We have 227 guests and no members online

سیروان کاروانی

پلانی داگیرکردنی کۆبانێ لەلایەن عەرەبی سوننەی ناوچەکە لەژێر ناوی ''داعش''، بە یارمەتیی دارایی چەند وڵاتێکی عەرەب و جەماوەری سوننەی رۆژهەلاتی ناڤین و، پشتیوانیی لۆجستیکی و سەربازیی رژێمی تورک، بۆ گەیشتن بەچەند ئامانجێکی هاوبەشە، لەسەروویانەوە خستنی هەردوو نیوچە دەسەلاتدارێتیی کوردە لە باشوور و رۆژاوای کوردستان و، کپکردنی بزووتنەوەی رزگاریخوازی و بیری دامەزرانی دەوڵەتی سەربەخۆی کوردستانە لەسێ بەشی نیشتمانەکەی کە بریتییە لەباشوور و باکوور و رۆژاڤای کوردستان.

ئەم جەنگە نابەرامبەرەی کە ماوەی بیست رۆژێکە لە شاری کۆبانێ لەلایەن کچان و کوڕان و پیاوان و ژنانی خۆبەخش و گیانفیدا و قارەمانی گەلەکەمان لەدژی داگیرکەرانی تورک و لایەنەکانی عەرەبی سوننە بەڕێوەدەچێت، بەتەنیا شەڕی پارێزگاریکردن لە شارێک نییە، بەڵکو دوای داگیرکردن و دەستدرێژی و سووتاندن و سەربڕین و، پاکتاوی رەگەزیی شاری کۆبانێ و دەوروبەری، خاکەکەشی داگیردەکرێ و، رێ بەتاکە کوردێک نادرێ جارێکی دی پێ بنێتەوە سەر خاکی نیشتمانەکەی. لەبەر ئەوە ئەم جەنگە چارەنووسسازە وەک هەموو بزاڤ و بەرخۆدانەکانی دیکە لەهەموو بەشەکانی کوردستان، شەڕی رزگاریی خاکی کوردستان و، پاراستنی گیان و کەرامەت و ئاوڕووی نەتەوەی کوردە لەبەرامبەر هێرشی داگیرکەرانی خوێنڕێژ و دڕندەی عەرەب وتورک کە ئەمڕۆکە بەدەمامکی ''داعش'' وە لەهەوڵی لەنیوبردنی کورد و داگیرکردنی نیشتمانەکەیدان.

رژێمی ''کەمالیست - ئیسلامیست'' ی تورکیا کە چەند ساڵێکە تێدەکۆشێ وەک سەردەمی عوسمانی خۆی بە نوێنەر و پشتوپەنای دنیای سوننە بداتەقەلەم، بەسوودوەرگرتن لەئەندامبوونی لە ''ناتۆ'' و، ڕەزامەندیی ئەمریکا و رۆژاوا بۆ لاوازکردنی رژێمەکەی ئەسەد و رێگرتن لەپەرەسەندی بیری شیعەگەرێتیی لەناوچەکە کە لەلایەن ئێرانەوە سەرۆکایەتیدەکرێت، لە پڕچەککردن و پەروەردەی سەربازیی ئەو رێکخراوە سوننانەدا دەوری سەرەکیی بینی کە شەڕی لەنێوبردنی رژێمی ئەسەدیان دەکرد لەسووریا. ئەمەش زەوینەیەکی لەباری بۆ رژێمی تورکیا رەخساند، هێزەکانی ئیسلامیی سوننە کە لەبەرەی شەڕی سووریادا بوون، بەکار بێنی بۆ ئامانجی سیاسی و داگیرکاریی خۆی لەدژی نەتەوەی کورد لەهەردوو بەشی باشوور و رۆژاڤای کوردستان. کاتێ رۆژاوای کوردستان کەوتەدەستی پێ کێ کێ وە، کاربەدەستانی تورک بڕیاری لەشکرکێشییان نەدا، چۆنکە لەباکوور ورۆژاوای کوردستان سوپاکەی لەدوو بەرەدا دەکەوتە شەڕی پێ کێ کێ و، جەماوەری باکوور و رۆژاڤای کوردستانیان لەدژی خۆیان دەورووژاند کە ئاکامەکەی دیار نەدەبوو بەکوێ دەگات، لەلایەکی دیکەشەوە لەئاستی نێونەتەوییدا بەرەوڕووی گوشاری سیاسی و رەخنە و گازندە دەبووەوە، ئەوەبوو وەک تاکە ئاڵتەرناتیڤ و باشترین رێگەچارەی سیاسی و سەربازیی، ''داعش''ی بەکارهێنا، کە قورسایی هێرشەکانی بگۆڕی بۆ شەڕی داگیرکردنی خاک و قەلاچۆکردنی نەتەوەی کورد لەهەردوو بەشی باشوور و رۆژاوای کوردستان و، بە پلەی یەکەم هەوڵی لەنێوبردنی ئەو دەسەڵاتە سیاسییە کوردییە بدات کە لەرۆژاڤای کوردستان لەلایەن پێ کێ کێ وە دامەزراوە. خاڵێکی دیکەی هاوپەیمانێتیی ژێربەژێری تورکیا و سعوودی، پەکخستنی ئەو هەوڵانەی ئەمریکا و رۆژاوایە کە بەنیازن دێمۆگرافیای سیاسی ناوچەکە بگۆڕن و، چەند دەولەتێکی تازە لەنێو دڵی ئەو وڵاتانەدا پێکبهێنن کە ئێستاکە سەرچاوەی تێرۆر و کێشە و دژایەتیکردنی رۆژاوان لە ناوچەکە و، بیری بنچینەگریی ئیسلامیی لەنێویاندا پەرەیسەندووە.

وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا تازە بەئاگا هاتووە کە رژێمی تورکیا لەژێر پەردەی هاوپەیمانێتی و ئەندامەتی ناتۆ، لەماوەی ئەم چەند ساڵەدا بەهاوبەشی لەگەڵ رژێمەکانی سعوودیا و ئیمارات چەندە رۆڵی کاریگەریان بینیوە لە بەهێزکردنی رێکخراوی ئیسلامیی داعش کە ئەمڕۆ ببێتە ئەو ئەژدیها دڕندەیە و هەڕەشە لە بەرژەوەندیی هەموو رۆژاوا بکا و، هاووڵاتیانی ئۆروپا و ئەمریکا بگرێ و، وەک بەرخی نێر سەریان ببڕێ و، دیمانە و وێنەی سەریبڕاویان لە تۆڕەکانی سەر ئینتەرنێتدا بڵاوبکاتەوە!

ئەوە بوو جۆبایدن جێگری سەرۆکی ئەمریکا لە وتارێكدا كە لە زانكۆی هارڤەرد لە ویلایەتی ماساچووسێت پێشکێشیکرد، رایگەیاند: ''گەورەترین كێشەی ئێمە لە هاوپەیمانەكانمانەوەیە، توركەكان هاوڕێی بەنرخی ئێمەبوون، هەر بەو شێوەیە ئیماراتییەكان و سعودییەكانیش، بەڵام ئەوان چیان كرد؟ ئەوان تاكە كێشەیان رژێمی بەشار ئەسەد بوو لە سووریا، بۆیە ملیۆنان دۆلار و دەیان هەزار تۆن چەكیان پێشكێش بە هەر هێزێك كرد كە ئامادەبوو دژی ئەسەد بجەنگێت''. بایدن هەروەها گوتی، " ئەو لایەنانەی پارە و چەكەكانیان وەرگرتووە جەبهەتولنوسرە و قاعیدە بوون، ئەگەر پێتانوایە من زیادەڕۆیی دەكەم ؟ خۆتان سەری ئەنجامەكەی بكەن".

لەبەرامبەر قسەکانی جۆبایدن دا، ئەردۆگان هاتەدەنگ و، گوتی: ''ئەمریکا ناتوانێ ئێمە بە هاوکاریکردنی ''داعش'' تۆمەتبار بکات!''. دیارە مەبەستی ئەردۆگان ئەوەیە هەردوولامان لە یارمەتیدانی رێکخراوەئیسلامییەکانی دژ بە رژێمی سووریا دەستمان هەبووە، هیچ مەڵێ با منیش هیچ نەڵێم! ئەوەبوو رۆژێک دواتر بایدن داوای لێبوردنی لە ئەردۆگان کرد و، گوتی مەبەستی من ئەوەنەبووە تورکیا هاوکاریی داعشی کردووە!!

بەکورتی: کۆبانێ و دانیشتوانەکەی، خاک و کەلەپوور و مێژووەکەی لەسەر دووڕێیانی مان، یان نەمان دایە. ئەگەرچی پێ کێ کێ هەر لەسەرەتاوە لەڕۆژاوای کوردستان، سیاسەتێکی واینواند کە حیزبوریکخراوەکانی دیکەی ئەو بەشە بەتایبەتی پارت و لایەنگرانی سەر بە پارتی دێمۆکراتی کوردستان بێوەریبکرێن لە بەڕێوەبردنی ئازادانەی چالاکی سیاسی و جەماوەریی، بەڵام قەرەبووی پاوانخوازیی پێ کێ کێ بە لەدەستدانی خاک و جێنۆسایدی گەلی کورد لە رۆژاوا ناکرێتەوە. بەتایبەتیی پارتی دێمۆکراتی کوردستان کە ئەوڕۆکە خۆی لەقەوارە و ئاستی دەوڵەتی کوردیدا دەبینێ، نابێ بەسیاسەتی تەسکوچەوتی حیزبییەوە بیر لە تۆڵەی سیاسی و لاوازیی پێ کێ کێ و باڵادەستبوونی خۆی لەگۆڕەپانی سیاسی کوردستاندا بکاتەوە. ئەرکی نەتەوەیی ومێژوویی حکوومەتی هەرێمی کوردستان - بەتایبەتیی سەرۆکی هەرێم رێزدار کاک مەسعوود بارزانییە، پەلەبکەن لە گەیاندنی یارمەتی سەربازی و مرۆڤی بە گەریلا و دانیشتوانی شاری کۆبانێ. نواندنی هەڵوێستێکی وەها لەلایەن سەۆکایەتیی هەرێمەوە، جگە لەبردنەسەری ئاستی رێز وخۆشەویستی و متمانەی تێکڕای جەماوەری کوردستان بەرامبەر سەرۆکایەتییەکەی، هەروەها دەستەبەری سەرکەونتی بزاڤی رزگاریخوازیی کورد و یەکگرتنەوەی نیشتمانی پارچەپارچەکراو و کارەساتلێدراومان دەکات کە سەد ساڵێکە بندەستی خوێنڕێژان و بکوژانی گەورەی مێژووە.

 

سڵاو لە کۆبانێ، سلاو لە شەهیدانی کۆبانی!

سەرکەوێ خەباتی یەکگرتووی نەتەوەکەمان لەپێناوی رزگاریی یەکجارەکی و دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆی کوردستان!

 

5/10/2014

 

ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌ کوردستان نێت دا بڵاوده‌کرێنه‌وه‌، بیروبۆچوونی خاوه‌نه‌کانیانه‌، کوردستان نێت لێی به‌رپرسیار نییه‌. 

ئه‌مشه‌و هه‌ژانێکه‌ و له‌ شه‌وانی تر تاریکتره‌

دڵم یه‌خسیری تونده‌ ئاوازێکه‌

له‌ دواته‌پڵی مه‌رگ ترسناکتره‌

به‌م ڕه‌شبگیری هزره‌ سیامه‌ندێکم بیناییم لێڵه‌

به‌ سیپانى هه‌ڵدێری ڕۆژگاردا هه‌ڵده‌زنێم

گه‌ردوون له‌ بسکى تێکئالآوی خه‌ج ئاڵۆزتره‌

ئه‌مشه‌و ڕێچکه‌عاسێی ژین له‌ ده‌ره‌ی شێر ده‌چێ

ده‌روون له‌ بالآی زین ڕه‌شپۆشتر و

له‌ناو ده‌می تاڵکراوی کاکه‌مه‌م به‌سۆتره‌

له‌م خه‌وه‌ به‌ردینه‌ی خه‌زه‌ڵوه‌ره‌ ناوه‌خته‌دا

گێتی کونه‌موغاره‌یه‌کی سه‌ره‌ڕۆیانه‌

ئافاتی ته‌مه‌ن هه‌ڵیکردووه‌ و له‌ سیراتێ تیژتره‌

ئه‌مشه‌و گه‌رده‌لوولی پێشمه‌رگ تاوی سه‌ندووه‌

گڤه‌ی دواهه‌ناسه‌ی ئه‌ڤین ڕۆژی حه‌شریه‌ و

له‌ گۆشه‌نیگای نه‌مان نزیکتره‌!

 

ئاخ ئه‌مشه‌و!

ده‌ با خه‌یاڵ هه‌ر له‌ شه‌وه‌سامۆتکه‌دا بخولێته‌وه‌

تازه‌ ئه‌م خووه‌ زه‌برئامێزه‌

ئه‌م بێ-تۆییه‌ به‌رۆک به‌رنه‌ده‌ره‌

ڕۆحێک به‌به‌ر خونچه‌یه‌کی په‌ژموورده‌ی

ئه‌م مه‌مله‌که‌ته‌ داڕووخاوه‌دا ناکاته‌وه‌

منێک که‌ عه‌یامێک بوو

عه‌شقم له‌بان تاتی پاقژی

مه‌له‌ کێوییه‌کان شووشتبوو

ئه‌وعه‌یام له‌ بێگوناهیی پێش سه‌ربڕینی

په‌له‌وه‌ره‌کان ده‌چوو

خه‌رمانێک بوو و

ڕه‌وسه‌که‌ی سه‌رچاوه‌ی بژێوی بوو

ئاوازێک بوو و

سه‌دای جێژوانی مه‌له‌کانی هه‌ڵگرتبوو

 

ده‌ با ئه‌مشه‌و

هه‌ر خولیای تاریکیی قه‌ده‌ر ببمه‌وه‌

نه‌باده‌ سپێده‌م زوو لێ ده‌رکه‌وێ و

دیسان ڕۆشناییت لێم زویر بێ

ده‌ با ئه‌مشه‌و لێره‌ میوان بم

مه‌رجه‌ خه‌وی ئه‌به‌د بشکێنم و

له‌م نووته‌که‌ تژی له‌ حه‌سره‌ته‌دا بمێنمه‌وه‌!

 

به‌یانییه‌کی زۆر زوو کاتێ هه‌نده‌ و مه‌نده‌ هێشتا له‌ خه‌وی خۆشدا بوون، هه‌نده‌، ژنه‌که‌ به‌ ده‌نگی خوڕه‌خوڕه‌ی ئاو به‌ئاگاهاته‌وه‌ که‌ له‌ مه‌زرووکی سه‌ربانی ماڵه‌که‌یانه‌وه‌ شۆڕ ده‌بووه‌ خواره‌وه‌ و به‌ پڕاوپڕی جۆگ‑باریکه‌له‌که‌ی ناو حه‌وشه‌که‌یانه‌وه‌ ده‌گه‌یشته‌ لای ده‌رگه‌ی حه‌وشه‌که‌وه‌، له‌وێوه‌ش به‌ پانتاییی ژێر ده‌رگه‌که‌وه‌ تێکه‌ڵ به‌ قوڕاوی ناوه‌ڕاستی کۆلآنه‌که‌ ده‌بوو و بۆ ئه‌وسه‌ری ئاواییه‌که‌ به‌رده‌وام ده‌بوو.هه‌نده‌ جاجمه‌شڕه‌که‌ی له‌سه‌ر خۆی لابرد و له‌ناو جێگه‌که‌یه‌وه‌ قیت بووه‌وه‌، کاتێ ئه‌و هه‌ر له‌ شوێن خۆیدا له‌سه‌ر ته‌خته‌شڕه‌که‌ی که‌ ژن و مێرده‌که‌ هه‌ر خۆیان به‌ داروبار دروستیان کردبوو دانیشته‌وه‌، هێندێک پرچی خۆی وروشاند و پاشان ده‌ستێکی به‌ نه‌رمی به‌ سه‌ر و پرچیدا هێنا، سه‌رێکی له‌قانده‌وه‌ و چاوه‌کانی هه‌ڵگڵۆفی که‌ هێشتا هه‌ر خه‌واڵوو دیاربوون.هه‌نده‌ بۆ ماوه‌یه‌کی کورت تێڕاما و پاشان له‌سه‌ر ته‌خته‌که‌وه‌ لاقه‌کانی شۆڕ کرده‌وه‌ و هێندێک هێنایانی و بردیانی، ئه‌گه‌رچی ئه‌وکات هێشتا سپێده‌ بوو و خه‌ریک بوو ڕۆژ ببێته‌وه‌، به‌لآم چونکه‌ باران هێنده‌ به‌ توندی ده‌باری و ئاوه‌ڕۆکه‌ی بان خانووه‌که‌ به‌ ده‌نگی بڵند ده‌هاته‌خوار و ئاسمانیان به‌ جۆرێک تاریک کردبوو، ده‌تگوت نیوه‌ی شه‌وه‌ و چاو چاو نابینێ.هه‌ر له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا، ناوه‌ ناوه‌ هه‌وره‌چه‌خماخه‌ ده‌یگرماند و ڕۆشناییه‌کی به‌و دیمه‌نه‌ تاریک و باراناوییه‌ ده‌دا.ئه‌و دیمه‌نه‌ به‌لای هه‌نده‌وه‌ گه‌لێک ترسناک و جنۆکاوی بوو، چونکه‌ جۆره‌ها ده‌نگی سه‌یر تێکه‌ڵ به‌یه‌ک بووبوون و ئاوازێکی شایه‌نی تێڕامانیان دروست کردبوو.ئه‌و به‌یانییه‌ زووه‌ زۆر له‌ به‌یانییه‌کانی تر جیاوازتر بوو، نه‌ قووقه‌ی که‌ڵه‌شێر ده‌بیسرا و نه‌ کۆتر و به‌چکه‌ خۆماڵییه‌کانیان وه‌ک به‌یانیانی پێشووتر به‌ناو حه‌وشه‌ و به‌ دوای دانه‌وێڵه‌دا ده‌خولانه‌وه‌ و گمه‌یان ده‌هات و، نه‌ کۆتره‌باریکه‌ کێوییه‌کان به‌ گوێسوانه‌کانه‌وه‌ ده‌ندوکیان له‌ پووش و په‌لآشه‌کان ده‌خشاند و نه‌ پاسارییه‌کان به‌سه‌ر سه‌ره‌وه‌ جریوه‌جریویان بوو.ئه‌و به‌یانییه‌ ده‌نگی هیچ گیانله‌به‌ر و په‌له‌وه‌رێک به‌ گوێی مرۆڤدا نه‌ده‌زرینگایه‌وه‌، به‌ڵکوو ته‌نها ئاوازه‌ سروشتییه‌کان بوون زه‌وی و ئاسمانیان هێنابووه‌ جۆشوخرۆش و ڕه‌وشێکی تایبه‌تیان دروست کردبوو.

شتێکی تایبه‌ت که‌ له‌و ژن و مێرده‌ "هه‌نده‌ و مه‌نده‌)دا به‌دی ده‌کرا، ئه‌وه‌ بوو که‌ مه‌نده‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی هه‌نده‌ی خێزانییه‌وه‌ بوو و ئه‌و به‌ ئێواران زۆر شاد و گه‌ش بوو و حه‌وسه‌ڵه‌ی بێداریی زۆر بوو، بۆیه‌ زۆربه‌ی ئێوارانه‌کان تا دره‌نگانێ داده‌نیشت و خۆی به‌ شتی تره‌وه‌ خه‌ریک ده‌کرد.ئه‌و هێنده‌ی که‌ خۆی هه‌وڵی ده‌دا و هێنده‌ی که‌ هه‌نده‌ش بێزاریی خۆی له‌و بێدارییه‌ ده‌رده‌بڕی، هه‌ر نه‌یده‌توانی زوو بچێته‌ ژێر پێخه‌فه‌که‌یه‌وه‌ و به‌زوویی بخه‌وێت.ئه‌و هێندێک جار چه‌کوشکاریی ده‌کرد و جاروبار دارتاشیی ده‌کرد و چونکه‌ کردبوویه‌ خوو، هه‌میشه‌ چایه‌شی ئاماده‌ بوو و زووزوو چایه‌کی تێده‌کرد و به‌ زڕه‌زڕی ده‌نگی ملآکه‌که‌ که‌ به‌ر پیاڵه‌که‌ ده‌که‌وت تێکی ده‌دا و ناوه‌ ناوه‌ فڕێکی لێ ده‌دا و ده‌یخوارده‌وه‌، مه‌نده‌ زۆر هه‌وه‌سی به‌ ده‌نگی زڕه‌زڕی ملآک و پیاڵه‌که‌ ده‌هات، بۆیه‌ زۆرجار له‌سه‌ر ئه‌وه‌ له‌گه‌ڵ هه‌نده‌ ده‌بووه‌ مشتومڕیان و، هه‌نده‌ ده‌یگوت:

- تۆ به‌ ئێواران ده‌ڵێی سووژنت له‌چاو کراوه‌، هه‌تا دره‌نگانێ به‌ئاگایت و نایه‌ڵی منیش بخه‌وم.من له‌مه‌ تێناگه‌م، ئایا تۆ هه‌رگیز ماندوو نابیت؟

- چۆن ماندوو نابم! به‌لآم زۆروه‌خت که‌ مێشک ماندوو ده‌بێ، ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی مرۆڤ زیاتر شه‌ونخونی بکێشێ و نه‌حه‌سێته‌وه‌.ئه‌گه‌ر من هه‌ر زیاتر به‌ جه‌سته‌ ماندوو ببم و مێشکم بتوانێ ئارام ببێ، ئه‌وا زووتر و چاکتر خه‌وم لێ ده‌که‌وێت.

- ئه‌وها! یانی تۆ ده‌ته‌وێ جه‌سته‌ت مانوو بکه‌یت هه‌تا مێشکت بحه‌سێته‌وه‌؟

- به‌ڵێ، به‌ڵێ.به‌و شێوه‌یه‌ هه‌ر هیچ نه‌بێت غه‌م و ئازاره‌کانم دابه‌ش ده‌که‌م.ده‌زانی هه‌نده‌! هیچ له‌وه‌ خۆشتر نییه‌، که‌سێک شتێک هه‌بێت و غه‌م و ئازارت له‌گه‌ڵدا به‌ش بکات.

- ئۆیش! ئێ باشه‌ گرفتی تۆ چییه‌ و بیر له‌ چی ده‌که‌یته‌وه‌.نازانم بۆچی ئه‌و مێشکه‌ی تۆ هه‌میشه‌ ماندووه‌؟

- ئاه، ئه‌م گه‌ردوونه‌ هه‌مووی گرفته‌ و چۆن بیر نه‌که‌مه‌وه‌.خۆزیا که‌سێکم چنگ ده‌که‌وت و لێم ده‌پرسی: بۆچی له‌م جیهانه‌دا، هیچ شتێک هه‌یه‌ وه‌ک پێویست بێت و ئازار نه‌به‌خشێ؟

- باشه‌ که‌وابێ چی بکه‌ین هه‌تا مێشکت ماندوو نه‌بێ و جه‌سته‌ت ماندوو ببێ، به‌ڵکوو خه‌و بتباته‌وه‌ و لێبگه‌ڕێی منیش بۆ خۆم به‌ ئارامی بخه‌وم؟

- ڕاستییه‌که‌ی شه‌وان که‌ له‌ پاڵ تۆدام مێشکم هێدی هێدی ده‌حه‌سێته‌وه‌ و به‌ جه‌سته‌ش خۆم ماندوو ده‌که‌م، ئیتر ئه‌مه‌ تا دره‌نگانێ ده‌خایه‌نێ و پاشان به‌ چاکی ده‌خه‌وم، ئه‌دی ئه‌وه‌ نییه‌ تۆش به‌یانییان سره‌بڕی ده‌که‌یت و پێش که‌ڵه‌شێره‌کان لێم ده‌قووقێنی!

- من به‌ شه‌وان خه‌وی خۆم ده‌که‌م و لای به‌یانیش که‌ تێر خه‌و بووم به‌ئاگا دێمه‌وه‌، ڕاستی هه‌ق وایه‌ ناوی تۆش بنێم مه‌نده‌ خه‌وگران.

ئه‌و به‌یانییه‌ هه‌نده‌ زه‌ق ته‌ماشای ده‌ره‌وه‌ی ده‌کرد و له‌ باران و ئاوه‌ڕۆکه‌ی ده‌ڕوانی، ئاوه‌که‌ به‌هۆی به‌رده‌وامیی بارانه‌که‌وه‌ هه‌ر زیادی ده‌کرد و ئێجگار به‌ پڕی له‌ که‌لێن و کونه‌کانه‌وه‌ ڕۆده‌بووه‌ خواره‌وه‌، له‌و تاریکییه‌دا جۆره‌ها دیمه‌نی جنۆکاوی و ترسناکی لێ دروست ده‌بوو و ده‌نگه‌کان به‌هۆی توندیی بارانه‌که‌وه‌ که‌ به‌ خاک و بانه‌که‌ و ئه‌و ناوه‌ ده‌که‌وتن، تێکڕا وه‌ک جنۆکه‌ و ده‌نگی جنۆکه‌ وابوون.

 مه‌نده‌ هێشتا خه‌وتبوو و له‌به‌ر پرخه‌پرخی خۆی ئاگای له‌ هیچ نه‌بوو.ئه‌و ئێواره‌ی پێشوو له‌ ئێوارانه‌کانی تر دره‌نگتر خه‌وی لێ که‌وتبوو، بۆیه‌ ئه‌وکاته‌ خه‌وه‌که‌ی ئێجگار شیرین بوو و ده‌نگی خوڕه‌ی ئاوی مه‌زرووک و نه‌رمه‌گرمه‌ی هه‌ور و ترپه‌ی بان خانووه‌که‌ و دواتریش بانگه‌بانگی هه‌نده‌ هه‌موو تێکه‌ڵ به‌ جیهانی خه‌ون و خه‌یاڵه‌کانی بووبوون.ئه‌و ئه‌وانه‌ی هه‌موو له‌ خه‌وندا ده‌بینی و پێیانه‌وه‌ سه‌رقاڵ بوو.

هه‌نده‌ هه‌ر خه‌ریکی بانگه‌بانگ بوو:

- مه‌نده‌ خه‌وگران! مه‌نده‌ خه‌وگران!

 له‌و کاته‌دا مه‌نده‌ گه‌وزێکی دا و خۆی ڕاکێشایه‌وه‌.هه‌نده‌ ده‌نگی بڵندتر کرد و، مه‌نده‌ له‌ناو جێگه‌که‌یه‌وه‌ هاواری کرد:

- بیگره‌ بیگره‌!

هه‌نده‌ بیرێکی کرده‌وه‌ و ترسێکی لێ نیشت، ئه‌و بیری له‌وه‌ کرده‌وه‌ نه‌وه‌کو مه‌نده‌ به‌ جۆرێک به‌ئاگابێته‌وه‌ و له‌ ده‌نگی ئاوه‌ڕۆ و شڵپه‌شڵپی باران و ترپه‌ی سه‌ر خانوو و ئه‌و دیمه‌نه‌ ترسناکه‌ی ده‌ره‌وه‌ به‌ خراپی ڕابچڵه‌کێ و هێرشی مێشک ئازاری بدات، بۆیه‌ له‌سه‌ره‌خۆ گوتی:

- مه‌نده‌ به‌ئاگای؟ گوتت چی بگرم؟

مه‌نده‌ هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ی گوت و پاشان خه‌وی لێ که‌وته‌وه‌.

هه‌نده‌ هێزێکی دا به‌ر خۆیی و هه‌ڵسایه‌وه‌ و له‌ په‌نجه‌ره‌که‌وه‌ زیاتر نزیک بووه‌وه‌، تاوێکی تر ڕوانییه‌ ده‌ره‌وه‌ و هاشوهوشی ده‌ره‌وه‌ی باشتر گوێ لێ بوو، له‌و کاته‌دا ده‌ستی بۆ ده‌سکی په‌نجه‌ره‌که‌ برد و ویستی که‌مێک بیکاته‌وه‌ و هه‌ستێک له‌ ده‌ره‌وه‌ ڕابگرێ، به‌لآم زاتی ئه‌وه‌ی نه‌کرد.ئه‌وسا ئاوڕێکی دایه‌وه‌، ته‌ماشایه‌کی پیاوه‌که‌ی خۆی کرد که‌ خه‌وی لێ که‌وتبوو و پرخه‌پرخی بوو، هێندێکی تر خۆی ئازا کرد و ده‌ستی درێژ کرده‌وه‌ بۆ ده‌سکی په‌نجه‌ره‌که‌ و ئه‌مجاره‌ وێرای قووفڵه‌که‌ی بکاته‌وه‌ و هێندێک بیترازێنێ.هه‌ر که‌ هه‌نده‌ په‌نجه‌ره‌که‌ی هێندێک ترازاند، دێمکه‌ئاوێک وه‌ک سه‌ری که‌سێک وابوو به‌به‌ر په‌نجه‌ره‌که‌وه‌ خوڕه‌ی هات و له‌ په‌نجه‌ره‌که‌وه‌ یه‌ک دوو مشتی لێ که‌وته‌ ژووره‌وه‌.هه‌نده‌ یه‌که‌مجاری بوو له‌ ژیاندا هێنده‌ بترسێ و بشڵه‌ژێ، بۆیه‌ ده‌ستبه‌جێ به‌قه‌د ئه‌وه‌نده‌ی هێزی تێدابوو هاواری کرد:

- ئه‌وه‌ چییه‌، ئه‌وه‌ چییه‌؟ ده‌مکوژێ، ده‌مکوژێ!

مه‌نده‌ که‌ هه‌تا ئه‌وکاته‌ش هه‌ر له‌ شیرین خه‌ودا بوو، یه‌کسه‌ر ڕاپه‌ڕی و به‌ره‌و ده‌رگه‌که‌ چوو، له‌وێدا هه‌ڵوه‌سته‌یه‌کی کورتی کرد و بینیی هه‌نده‌ به‌به‌ر په‌نجه‌ره‌که‌وه‌ حه‌په‌ساوه‌.به‌پڕتاو به‌ره‌و لای هه‌نده‌ ڕای کرد و خێرا پرسیی:

- هه‌نده‌ چی بووه‌؟ بۆ نادوێی؟ چی ده‌که‌ی له‌به‌ر په‌نجه‌ره‌؟ بۆ به‌ئاگای؟

هه‌نده‌ وه‌ک ئه‌وه‌ وابوو هه‌ناسه‌ی له‌به‌ر بڕابێ.ئه‌و هه‌ر له‌ شوێن خۆیدا ڕه‌ق له‌سه‌ر لاقه‌کانی وه‌ستابوو و له‌ بیرکردنه‌وه‌دا بوو، هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ی بۆ هات و گوتی:

- ئه‌ی هاوار، زۆر شوکور.ئه‌وه‌ چی بوو!

مه‌نده‌ زۆر شپرزه‌ بووبوو نه‌یده‌زانی چی بووه‌ و ئاگای له‌و باوبۆرانه‌ سه‌خته‌ نه‌بوو و، بێجگه‌له‌وه‌ش ئه‌و له‌ناکاودا له‌خه‌و ڕاپه‌ڕیبوو و به‌ته‌واوی نه‌یده‌زانی چی بکات.ئه‌وکات دووباره‌ پرسییه‌وه‌:

- ئه‌وه‌ بۆ تێمناگه‌یه‌نی؟ پرسیم چی بووه‌؟ چی ده‌که‌ی له‌به‌ر په‌نجه‌ره‌؟

- وابزانم جنۆکه‌یه‌ک بوو ویستی له‌ په‌نجه‌ره‌وه‌ بێته‌ ژووره‌وه‌ و بمکوژێ.

- هه‌نده‌ گیان! جنۆکه‌ی چی؟ هه‌تا که‌ی واز له‌و شته‌ خه‌یالآوییانه‌ ناهێنی، ئاخر ئه‌و شتانه‌ کوا هه‌ن.

- ئه‌دی ئاگات له‌و هه‌موو ده‌نگ و ڕه‌نگه‌ سه‌یرانه‌ نییه‌، ئه‌دی ئه‌گه‌ر جنۆکه‌ نه‌بێ چییه‌، وه‌خت بوو بێته‌ ژووره‌وه‌ و تۆش ئاگات له‌ هیچ نییه‌.

- بڕوا بکه‌ ئه‌وانه‌ هه‌موو شتی سروشتین ده‌نگ و ڕه‌نگیان لێ په‌یدا ده‌بێت.شتێک که‌ گیانی له‌به‌ردا نه‌بێت، بێجگه‌ له‌ جوولآن به‌ هۆی با و له‌رینه‌وه‌ و له‌و شێوه‌یه‌ نه‌بێ، چۆن ده‌توانێ هه‌ڵسوکه‌وت بکات.

وادیاربوو که‌ هه‌نده‌ له‌به‌ر تۆقاویی خۆی و ئه‌و بڕه‌باوه‌ڕه‌ی که‌ به‌و شتانه‌ی هه‌بوو متمانه‌ به‌ بۆچوونه‌کانی مه‌نده‌ نه‌کات.

مه‌نده‌ هێندێک ئارامیی هێنایه‌وه‌ به‌ر خۆی و به‌ره‌و لای هه‌نده‌ و په‌نجه‌ره‌که‌ چوو، ئه‌وکات هێشتا له‌ نێوان تاریکی و ڕووناکیدا بوو، له‌لایه‌ک به‌هۆی ئه‌وه‌ی لای به‌یان بوو و باران به‌ لێزمه‌ ده‌باری تاریک داهاتبوو و ده‌ره‌وه‌ و ژووره‌وه‌ وه‌کویه‌ک وابوون و، له‌لایه‌کی تره‌وه‌ به‌هۆی هه‌وره‌چه‌خماخه‌ی له‌سه‌ریه‌که‌وه‌، ناوه‌ ناوه‌ ڕووناکییه‌کی به‌ ده‌شتوده‌ر ده‌دا و له‌ په‌نجه‌ره‌که‌وه‌ ژووره‌که‌ی ئه‌وانیش ڕووناک ده‌بووه‌وه‌.

مه‌نده‌ به‌ هه‌وڵێکی زۆر چراکۆنه‌که‌ی دۆزییه‌وه‌ و به‌ ده‌نکه‌گڕه‌یه‌ک هه‌ڵی کرد و ناو ژووره‌که‌ی هه‌تا ئاستێکی باش ڕۆشن کرده‌وه‌.ئه‌وسا ده‌ستی هه‌نده‌ی گرت که‌ ده‌یزانی زۆر ترساوه‌ و له‌وێی دوور خسته‌وه‌ و به‌ سینگی خۆیه‌وه‌ی نا، پاش ئه‌وه‌ی هه‌نده‌ هێور بووه‌وه‌ و هێندێک له‌ ڕۆشناییی چراکۆنه‌که‌ ورد بووه‌وه‌، مه‌نده‌ ده‌ستی گرت و بردییه‌ لای په‌نجه‌ره‌که‌وه‌.هه‌نده‌ هێشتا به‌پێی پێویست له‌ په‌نجه‌ره‌که‌ نزیک نه‌ده‌بووه‌ و ترسی له‌گیاندا مابوو، به‌لآم مه‌نده‌ توانیی ئه‌و ترسه‌شی له‌لا بڕوێنێته‌وه‌ و هه‌ردووکیان له‌به‌ر په‌نجه‌ره‌که‌دا وه‌ستان.مه‌نده‌ چراکه‌ی به‌رز کرده‌وه‌ و گوتی:

- هه‌نده‌! له‌و بارانه‌ جوانه‌ بڕوانه‌ که‌وا به‌لێزمه‌ ده‌بارێ.

- ئۆی چه‌ند دڵگیر و به‌سووده‌.

- له‌م بڕه‌ ئاوه‌ش بڕوانه‌ که‌ له‌ په‌نجه‌ره‌که‌وه‌ هاتۆته‌ ژووره‌وه‌.

هه‌نده‌ ته‌واو تێگه‌یشت که‌ ئه‌وه‌ هه‌ر ترسێکه‌ و ده‌روون بۆی دروست کردووه‌ و هه‌موو شتێک سروشتییه‌، ئیتر به‌ هێمنییه‌وه‌ گوتی:

- چاک نه‌بوو له‌م دۆخه‌دا به‌ته‌نها نه‌بووم! ئای مێشک چه‌ند ئازاری مرۆڤ ده‌ده‌ی! ئافه‌رین بۆ ئه‌وانه‌ی گوتوویانه‌: "ئه‌وه‌ی غه‌م وپه‌ژاره‌ت له‌گه‌ڵدا به‌ش ده‌کات چاکترین هاوڕێته‌".

له‌وێوه‌ "هه‌نده‌ و مه‌نده‌"خۆشترین چێژیان له‌ بارانه‌کان بینی و هه‌رکه‌ باران به‌توندی دایده‌دا، ئه‌وان ده‌چوونه‌ به‌ر په‌نجه‌ره‌ و خۆشییان له‌ دیمه‌نی سروشت و ترپه‌ترپی بان خانوو و ده‌نگی مه‌رزرووکه‌کان و ئاوازه‌ سروشتییه‌کان وه‌رده‌گرت.

Go to top