان متمانەی هەیە بەڵام بە ڕۆڵەی کورد نا ؟؟!!!

شاعیر ئەڵێت : کورد ئەبد ناگاتە مەقسەد نۆکەری بێگانەیە . . دوو دڵ و پیسن لەگەڵ یەک بۆیە وا بێ لانەیە

کەمال نەجمەدین ( ئەدەبی کورد )

 

 

 

 

 

Go to top